Bulgaristan, Çin ve Avrupa arasındaki bağlılık açısından önemli rol alabilir

Çin Ulusal Halk Kongresi’nin 5 Mart’ta yapılan oturum dönemi açılışında ülkenin ekonomi öncelikleri ve stratejik hedeflerinin belirlendiği hükümetin iş raporu sunuldu. Belgede teknolojik inovasyonlar, nüfus değişiklikleri, istihdam ve gittikçe karmaşık hale gelen küresel kapsamda Çin’in rolü gibi kilit önem taşıyan konular ele alınmaktadır.

Belirlenen öncelikler Çin’in gelişmesi ve Avrupa ile Bulgaristan gibi devletlerle ilişkiler açısında ne anlama geliyor? Küresel krizler enerji piyasalarına ve uluslararası ticarete nasıl yansıyabilir?

Çin Halk Cumhuriyeti’nin Sofya Büyükelçisi Dai Qingli,Bulgaristan Radyosuna verdiği demeçte bütün bu sorulara cevap verdi.

Büyükelçi, önce Asya’nın sanayi devi olarak anılan Çin’in ekonomik gelişmesinin güncel parametrelerine dair bilgi verdi:

"Bizim için 2025 yılı pek kolay olmadı, fakat buna rağmen dünya ortalamasının epey üzerinde olan yüzde 5’lik bir ekonomik büyüme sağlamayı başardık. Bu yüzden başbakanımız, GSYİH artış hedefinin yüzde 4,5 ile yüzde 5 olmasını önerdi. Bunun gerek yurtiçi gerekse de uluslararası ortama uygun ve gerçekçi bir hedef olduğunu düşünüyoruz”, diyen Çin Halk Cumhuriyeti Sofya Büyükelçisi, bu plan kapsamında Çin ekonomisinin makul bir tempo ile gelişmeye devam edeceğini, AR-GE harcamalarının ise yıllık ortalama yüzde 7 oranında artamaya devam edeceğini belirtti.

Sözlerine göre Çin, son 5 yılda elektrikli araç sektöründe ve yenilenebilir enerjide dev artış sağlamıştır. Sadece 2025 yılında üretilen elektrikli araçların sayısı, 16 milyona ulaştı.

1 milyar 400 milyon kişilik nüfusu ile dünyada en büyük nüfus sayısına sahip ikinci devlet olsa da Çin de aynen Bulgaristan gibi çok daha küçük olan Avrupa devletlerine özgü olan nüfus yaşlanması ve doğum oranı düşüşü gibi sorunlarla karşı karşıya geliyor.

Bu olumsuz eğilimlerin üstesinden gelinmesi için düşünülen politikaları anlatan Büyükelçi Dai Qingli, şöyle konuştu:

“Şu anda Çin’de, aynen bazı diğer Doğu Asya ülkelerinde olduğu gibi gençlerin evlilik yapma isteksizliği, evlenenlerin ise çocuk sahibi olmaktan kaçınmaları olayı izleniyor. Bu durumun temel nedeni, ekonomik sıkıntılar ve hayat zorlukları olmakta. Hükümet tarafından annelik izninin uzatılması ve ikinci çocuk dünyaya getiren ailelere finansal teşviklerin sağlanması gibi farklı önlemler uygulanıyor. Bundan 2-3 yıl önce getirilen ücretsiz “tüp bebek” prosedürleri politikası, büyük sayıda ailenin çocuk sahibi olmalarına katkı sağladı”.

Günümüzde gitgide karmaşık hale gelen jeopolitik bağlamda Çin’in duruşu nedir? Çin devleti uluslararası istikrarın sağlanmasındaki rolünü nasıl görüyor?

" Orta Doğu’daki gelişmelerle ilgili tutumumuz son derece net. Bu gelişmelerin dehşet verici olan insani boyutu dışında ekonomik neticelerinden dolayı da çok endişeliyiz. Petrol fiyatlarında hızlı artış olduğunu görüyoruz, oysa Çin büyük ölçüde petrol ithaline bağlıdır. Fakat daha da önemli olanı, II. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan uluslararası düzenle ilgili gittikçe daha ciddi neticelerin izlenmesidir. Daha önce bu yılda Münih Güvenlik Konferansında Avrupa yetkilileri, bu uluslararası düzenin bozulması yönündeki baskıdan dolayı duydukları tedirginliği paylaştı. İran ile ilgili yaşananlar, bu bozulmanın giderek arttığını gösteriyor” sözlerini kullandı büyüeklçi.

