Anton köyündeki erkekler Noelciler geleneğine layıkıyla sahip çıkıyor

Hristiyanlar için en önemli ve en çok sevilen yortulardan biri olan Noel’in kutlanması, Bulgaristan’da uzun ve zengin geleneğe dayanmaktadır. Noel’le ilgili halk görenek ve inançları, bölgeden bölgeye belirli değişiklikler göstermektedir. Bununla birlikte sadece erkeklerin yer aldığı, gençlerin yetişkinler topluluğuna katılması ve hanelerin bereketi ile alakalı olan “Koleduvane” geleneği geçmişte her yerde uygulanırdı.

Noel arifesini Noel’e bağlayan gece “Koledari” denen delikanlı grupları, ev ev gezip Noel şarkıları söyleyerek her haneye sağlık ve bereket temennilerinde bulunur. Evsahipleri ise gruptaki gençlere küçük simit ve meyve gibi armağanlar verir. Bu adet, günümüzde de özellikle kırsal bölgelerde seve seve yerine getirilmeye devam etmekte. Koledariler’in eve gelişinin haneye yıl boyu sürecek uğur getireceğine inanılır.

Delikanlı grupları kadim ev ev dolaşma geleneğine sıkı sıkıya bağlı kalmaya ve Noel şarkılarını aynen eskiden söylendiği şekli ile icra etmeye çalışırken çağdaş Bulgar evlerinde Noel kutlamasına yeni unsurlar da girmiş durumda. Örneğin Noel ağacının oyuncaklar ve ışık zincirleri ile süslenmesi, Noel Dede’nin ağırlanması, hediye alışverişi ve yortunun aile ortamında kutlanması, bizde ancak 20. yüzyılın başında ortaya çıkan yeniliklerdir. Eskiden ise Noel hazırlıkları, en çok Noel’ci grupların ağırlanmasına yönelikti.

Balkan dağının eteklerinde yer alan Anton köyündeki gençler “Koleduvane” geleneğine sahip çıkmaya devam ediyor. Noel öncesinde köyün okumaevinde bir araya gelen genç adamlar, delikanlılara Noel şarkılarını söylemeyi öğretir, Noel arifesine özel halk kıyafetlerini hazırlarlar. Nüfus sayısı 1400 kişi olan köyde mümkün olduğu kadar çok evi dolaşabilmek adına grup ikiye bölünür. Bir grubu Donço Donçev, diğer grubu ise Noelci delikanlılar arasında yaşı en küçük olan Yordan Marinov yönetir.

Tüm katılımcılar halk geleneğini coşku ile yerine getirirken diğer kış bayramlarından unsurlar da katarlar.

“Köyümüz epey büyük olduğu için her eve gidebilmek adına iki gruba bölündük. Her grupta 10-12 genç yer alıyor” diyen Donço Donçev, esprili bir şekilde devam etti: “Grupların “Rudolf” adında kendi kızağı var. Ren geyiği niyetine küçük bir traktöre at arabası bağladık. Böylece hem her şey otantik olur, hem köy halkını da eğlendiririz. Her haneye girmeye gayret gösteriyoruz. Grubumuzda eski Bulgar geleneğine göre evlerden kötü olan her şeyi kovan maskeli adam “kuker” de var. Önceden çizdiğimiz rotaya göre hareket ederek köyü dolaşırız. Bu konuda IT uzmanından destek alırız. Her an nerede olduğumuz ve nerede beklendiğimiz biliniyor. Kimseyi küstürmemeye dikkat ederiz”.

Anton köyündeki Noelci gençler, tüm köy sakinlerinin mutlu ve mesut olmaları, hanelerin ise hayırlı uğurlu olması için geleneğin aralıksız olarak her yıl yerine getirilmesinin önemli olduğunu belirtirken bütün bunları göreneklerini küçük çocuklara da öğretip sevdirmek ve böylelikle devamını sağlamak amacı ile de yaptıklarını ve gruplarda küçük erkek çocuklarının da dahil edildiğini paylaştıl. Donço Donçev’i dinleyelim:

"Gabardin kumaştan pantalon giyer, “gugla” denen süslemeli sivri tepeli kalpak takar, geleneksel halk kıyafeti giyeriz. Üstümüze de “Hristo Botev” okumaevinde insanların karşılıksız emeği ile işlenen yağmurluklar atarız. Evlere giderek şarkı söyler, hane halkını eğlendirir, sağlık, esenlik ve bereket temennilerinde bulunuruz. İnsanlar da bize ev yapımı küçük simitler, sucuk, börek ve elma sunar. Şarap ve rakı ikram ederler.”

Alınan armağanların bir bölümü, köyün dar gelirli ailelerine dağıtılır, diğer bölümü ise Noelci gençlerin kendi aralarında düzenledikleri şenlik için ayrılır. “Toplanan parayı ise okumaevine bağışlarız. Noelciler için ise evleri dolaşmanın verdiği zevk ve mutluluk kalır” diyen Yordan Marinov, sözlerini şöyle noktaladı:

"İnsanların heyecanla bekledikleri bayram havasını oluşturmak için her haneyi ziyaret ederiz. Çok güzel olan bu geleneği yaşatmamız gerekir. Köyde herkes Noelci olmuştur. Şarkılar ve güzel dilekler eşliğinde geçen, köylülere neşe veren, inanılmaz bir bayram havası oluşur. Yanımıza Noel Dede’yi de alarak küçük çocukların yüzlerini güldürürüz”.

Çeviri: Tanya Blagova