Trendafil Vasilev:Yaşanan kriz tahıl üreticilerine büyük darbe indirecek

2026 tarım sezonu başlamak üzereyken sektördeki gerginlik kendini apaçık gösteriyor.Yakıt, gübre ve bitkisel koruma ilaçları için yapılan harcamalar artmaya devam ederken, piyasa öngörülemezliğini koruyor. Oysa tahıl alım fiyatları yıllardır değişmiyor.

Sektördeki tablo hiç te iç açıcı olmazken iflasın eşiğine gelen tarım makinesi servislerinin olması, yakıt teslimatlarında gecikmelerin yaşanması ve işletmelerin kampanya başlangıcını planlamakta zorlanması, durumu daha da kaygı verici hale getiriyor.

BNR Şumen Radyosu’ndan iş arkadaşımız Ayşe Lyatif, İspеrih’ten olup yaklaşık 30.000 dekarlık tarım arazileri işleten ve hem Deliorman Tahıl Üreticileri Derneği, hem Tahıl Üreticileri Ulusal Birliği Yönetim Kurulu üyesi olan tahıl üreticisi Trendafil Vasilev ile söyleşti. Hazırladığı röportajı dikkatinize sunuyoruz.

Sezona birçok soru işareti ile başlayan tahıl üreticilerine endişe veren ilk şey nedir sorusu üzerine Trendafil Vasilev, şu cevabı verdi:

“Bugün itibari ile tarım üreticileri için bahar kampanyası başlamak üzere olduğu için bahar kültürlerinin gübrelenmesi, zirai ilaçlama, toprağın işlenmesi ve ekin gibi tarımsal işlemler için hazırlıklar yapılırken özellikle İran’daki savaş olmak üzere mevcut durumda verim açısından esas harcama kalemi olan gübrelerin fiyatı, yüzde 30 ile 40 arasında değişen oranda artmış bulunuyor. Taşıma maliyeti de yüzde 10 arttı. Akar yakıt fiyatları yukarı yönlü seyir izliyor. Gübrelerin yüzde 30 ile 40 arasında değişen bölümü, Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği için durumumuz oradaki gelişmelere bağlıdır” diyen tahıl üreticisi, yaşanan krizin tarım üreticilerine büyük darbe indireceğini öne sürdü. Çiftçiler, ödeme yapmakta zorlandıkları için tarım tekniği bakım ve servis hizmeti sunan bazı şirketlerin iflas etmek üzere olduğunu belirten Vasilev, çok zor bir yıl beklediklerini öne sürdü.

Tarım tekniği servislerinin üreticilerden önce muflis duruma gelmelerinin sektörün durumuna ilişkin manidar olduğunu söyleyen Vasilev, şöyle devam etti:

“Tahıl Üreticileri Ulusal Birliği olarak biz, uzun zamandır şirketler arasındaki borçluluğun çok büyük olduğunun alarmını veriyoruz. Bu durumun yansımaları artık ortaya çıkmaya başladı. Sektörün çok riskli hale gelmesinden dolayı bankaların kendilerine sağladıkları finansmanı azaltııklarını paylaşan üreticiler var. Domino etkisinin yaşanmasını bekliyoruz. Durumu vahim olduğu için icar ücretini ödeyemeyen, her türlü ödemelerini geciktiren çiftçiler var. Bu durum zincirleme etki yaratıyor” diyen tahıl üreticisi, Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte sektörde yaşanmaya başlayan sıkıntıların artık zirveye ulaştığını ekledi.

Harcamaların hızla arttığını öne süren Vasilev, maaşlar, yol ücretleri ve saire her şeyin zamlandığını kaydederek, AB Yeşil Mutabakatı, gübrelerle ilgili getirilen yeni CBAM mekanizması ve gübre satan Rusya, Belarus ve diğer ülkelere uygulanan yaptırımlar sonucu tarım üreticilerinin “eli kolu bağlı” duruma düştüklerini söyledi.

Tahıl alım fiyatları düşük, piyasa ise öngörülemez olurken tahıl üretimi getiri sağlayan bir iş olmaktan çıkıyor. Üreticiler, enflasyon, artan masraflar ve sektördeki değişikliklere rağmen alım fiyatlarının 25-30 yıldır yerinden kıpırdamadığını öne sürüyorlar. Hal böyle olunca tahıl üreticileri arasında iflasların olması tamamen doğaldır. Bu konuda Trendafil Vasilev’in yorumu şöyle oldu:

“İflasların olmasını bekliyorum. Hatta bence bu artık oluyor. İşledikleri toprakları komşu çiftliklere kiralayan çok sayıda tahıl üreticisi var. Birçok kişi, sektörden vazgeçiyor. İşini satmak ya da bir şekilde yapılandırmak durumunda olan herkes, bunu yapıyor. Bu yıl fiyatlar bu düzeyde olurken toprak işleme işine talip olan kimsenin kalmayacağını düşünüyorum. Bulgaristan, Avrupa Birliği içinde en yoksul devletlerden biri olurken, ülkedeki tahıl üreticilerinin ödedikleri icar ücreti, dünya çapında en yüksek olan ücretlerden biridir. Bu durum er veya geç değişmeli. Bu yılın sektörde dönüm yılı olacağını düşünüyorum.”

