Tarım sektöründe mevcut büyük problemlere AB düzeyinde çözüm getirilmelidir

Bulgaristan’ın 1 Ocak 2026 yılından itibaren Avro’ya geçmesi, ülkedeki tarım sektörünü ve özellikle de tahıl üretimini bazı ciddi soru işaretleri ile karşı karşıya getiriyor. Harcamaların artışı ve devlet desteği mekanizmalarının kısıtlanması ile ilgili endişeli olan çiftçiler, memnuniyetsizliğini ifade etmeye hazırlanıyorlar. 18 Aralık’ta Brüksel’de yapılacak olan geniş çaplı protesto gösterisi, Bulgaristan dahil, farklı Avrupa ülkelerinden tarım üreticilerini birleştirecek.

Dobruca Tahıl Üreticileri Birliği Başkanı Radostina Jekova BNR Şumen Radyosuna konuşurken mevcut riskler, beklentiler ve sektörün geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Jekova, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren tedavüle giren Avro’nun Bulgaristan tarım sektörüne ve özellikle de tahıl üretimine nasıl yansıyacağı sorusu üzerine, şöyle konuştu:

“Tahıl üretimi sektörü, uluslararası borsalardaki fiyatlara uyar, Avrupa’daki piyasa için belirleyici olan Fransa Borsası’ndaki fiyatlar ise Avro cinsindendir. Avrupa devletlerinden gelen malların fiyatları da aynı şekilde Avro cinsinden olup Bulgaristan’da Leva olarak hesaplanır. Dolayısıyla tahıl üretimi sektöründe harcamalar konusunda Avro Bölgesi’ne katılım sonucu değişen bir şey olacağını zannetmiyorum. ”

Küçük ölçekli tarım üreticilerinin Avro’ya geçişin harcamalara yansıyacağı yönündeki endişeleri ile ilgili Jekova’nın yorumu şöyle oldu:

“Tahıl üreticisi olan herkesi kaygılandıran şey, üretim harcamalarının artmasıdır. Örneğin gübre. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Bulgaristan piyasası için gübre fiyatına yaklaşık 100 Levalık zam gelecek. Buna sebep, AB Komisyonu tarafindan getirilen CBAM Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması olmakta. Yani üreticiler haklı, ancak sebep Avro Bölgesi’ne katılmamız değil, Avro Bölgesi’nin politikası olmakta” diyen Jekova, şöyle devam etti:

“Küçük ve orta ölçekli üreticiler için riskler mevcut, anacak bunlar geçişle ilgili değil, Avrupa’nın tarım sektörüne yönelik koştuğu şartlarla ilgili risklerdir. Bütün Avrupa’da geçerli olan bu şartları Bulgaristan’daki tarım üreticileri de karşılamak durumundadır. Gerek hayvancılık, gerek tahıl üretimi, gerekse de meyve ağacı sektöründe olsun harcama artışı, endişe vericidir. Tarım sektöründe enflasyon son derece büyük. Öte yandan uluslararası borsalara bağlı olduğumuz için gelirlerimiz büyük ölçüde düşüyor. Bu manada üreticiler devasa iflas tehlikesi ile karşı karşıya. Küçük ölçekli olanların bir kısmı tarım üretimi yapmaktan vazgeçecek, diğer bir kısmı ise iflas ederek üretim faaliyetini sürdürmek durumunda olmayacak.”

Çiftçilerin desteklenmesi yönünde devlet tarafından alınması gereken önlemlere değinen Jekova, şöyle konuştu:

