Bratislava kentindeki “Hristo Botev” Lisesi öğrencileri ile Bulgaristan dersi

Birçoğumuz Bulgaristan’da ilk laik okulun 1835 yılında Gabrovo'da eğitimci ve hayırsever Vasil Aprilov tarafından kurulduğunu biliyoruz. Ancak, 1948 yılında Bulgaristan'dan yaklaşık 1000 km uzaklıkta, çocuklarının Bulgarca'yı, Bulgar kültürünü ve geleneklerini öğrenmelerini isteyen vatansever yurttaşlarımızın, bugün hala faaliyet gösteren iki devlet Bulgar eğitim merkezini kurduğunu bilen azdır. Söz konusu Çekya'nın Prag şehrindeki “Dr. Petar Beron” Bulgar Lisesi ve Slovakya'nın Bratislava şehrindeki “Hristo Botev” Bulgar okulları yurtdışındaki tek Bulgar devlet liseleridir. “Hristo Botev” Okulu, yaklaşık 1400 Bulgar'ın yaşadığı Slovakya’da tek Bulgar okuludur. 1995 yılına kadar eğitim sistemimizin orta okul aşamasını (7. sınıfa kadar) kapsayan orta okulu daha sonra liseye dönüştü. Bulgar ve Slovak eğitim programlarının biribirlerine entegre edilmesi ile öğrencilere çift diploma ile mezun olmalarına olanak sağlanmıştır.

Okul müdürü Nikolay Yordanov Bulgaristan Radyosu’na verdiği demeçte bu eğitim - öğretim yılında yaklaşık 90 öğrencinin okula devam ettiğini belirtti. Bunların büyük bir kısmı Slovak çocuklarıdır. Bunlar arasında Ukrayna ve Rusya kökenli çocuklar, Bulgar kökenli büyükanne ve büyükbabaları olan çocuklar da var.

Milli Eğitim Bakanlığı'nın “Bulgaristan - Eğitim Rotaları” programı kapsamında ülkemizi ziyaret eden öğrencilerden biri olan Hristiyan Shinski duygu ve düşüncelerini şöyle ifade etti:

“Bulgaristan ziyaretim gerçekten mutluluk vericiydi. Balçık'taki Botanik Bahçesi beni en çok etkileyen yerlerden biridir.Daha girişinde deniz kokusunun, temiz havanın ve inanılmaz çeşitlilikte bitkilerin oluşturduğu değişik atmosferi hissettim. Bahçenin her patikasında kaktüsler, nadir çiçekler, teraslar, şelaleler ve farklı kıtalardan ağaçlar keşfettim. Bahçenin tarih ile, orada bulunan Romanya Kraliçesi Maria'nın Sarayı ile bağlantılı olması beni ayrıca etkiledi. Sihirli bir şekilde buluşturulan mimari, doğa ve deniz. Bu gezi bana Bulgaristan'ın ne kadar güzel ve zengin bir ülke olduğunu gösterdi.”

Bratislava’daki “Hristo Botev” Bulgar Okulu’nun müdürü Nikolay Yordanov ise şöyle devam etti:

"Bulgaristan, Slovakya tarihi ile iç içe geçmiştir. Kiril ve Metodiy kardeşlerinin Morava misyonundan başlayarak Birinci Dünya Savaşı'ndan sonraburaya gelenilk Bulgar bahçıvanlara kadar. Slovaklar, Bulgarlar ve Bulgaristan'a karşı çok sıcak duygular besliyor. Burada sadece yakın geçmişte Karadeniz'de geçirilen yaz tatillerinden bahsetmiyorum, genel olarak Bulgarlar'a karşı olan duygularından bahsediyorum.

Bizi iyi komşu ve çok iyi insanlar olarak tanıyorlar. Kısaca Bulgarlar ile Slovaklar arasındaki ilişkiler gerçekten çok iyi niyetli. Çocuklarını okulumuza kaydeden Slovaklar, bizim geleneklerimize de ilgi gösterdiler.Bulgaristan ve Slovakya’nın geleneksel bayramları ve gelenekleri arasında karşılaştırmalar yaptık." Ülkemizdeki en büyük tiyatro olan Sofya'daki İvan Vazov Ulusal Tiyatrosu ile Bratislava'daki Slovakya Ulusal Tiyatrosu'nun aynı mimarlar tarafından tasarladığını da belirtmeliyiz”.

Geçen yıl, “Hristo Botev” Bulgar okulunun öğrencileri, Milli Eğitim Bakanlığı'nın “Eğitim Rotaları” ulusal programının finansal desteği ile ilk kez Bulgaristan'a seyahat ettiler. Öğretmenleri Petya Mihaylova Gocheva ve Snejana Kostovabunun gerçekleşmesini sağladılar. Petya Gocheva, Bilim ve Eğitim Bakanlığı tarafından 3 yıllık süre ile Bratislava’ya tayin edilen bir öğretmendir. Başlangıçta, Bulgaristan tarihi konusunda, ülkemizle soy bağı olmayan çocuklara ders vereceği için biraz endişeli olduğunu ancak günümüzde endişelerinin kalmadığını, çocukların hevesli olması onu mutlu ettiğini dile getirdi.

