52. Parlamento seçim kampanyası motive edici miydi yoksa vizyondan yoksun muydu?

Son beş yılda sekizincisi düzenlenen seçim kampanyasının motive edici mi, yoksa vizyondan yoksun mu olduğu konusu hakkında görüşlerini paylaşan Sofya “Aziz Kliment Ohridski” Üniversitesi’nde öğretim görevlisi sosyal pikolog Doç. Nikolay Dimitrov şunları söyledi:

“Bulgaristan’daki seçim kampanyası daha ziyade demotive edici bir etki yarattı ve kesinlikle vizyondan yoksundu. Biz seçim silsilesi içindeyiz ve seçimlerin kısa aralıklarla yapıldığından dolayı, yorgunluk ve hiçbir şeyin değişmediği hissi güçleniyor. Öte yandan, çok önemli bir noktayı da atlamamak gerekir, mesaj eksikliğinin çok belirgin olduğu bir kampanya yaşadık.Birçok parti, enflasyon, gelirler gibi temel ve yeni olmayansorunlara, örneğinsağlık sistemi sorunlarına çözüm önermek yerine rakiplerine yönelik saldırılara odaklandı. Aynı zamandakurumlara duyulan geleneksel düşük güven, seçmenler arasında oylarının gerçek bir etkisi olmadığı yönünde bir güvensizlik ve şüphecilik oluşturuyor.”

Seçimlere dört gün kala oy kullanmak için sözde karanlık odaların kaldırıldığını ve yerine ilk kez kullanılacak olan standart paravanların konulacağını açıklayan geçici Başbakan Andrey Gyurov, “Yüksek seçmen katılımı tüm suç şemalarından daha güçlüdür,” ifadelerini kullandı. Seçim gününde görme engelli vatandaşların oy hakkını kullanmasını kolaylaştırmak amacı ile özel uygulamanın devreye alınacağı bilgisi paylaşıldı.  İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, seçim ihlallerine ilişkin yaklaşık 2 000 ihbar alınırken, 200’ün üzerinde kişi oy ticareti nedeni ile gözaltına alındı. Geçici İçişleri Bakanı, vatandaşlara seslenerek, korkmadan sandık başına giderek oy kullanmaları çağrısında bulundu. Tüm bunların seçmenlerin siyasi sürece katılımını artırıp artırmayacağı konusunda Doç. Nikolay Dimitrov’un cevabı temkinli oldu:

“Özelikle bunun ilk kez yaşanan bir durum olmamasından dolayı, son derece temkinli yaklaşıyorum. Daha önce de geçici hükümetler seçimlerin adil ve şeffaf olmasını sağlamaya yönelik güçlü taahhütlerde bulunmuşlardı, ancak az yada çok başarısız oldular. Bu da başarılı olmayacak, çünkü Anayasa gereğince çok kısa bir ömrü var. Siyasi kabine ve bakanların, yönettikleri bakananlıkların alt kademelerinde bile kendilerini otorite olarak kabul ettirmek için gerçek bir idari güce sahip değiller. Özellikle İçişleri Bakanlığı ve seçimlerin yurt dışı sürecinden sorumlu Dışişleri Bakanlığı açısından bu geçerli,” sözlerini kullandı Doç. Nikolay Dimitrov.

Erken parlamento seçimlerinin tetiklenmesinde önemli rolü, 2025 yılının sonunda meydanları dolduran, statükoya, oligarşiye ve işgal altındaki devlete karşı protesto eden ve  "Z Kuşağı" olarak adlandırılan gençler oynadı.

Ulusal Gençlik Forumu'nun hesaplamalarına göre, 52. Halk Meclisi listelerinde yer alan 4200milletvekili adayından 590'ı gençlerden oluşuyor.

Partiler, genç Bulgaristan vatandaşlarını  Pazar günü sandıklara gidip oy kullanmaya teşvik edecek yeterli mesajları iletmeyi başardılar mı?

Doç. Dimitrov, bu soruya şöyle cevap verdi:

"Aşırıya kaçtığım için üzgünüm,ancak Bulgaristan'daki siyasi oluşumların yeni seçmen kitlelerini cezbetmekte veya onlarla etkileşim kurmakta hiç de istekli olmadıklarını düşünüyorum”

Macaristan'da olduğu gibi yüzde 80'lik bir seçmen katılım oranının Bulgaristan gerçekliği için ulaşılamaz bir rakam olduğunu öne süren Doçent Dimitrov, yüzde 40'ın altında olmak üzere, seçimlere katılım oranının, bir önceki 2024 seçimdeki kadar olacağını tahmin etti, "Elbette, Bulgaristan siyaset sahnesinde yeni bir oyuncunun ortaya çıkması ve desteğini çekecek yeni seçmenlerin sayısının artması göz önüne alındığında, bu rakamın biraz daha yüksek olabileceği şartıyla."

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın motivasyonları, faaliyetleri ve siyasi görüşleri, sosyal psikolog tarafından ne ölçüde profesyonel analize tabi tutulabilir?

Doç. Dimitrov’u cevabı şöyle oldu:

“Yurtdışından gelen oylar ilginç bir olgu, ancak yurtdışındaki Bulgaristan vatandaşlarından şekilsiz bir kitle olarak bahsedemeyiz, onlar, geldikleri ülkenin bakış açısından bile çok özel ve farklılar.

Elbette, bir yandan geleneksel olarak belirli siyasi aktörlere dayanan Türkiye'den gelen oylar var, diğer taraftan iseBatı Avrupa ve ABD’de büyük Bulgaristan vatandaşları toplulukları var.

Şahsi görüşüme göre, onların seçimlere karşı tutumu daha çok romantik güdülerden kaynaklanıyor. Diğer taraftan ise, Bulgaristan'daki akrabalarının güçlü etkisi altında olan bu kişiler genellikle Bulgaristan'daki akrabalarının sempati duyduğu kişilere oy verirler. Yıllar içinde benzer bir durum yaşanırken, bu durum, özellikle geleneksel olarak milliyetçi ve Avrupa karşıtı söylemlere sahip siyasi projeler için yurt dışından sesler geldiğinde analistleri şaşırtıyor”.

Bulgaristan Radyosu, bu süreci farklı ülkelerdeki vatandaşlarımızla yapacağı bir dizi röportaj aracılığıyla takip edecek.Söz konusu röportajları seçim gününde sayfalarımızda, ayrıca seçim sonuçlarının daha sonraki analizlerinde de bulabilirsiniz.

Editör: Elena Karkalanova

Çeviri: Bedriye Haliz, Şevkiye Çakır