“Devletin önlem alması gerektiği kesindir, fakat bu konudaki imkanlar, AB üyesi olarak tek piyasa kurallarına bağlı olduğumuz için son derece kısıtlıdır. Avrupa Birliği’nde her çiftçinin sübvansyon aldığı malüm. Tahıl üretimi sektöründe dekar başına ödenen sübvansyon, bugün itibari ile 18,20 Leva tutarındadır. Son 14 yıldır değişmeyen sübvansyon tutarı, önümüzdeki 7 yılda da aynı kalacak. Bu anlamda devletin sahip olduğu etki araçları son derece azdır, zira öte yandan bu program dönemi için AB Komisyonu tarafından uygulanan kısıtlamalara göre üye ülkeler tarafından sağlanan para, ek finansman olarak ele alınmaktadır. Buna Bulgaristan ekonomisinin son derece zayıf olduğunu da eklemek gerekir. Hastanelerin çocuk bölümleri için bile bağış kampanyaları düzenleniyor, 20 yıldır Çocuk Hastanesi yapılamıyor. Tamamen farklı ekonomilerden bahsediyoruz”.

Avro’nun getirilmesi, ülkedeki tarımın modernizasyonu ve AB piyasalarına daha büyük derecede entegrasyonu açısından daha büyük şans sağlıyor mu?

“Hayır. Son 4 yıllık dönemde yaşanan stresler olmasa Bulgaristan tarım sektörünün Avrupa tarımı ile rekabet edebilir durumda olduğunu söylemek mümkün. İklim değişikliği ile ilgili şu an yaşananlar bizi zor durumda bırakıyor” diyen Jekova, hükümetle uzun zamandır müzakere ettikleri bazı mevzut değişikliği önerilerinin önemine dikkat çekti:

“Anlaşmaların uzun süreli olması ve toprak kira ücretlerinin piyasa göre belirlenmesi, tahıl üretimi sektörüne kamçı gibi vuruyor. İnanılmaz derecede yüksek olan toprak kiralarını, şu anda tarım toprağı işlemekle karşılamak mümkün değildir. Sektörde dekar başına ortalama gelir, düşük verimden dolayı halihazırda 150 Leva olurken 80 veya 100 Leva kira ödeme lüksümüz yok, kaldı ki kira hariç tarım mahsulü üretim gideri, 120 ile 150 Leva arasında değişiyor. Şu an sektörü karıştıran, ekonomik okuryazarlığın eksikliğidir”.

Bulgaristan’da tarım sektöründe böylesine çok problem yaşanırken ülkedeki çiftçiler, aynen Yunanistan’dakiler gibi protesto düzenleyebilir mi?

“Yunanistan’daki çiftçiler, 2 yıldır destek almadıkları için protesto eylemleri yapıyorlar. Yunanistan Ödeme Ajansı tarafından saptanan bir hileden dolayı sübvansyonlar kesildi. Bunu açıkça söylemek gerekir. Bulgaristan’daki çiftçilerin bu türden bir problemi yok. Bulgaristan’daki ve Avrupa’daki çiftçiler protesto yapmalı mı sorusuna gelecek olursak, evet, yapmalı ve onlar bunu 18 Aralık 2025 tarihinde Brüksel’de yapacaklar. Çok büyük çapta protesto düzenlenecek ve Tahıl Üreticileri Ulusal Birliği temsilcisi olarak 100 kişi protestoya katılacak. Toplam 10 000 kişinin katılması bekleniyor. AB’nin tarım politikasında yapılabilecek çok şey var” diyen Jekova, çiftçilerin esas taleplerini anlatırken şöyle konuştu:

“Esas talepler 2027 yılı sonrasına ilişkin ortak tarım politikasının gözden geçirilmesine dair. Bilindiği gibi bu döneme ilişkin bütçe yüzde 20 azaltıldı. Son 14 ve önümüzdeki 7 yılda biriken enflasyon konusunda hiç yorum yapmayacağım. CBAM olarak bilinen ve üçüncü ülkelerden gelen gübrelerin ve metallerin karbon nötr olması amacı ile 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren getirilerek her çiftçi tarafından ödenecek olan verginin kaldırılması da diğer bir talebimizdir. Avrupa’daki tarım sektöründe mevcut büyük problemlere AB düzeyinde çözüm getirilmelidir” dedi Dobruca Tahıl Üreticileri Birliği Başkanı Radostina Jekova.

Kaynak: BNR Şumen Radyosu

Söyleşi: Ayşe Latif

Çeviri: Tanya Blagova