Deliorman Tahıl Üreticileri Derneği ve Ulusal Tahıl Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu üyesi olan Vasilev, kampanya başlamak üzereyken sektördeki durumu değerlendirirken yakıt tedarikleri konusuna da değindi.

 “Kampanya süresince yetecek miktarda yakıt rezervi oluşturmak isteyen üreticiler, ret cevabı aldıklarını paylaşıyor. Tedarik edilen miktarlarda azalma var. Bayilerin siparişleri tam hacmi ile yerine getirmeyi reddetmeleri, fiyatla ilgili kaygılar yaratıyor. Sanırım yakıt fiyatları petrol fiyatlarına bağlı olarak artmaya devam edecek. Gübre fiyatları ve diğer her şey de petrol fiyatına bağlıdır. Taşıma maliyeti artınca bir kere gübre ile zirai ilaçlar zamlanır, bir kere de tahılı limanlara kamyonlarla taşıdığımız için yol masrafı artar. Taşıma pahalılaşınca kazancımız düşer. Kar marjı çok düşük olur. Tarımın değişmesi ve mevcut duruma adapte olması gerekiyor”.

Tahıl üretimi sektöründe mevcut tüm zorluklara rağmen önceki yıllardan farklı olarak bu sene en azından hava şartları elverişlidir. İyi iklim şartları yeni sezona ilişkin umut verici midir?

“Gerçekten yıllardan beri ilk defa iyi bir kış mevsimi geçirdik. Bu en az Deliorman için geçerlidir. Bulgaristan’ın güneyinde ise su altında kalan arazilerin olması, pek iyi değil. Bununla beraber topraktaki nem rezervinin çok iyi olduğunu söylemek mümkün. Son 3-4 yıl boyunca hiç olmayan nem, şimdi 2, 3 metreye sızmış durumdadır. ”

Hava şartlarının bahar kampanyası başlamak üzereyken iyimserliğe vesile olurken sonbaharın yağışlı olması nedeni ile buğday ekiminin uzun sürmesinden dolayı buğdaya ilişkin değerlendirme yapmak biraz zor.

“21 Aralık 2025 yılı itibari ile ulusal çapta buğday ekili toprakların büyüklüğü, ilk defa öngörülenin 1 milyon dekar altında oldu. Ben bu işe gireli Bulgaristan ilk defa buğday planını yerine getirmedi” diyen Trendafil Vasilev, bu sebeple rekoltenin beklendiği kadar iyi olmamasına ihtimal verirken bununla beraber Deliorman bölgesinde ekinlerin ve kolzanın durumunun iyi olduğunu öne sürdü.

Bahar kampanyası ile ilgili yaz mevsiminde çok yüksek olan hava sıcaklığının da endişe yarattığına dikkat çeken Vasilev, sıcaklığa karşı yapılabilecek tek şey sulama olurken Deliorman’da bunun da sıkıntı olduğunu söyledi.

Sıraladığı problemlere gerek çiftçiler, gerekse de devlet kuruluşları tarafından ne gibi çözümler getirilebilir sorusu üzerine Vasilev, şu cevabı verdi:

“Tarım üreticilerinin adapte olmaları gerektiğini düşünüyorum. Neyi satın aldıklarını, ne sunduklarını, piyasada ne yaptıklarını iyi düşünsünler. Devlete gelince Tahıl Üreticileri Ulusal Birliği tarafından hazırlanan önlem önerileri, bakanlığa sunulacak. Muhtelif tedbirlerden biri, yakıt ÖTV’sinin tamamının ödenmesi olmakta. Kanımca bunun zamanı artık geldi. Devletten destek bekliyoruz. Biz üreticiler de kendi kendimize yardım etmeliyiz. Bilindiği üzere şu an geçici hükümet var, onaylanmış bütçe ise yok. Dolayısıyla ne konuşursak konuşalım bizi muhatap alacak kalıcı bir hükümet olmayınca problemlerimize çözüm de olmayacaktır”.

 

Kaynak: BNR Şumen Radyosu

Röportaj: Ayşe Latif

Çeviri: Tanya Blagova