Mesleğini yurtdışında icra etme seçimini ise şöyle açıkladı:

"Besarabya'daki öğrencilere açık ders verdim. İçeri girip konuşmaya başladığım anda, bu çocuklar ağlamaya başladılar, sonra gelip ellerime dokundular, gözlerime baktılar ve daha fazla anlatmamı istediler. İşte o anda, yurtdışındaki Bulgar topluluğu içinde çalışmak istediğime karar vermiştim."

Bratislava’ya tayin edilen öğretmen, çocuklara Bulgaristan'ı daha yakın, daha tanıdık ve sevilen bir yer haline getirmeyi amaçladı. Böylece geçen yıl, o ve Snejana Kostova Eğitim ve Bilim Bakanlığı'nın programına başvurmaya karar verdiler.  Başvuru kabul edildi ve Haziran ayında 2. sınıftan 11. sınıfa kadar 20 öğrenciden oluşan bir grupla kuzey Karadeniz kıyılarımıza geldiler. Çoğu Bulgar olmayan çocuklar, Balçık'taki “Saray”ı ve Botanik Bahçesini, Durankulak ve Durankulak Gölü’nü, Provadya bölgesindeki “Oveç” Kalesi'ni görme fırsatı buldular. Albena tatil beldesinde konakladılar.

Albena ile ilgili izlenimlerini paylaşan Viktoriya Hruşkova şunları belirtti:

 
"Her şey bir tablo gibiydi. Güneş ışıl ışıl parlıyordu, deniz ayna gibiydi ve hava tuz ve yaz kokuyordu. Her gün batımı farklı gördüm- bazen pembe, bazen altın rengi. Orada kendimi özgür hissettim, deniz bana sonsuzluk hissini verdi. Arkadaşlarımla geçirdiğim zamanlar mutluluk vericiydi. Bu seyahat daima kalbimde kalacak"

Diğer bir öğrenci ise şöyle konuştu:

“Merhabalar, benim adım David Pavlik. Durankulak'ı ziyaret ettiğimde ”Hamanciya" kültüründen çok etkilendim. 6000 yıldan fazla bir süre önce orada yaşamış insanları hayal ettim. Kadim tarihinin yanısıra, burası inanılmaz güzel bir yer. Köyün yakınında nadir kuşların yaşadığı büyük bir göl var. Balıkçıllar, karabataklar ve hatta pelikanlar gördüm. Her şey çok sakin, doğa ve tarih iç içedir. Slovak olarak, Bulgaristan'ın antik çağlardan beri ne kadar zengin bir kültüre sahip olduğunu görmek benim için unutulmaz bir deneyim oldu."

Petya Gocheva’ya göre Bulgaristan ziyareti, gezi olmaktan ziyade uygulamalı bir eğitim niteliğindedir. Rota seçiminin çok isabetli olduğunu belirten Gocheva şöyle devam etti:

“Slovaklar için deniz bir hayaldir, zira ülkenin deniz kıyısı yoktur. Bunun onlar için zevklibir yolculuk olduğunu biliyorum. Gittiğimiz yerler çocuklar için etkileyici yerlerdi."

Petya Gocheva, heyecanla bu eğitici yolculuğun başlangıcını da anlattı:

Ruse yakınlarında “Tuna köprüsü”nde yaklaşık bir saat bekledik ve sınırı geçip “Bulgaristan” tabelasını gördükleri anda çocuklar “Bir Bulgar Gülü” şarkısını söylemeye başladılar. Sürekli okudukları, yazdıkları, öğrendikleri ve Bulgar dili ve kültürü ile yaşadıkları Bulgaristan’a ayak bastıkları anda onları büyük bir sevinç ve coşku sardı. Kumsalda yaptıkları kumdan figürler ve yarışmalardan, Balçık'taki Saray'ın güzelliklerine kadar gördükleri her şeyden etkilendiler…"

Emma Dobiašová, “Oveç” kalesi ile ilgili izlenimlerini paylaştı:

"Oveç Kalesi'ni ilk gördüğümde bana masalsı bir kale gibi geldi. Yol yukarı doğru dikti ve her adım beni geçmişe götürürdu. Tepeden manzara inanılmazdı- şehir küçük, gökyüzü ise kocaman görünüyordu. Kendimi özgür ve ilham dolu hissettim, sanki zaman bir an için durmuş ve ben tarihin bir parçasıymışım gibi. Bu yolculuk, Bulgaristan'a ve ilham verici kültürüne daha yakın hissetmemi sağladı.”

Arkadaşlarla birlikte yaşadıkları bu deneyim, kuşkusuz öğrencilerin anılarında yerini alacak. 

Diğer bir öğrenci- Marta Pokorna ise şunları belirtti:

"Bulgaristan'da bulunduğumuz süre boyunca beni en çok etkileyen yer Balçık'ta bulunan Kraliçe Mariya'nın eviydi. Ev büyük ya da ihtişamlı değildi, daha çok sakin ve gerçekçiydi. Sanki içerideki her şey anıları saklıyor gibiydi."

Bulgaristan 2026 yılında da Bratislava'daki “Hristo Botev” Bulgar okulunun öğrencilerini bekliyor. Öğrenciler yine Haziran ayında, “eğitim rotaları” sayesinde bu sefer Bulgaristan'ın Güney Karadeniz kıyılarının güzelliklerini görüp, deneyimleyerek öğrencekler.

Çeviri: Ergül Bayraktar