“Graf İgnatievo” Hava Üssü, 75. yılını kutluyor

Askeri çatışmaların yaşandığı ve uluslararası politikanın güç savaşı olduğu bu dönemde, Bulgaristan Hava Kuvvetleri’nin simgelerinden biri olan “Graf İgnatievo” Hava Üssü, 75. yılını kutluyor. Bu sadece bir askeri tesisin yıldönümü değil aynı zamanda Bulgaristan'ın askeri havacılığının gelişimini simgeleyen bir dönüm noktasıdır. İlk motorlu uçaklarından 21. yüzyılın modern savaş uçaklarına kadar, “Graf İgnatievo” hava üssü Bulgaristan'daki askeri havacılığının kalbi olmaya devam ediyor.

Tarihi, Sofya yakınlarındaki Bojurişte'de konuşlanan ilk operasyonel birimin Üçüncü filosu, Graf İgnatievo hava üssüne dönüştüğü 1940 yılına kadar uzanmaktadır. 17 Haziran 1940'ta 2. Ordu Havacılık Alayı kuruldu.

Bulgaristan, İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından, askeri havacılığını yoğun bir şekilde geliştirmeye başladı ve bu da kalıcı bir havaalanı ihtiyacını doğurdu.Rus diplomat, general ve devlet adamı Kont Nikolay Pavlovich İgnatiev'in adını taşıyan Plovdiv şehri yakınlarındaki Graf İgnatievo köyü seçildi. Rusya’nın İstanbul büyükelçisi olan İgnatiev,  Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878) öncesinde ve Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Reichstadt Anlaşması'ndaki Rusya'nın gizli taahhütlerini ihlal ederek Aya Stefanos Anlaşması'nın imzalanmasında önemli bir rol oynamıştı.

Konum rastgele seçilmedi. Bulgaristan'ın orta kısımlarında yer alan, ağırlıklı olarak düz araziye ve geniş açık alana sahip olan bu bölge, uzun pistlerin inşası için uygundu ve uçakların ülkenin herhangi bir noktasına nispeten hızlı bir şekilde ulaşmasını sağlıyordu. Bu, günümüze dek ulusal hava sahasının korunmasında kilit rol oynamaya devam etmektedir.

Hava üssünün modern tarihi, 17 Mart 1951'de, resmi bir devlet kararnamesiyle Graf İgnatievo Hava Üssü'nde 19. Savaş Havacılık Alayı'nın kurulmasıyla başlar. Takip eden on yıllarda, Trakya semalarında bir dizi ikonik MiG uçakları uçtu.

Soğuk Savaş döneminde bu üs, Bulgaristan’ın hava savunma sisteminin ve Varşova Paktı’nın kilit önem taşıyan bir parçasıydı. Bulgar Hava Kuvvetleri tarihinde ilk kez Graf İgnatievo’da karmaşık hava koşullarında gece eğitim uçuşları ve operasyonlargerçekleştirildi. Üs ayrıca ülkenin ilk süpersonik uçuşuna, ilk fırlatma manevrasına ve ilk canlı ateş tatbikatlarına da tanık oldu. Bulgar avcı havacılığının metodolojik temelleri burada atıldı. 1952'den beri, üsten kalkan pilotlar sürekli savaş hazırlığı görevini sürdürmektedir.

Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve silahlı kuvvetlerde gerçekleştirilen reformların ardından, herkesin kısaca "Grafa" diye adlandırdığı hava üssü Bulgaristan'ın ana ve tek savaş uçağı üssü haline geldi. Bu durum, ulusal güvenlik ve ülkenin hava sahasının korunması açısından önemini artırdı.

Bulgaristan'ın 2004 yılında NATO'ya katılmasıyla birlikte yeni bir dönem başladı ve Graf İgnatievo Hava Üssü, hava sahası güvenliği görevlerinde ve müttefik ülkelerle uluslararası tatbikatlarda aktif olarak yer aldı.

Bugün Graf İgnatievo, Bulgaristan Hava Kuvvetleri'nin en kapsamlı modernizasyonun merkezinde yer almaktadır. 16 adet yeni F-16 Block 70 çok amaçlı savaş uçağının satın alınmasıyla üs,  kapsamlı bir yenileme sürecinden geçmektedir- altyapı modernize ediliyor, yeni hangarlar ve modern teknik sistemler kuruluyor.

Bulgaristan 2019 yılında F-16 Block 70 serisinin ilk 8 uçağı için yaklaşık 1,1 milyar Avro ödedi. COVID salgını nedeniyle teslimat birkaç yıl gecikti ve Aralık 2025'te 8 uçaktan oluşan ilk siparişin son iki uçağı geldi. Uçakların hizmet ömrü 12.000 uçuş saatidir. Üretici Lockheed Martin'in 2027 yılı sonuna kadar 8 savaş uçağı daha teslim etmesi bekleniyor ve Sofya bunun için 1,2 milyar Avro’nun üzerindeki maliyetini taksitle ödüyor. Bulgaristan hükümeti 2020 yılında, mevcut altyapının yenilenmesi için yaklaşık 153 milyon Avroluk bütçe ayırdı ve 2025 yılında  buna ek olarak 120 milyon Avro daha eklendi.

Ancak teknolojik gelişmeler ve altyapı iyileştirmelerine rağmen uçakların arkasında duran nihayetinde insanlardır. On yıllardır Graf İgnatievo Hava Üssü, Bulgaristan semalarını korumaktan sorumlu nesiller boyu pilotlara, mühendislere ve havacılık uzmanlarına ev sahipliği yapmıştır. Onlar geçmiş ile gelecek arasında sürekliliğin koruyucularıdır. Graf İgnatievo Hava Üssü'nün tarihini yazmaya devam eden bu insanlardır.

Editör: Vesela Krısteva

Çeviri: Ergül Bayraktar