Në gjurmët e ipeshkvit Josip Juraj Strossmayer

Nxënës nga Shkolla Bullgare e së Dielës "Ivan Vazov" në Zagreb dhe nga Gjimnazi i 33-të i Gjuhëve "Shën Sofia" në Sofje bashkuan entuziazmin dhe përpjekjet e tyre për të pasuruar rrëfimin për një personalitet me një kontribut të paçmuar në formimin e inteligjencies sonë pas Çlirimit, i cili na la si testament fjalët: "Gjithmonë e kam dashur dhe e kam nderuar popullin bullgar të denjë, me mendje dhe zemër të shëndoshë, e sidomos punëtor, të panjollë dhe të ndershëm."

Në Shtëpinë e Kulturës "G. S. Rakovski – 1925" në Sofje, të rinjtë, së bashku me mentorët e tyre nga Shoqata Qytetare "Ipeshkvi Josip Juraj Strossmayer", prezantuan një projekt multimedial kushtuar veprës së ipeshkvit katolik kroat Josip Juraj Strossmayer.

Strossmayer jetoi në tokën tonë nëntëdhjetë vjet. Gjatë kohës që iu caktua, nga viti 1815 deri më 1905, ai arriti të fitojë vendin e tij në histori si ipeshkëv katolik dhe teosof, veprimtar shoqëror dhe politik, mecenat dhe mbështetës i arsimit dhe letërsisë bullgare.

"Në Kroaci ne e njohim Josip Juraj Strossmayerin si njeriun që dhuroi të gjitha mjetet e tij personale për ndërtimin e katedrales madhështore në Gjakovo – tregon Iglika Kasabova, drejtoreshë e shkollës bullgare në Zagreb. – Çdo vit komuniteti bullgar nderon veprën e tij, duke e njohur si një nga rilindësit tanë, dhe më 1 nëntor përfaqësues të diplomacisë, personalitete publike dhe nxënës nga shkolla jonë shkojnë atje. Prandaj edhe nxënësit tanë ishin shumë mirë të përgatitur se kush ishte ipeshkvi Josip Juraj Strossmayer."

Cencerushka Andreeva – ish-sekretare e shtëpisë më të madhe të kulturës në kryeqytet, ku është ngritur Qendra Kulturore Kroato-Bullgare që mban emrin e klerikut – shton një fakt interesant nga veprimtaria e Josip Juraj Strossmayerit:

"Merita e tij më e madhe është mbështetja që u dha vëllezërve Milladinovi për të botuar librin 'Këngë popullore bullgare'. Pasi i mblodhën këngët për gjashtë muaj, ata shkuan te ipeshkvi Strossmayer dhe ia paraqitën materialin e grumbulluar. Ai u tha: 'Shkruajini tekstet me shkrimin bullgar, sepse tani janë me shkronja greke, dhe atëherë do t'ju ndihmoj.' Do të doja të theksoja edhe ndihmën e tij për arsimimin e studentëve bullgarë në Zagreb, të cilët më pas u kthyen në atdhe dhe patën një rol jashtëzakonisht të madh në zhvillimin shpirtëror të kombit tonë. Ai ka edhe shumë merita të tjera, prandaj vepra e tij duhet të bëhet më e njohur mes të rinjve."

Projekti i nxënësve përmban tre komponentë – librin "Gjithçka për fenë dhe për Atdheun!", një film dokumentar dhe një ekspozitë fotografike. Ai është realizuar në kuadër të Programit Kombëtar "Historitë e pathëna të bullgarëve" të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës.

Në kuadër të tij, nxënësit marrin rolin e studiuesve, duke mësuar të bëjnë pyetje si reporterë të vërtetë. Së bashku me miq nga Gjimnazi Gornogradska në Zagreb, ata krijojnë tekstet dhe konceptin e posterëve kushtuar kroatëve, të cilët, të frymëzuar nga Josip Juraj Strossmayer, kanë bërë diçka të jashtëzakonshme për Bullgarinë – mësuesja Klotilda Cvetishiç, rektori i Universitetit të Sofjes "Shën Kliment Ohridski" Stepan Juriniç, si dhe shkrimtari dhe prifti katolik Franjo Raçki. Informacioni i mbledhur është përmbledhur më pas në një libër nga mësuesit dhe mentorët e nxënësve.

"Ajo që i emocionoi më shumë fëmijët tanë ishte fakti se pikërisht në Zagreb kishin studiuar fëmijë bullgarë – thotë më tej Iglika Kasabova. – Deri në atë moment ata nuk e kishin imagjinuar kurrë se kaq larg në kohë, pas Çlirimit, kishte pasur bullgarë që kishin marrë arsimin e mesëm dhe universitar pikërisht atje, e më pas ishin kthyer në Bullgari dhe kishin bërë mrekulli. Gjëja tjetër që i habiti ishte se Josip Juraj Strossmayer kishte komunikuar me gjimnazistët bullgarë me shumë ngrohtësi dhe dashamirësi."

Sipas drejtueses së shkollës, nxënësit emocionohen shumë kur punojnë në projekte jashtëshkollore.

"Një pjesë e madhe e tyre vijnë nga komunitete moderne dygjuhëshe dhe shumëgjuhëshe, nga shkolla mjaft progresive, dhe puna me tekste e fotografi, krijimi i kolazheve dhe videove është pjesë e përditshme e punës së tyre në shkollën fillore – shton ajo. – Për ta pjesa më e mërzitshme në shkollën e së dielës është mësimi i teksteve të gatshme, mësimi përmendësh dhe leximi. Ata preferojnë të mësojnë gjëra gjatë procesit të punës."

Në fund të vitit shkollor, Iglika Kasabova bën edhe bilancin: "Po e mbyllim vitin me pothuajse 40 fëmijë të regjistruar – 80% e tyre morën me sukses diplomat për përfundimin e vitit shkollor, ndërsa një pjesë nuk ia dolën, por kjo nuk do të thotë se vitin e ardhshëm nuk do të provojnë përsëri." Sipas saj, sfida më e madhe është të ruhet entuziazmi fillestar i fëmijëve, sepse me ndërlikimin e programit në shkollën fillore, jeta e tyre bëhet gjithnjë e më dinamike.

Dinamike do të jetë edhe viti i ri shkollor, parashikon Kasabova. Në vjeshtë shkolla e së dielës do të hapë sërish dyert për fëmijët bullgarë në tri vende – Kroaci, Bosnje dhe Hercegovinë dhe Slloveni. Me hapjen reale dhe virtuale të klasave do të lindë edhe historia e radhës e pathënë për bullgarët.

"Kemi pasardhës kopshtarësh, këngëtarësh opere, si dhe emigracion të ri – thotë në përfundim Iglika Kasabova. – Synojmë të tregojmë historitë e bullgarëve që jetojnë prej disa kohësh në Kroaci – si e sigurojnë jetesën, çfarë gjejnë këtu dhe çfarë i mban në këtë vend. Janë shumë mbresëlënëse personalitetet nga fusha e artit, arsimit, letërsisë, madje edhe nga artet meditative dhe artet marciale aziatike."

Përgatiti në shqip: Sindi Nikollofski