ABD Başkanı Donald Trump’un Mart ayının sonunda Çin Halk Cumhuriyeti’ne yapacağı ziyaret, merakla bekleniyor. Büyükelçi Dai Qingli bu konudaki tahminlerini paylaşırken şöyle konuştu:

"Bu son derece önemli bir zirve olacak. Çin ve ABD arasındaki ilişkiler son derece önemli olup 21. yüzyıldaki gelişmeleri büyük ölçüde belirleyecek. Çin hiçbir zaman küresel liderliği ABD’nin elinden almak niyetinde olmadı. Esas önceliğimiz 1,4 milyar vatandaşımıza daha iyi yaşam düzeyi sağlamaktır. ABD’nin Asya-Pasifik bölgesindeki mevcudiyeti ve liderlik rolününü almak gibi bir hedefimizin olmadığını defalarca beyan etmiş bulunuyoruz. Aynı zamanda Çin’in kalkınması sık sık negatif bağlamda ele alınmaktadır. İki devletin liderleri, dünya ekonomisini etkileyen gümrük vergileri dahil geniş konu yelpazesi üzerinde duracak. Tayvan konusu da Çin tarafı için temel konulardan biri olacak. Biz, ABD’nin adadaki bölücü güçlere desteğini sınırlandırılmasında ısrar edeceğiz”.

Çin ve Avrupa arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin önümüzdeki dönemde ne yönde gelişeceğine dair konuşan büyükelçi, Avrupa Birliği’nin Çin’in önde ticaret ortağı ve modernizasyon sürecinde temel ortağı olduğuna işaret ederek Çin ve AB arasındaki mal ve hizmet ticaretinin yıllık hacminin 1 trilyon Amerikan dolarını bulduğunu belirtti. Büyükelçi Dai Qingli bununla beraber Avrupa Birliği’nde artmakta olan korumacı eğilimlerin endişe verici olduğunu kaydetti.

Avrupa Komisyonu tarafından bundan kısa süre önce açıklanan Sanayi Hızlandırma Yasası gibi yeni yasama inisyatifleri ve siber güvenliği mevzuatı değişikliklerinin bölgedeki Çin yatırımlarına ve Çinli tedarikçilerle yapılan işbirliğine ciddi kısıtlamalar getirebileceğini öne süren büyükelçi, “riski azaltma” politikasının da riskler içerdiği ve en büyük riskin işbirliğinin yapılmaması olduğunu öne sürdü.

Çin ve Bulgaristan arasındaki ekonomik işbirliği düzeyine değinen büyükelçi, Çinli yatırımcıların Bulgar ekonomisinin hangi sektörlerine en büyük ilgi duyduklarını anlattı:

"Bulgaristan, yeni Çin’i tanıyan dünyada ikinci devlet oldu. Dolayısıyla sadece Çin’in dış polkitikasında değil, düşüncelerimiz ve kalplerimizde de Bulgaristan’ın ayrı bir yeri vardır. Aynı zamanda son yıllarda geleneksel dostluğun bazen somut işbirliği biçimini almadığını görüyoruz . Bulgaristan’a komşu olan ve AB üyesi bazı devletlerle kıyaslama yapacak olursak, Çin ve Bulgaristan arasındaki işbirliğinin bazı alanlarda geride kaldığını görüyoruz. Çinli şirketlerin Bulgaristan’ın tarım sektörüne, otomobil parçaları üretimine, yenilenebilir enerjiye ve sanayi üretimine yatırımları bulunmaktadır. Ayrıca Bulgar tarım ürünlerinin Çin’e ithalatındaki artışı takdirle izliyoruz. Bulgaristan’ın mükemmel şarapları, yağlı gül ürünleri ve Çin piyasasına uygun olabilecek daha nice tarım ürünleri var. Dolayısıyla ithal prosedürünün kolaylaştırılması yönünde yoğun çalışmalar yürütüyoruz. Bunun dışında Bulgaristan, limanları ve demiryolu altyapısı ile Çin ve Avrupa arasındaki bağlılık açısından önemli rol alma potansiyeline sahiptir” dedi Çin Halk Cumhuriyeti’nin Sofya Büyükelçisi.

Söyleşi: Rositsa Petrova

Çeviri: Tanya Blagova