Dr. Şasine Veli: Vape kullananlarda nikotin bağımlılığı çok daha hızlı gelişiyor

Yaz tatili başlarken öğrenciler arasındaki bağımlılıklar konusu yine ön plana çıkıyor.

Vapeler, gülme gazı, elektronik sigara ile sentetik uyuşturucu maddeleri, öğrencilerin hayatına giderek daha erken yaştagirerken, uzmanlar birçok çocuğun bunları “zararsız” olarak algılamasının büyük tehlike oluşturduğuna dair uyarıyor.

Askeri Tıp Akademisi uzmanları tarafından Çocuğu Esirgeme Ajansı nezdindeki Çocuklar Kurulu ile birlikte öğrenciler, veliler ve öğretmenlere yönelik olarak düzenlenen bilgilendirme kampanyası kapsamında nikotin ürünleri ile uyuşturucu madde kullanımının gerçek sonuçları anlatıldı. Gençlerin karşı karşıya oldukları risklere dair konuşan uzmanlardan biri, toksikolog ve alergolog dr. Şasine Veli oldu.

Vapeler tehlikesi Vapeler tehlikesi görünecek şekilde tasarlanmıştır

Dr. Veli radyomuza konuşurken tehlikesiz görünecek şekilde tasarlanmış olan vaplerin öğrenciler arasındaki yaygınlığı açısından pazarlama ve sosyal medyanın büyük rol aldığına dikkat çekti.

" Modern teknolojik cihaz görünümü verilen vaplerin tasarımı, gençler için cazip olup ebeveyn ile öğretmenler tarafından tanınmasını zorlaştırıyor. Aromave renkleri ise onların zararsız bir şey olduğu izlenimini bırakıyor” diyen toksikoloji uzmanı, asıl problemin vapelerin tehlike oluşturmadığı yanılgısından kaynaklandığını öne sürdü.

“Göz alıcı, renkli ve cazip oldukları için risksiz oldukları düşünülen vapelerde nikotin bağımlılığı çok daha hızlı şekilde gelişiyor” diyen dr. Şahsine Veli, vapelerin geleneksel sigaralara kıyasla çoğu zaman daha yüksek miktarda nikotin içerdiği ve bu nikotin tuz formunda olduğu için beyin reseptörleri üzerinde çok hızlı bir etki gösterdiğini vurgularken bu reseptörlerin giderek daha fazla nikotin istemeye başladığını ve bağımlılığın oluştuğu mekanizmanın da aslında bu olduğunu söyledi.

Nikotinle ilk temas yaşı gittikçe düşmektedir

Açıklanan son verilere göre nikotin ürünleri ile ilk temas yaşı artık 12-14’e düşerken uzmanların daha da kaygı verici vakalarla karşılaştıklarını paylaşıyorlar.

“Beni derinden etkileyen son hastam, amfetamin, metamfetamin ve alklol bağımlısı olan bir genç, henüz 7 yaşındayken sigara içmeye başladığını anlattı” diyen toksikoloji uzmanına göre, erken yaşta başlayan sigara kullanımı, sık sık daha ağır bağımlılıklara doğru atılan bir adım oluyor. Uyuşturucu ya da alklol bağımlısı olanların hikayesi, çoğunlukla sigara ve niktoinle başlıyor.
Vape ve sentetik madde kullanımının yarattığı en ciddi tehlikelerden biri, gelişmekte olan beyin üzerindeki etkiden kaynaklanmaktadır.

“Gelişme çağındaki organizma, son derece savunmasızdır. Ruhsal ve davranışsal bozukluklar, panik ataklar, şizofreni benzeri belirtiler, dikkat ve konsantrasyon sorunları gözlemliyoruz”.

Dr. Veli’nin öne sürdüğü gibi gençlerin bir bölümü, zamanla okumak, sosyalleşmek ve gelişmek konusunda motivasyonlarını kaybeder, kendilerine normal gibi görünen farklı bir çevre içine kapanarak çalışma ve sosyalleşme motivasyonunu kaybediyorlar, kısır bir döngüye sürüklenmiş olurlar.

Merdiven altı üretim tehlikesi

Vape olarak bilinen birçok buharlaştırma cihazının içeriğinin belirsiz olması, endişe vericidir.

" Sık sık merdivenaltı dediğimiz şartlarda üretilmiş oldukları için vapelerin ağırmetaller, sentetik maddeler veya kannabinoidler tam olarak ne içerdiğini bilen yoktur” diyen dr. Şasine Veli, bazı cihazların içinde marihuanaya benzer etki gösteren maddeler olan tetrahidrokannabinol (THC) veya hekzahidrokannabinol (HHC) maddelerin bulunduğuna dair uyarırken “Etiket üzerinde bilmedikleri bir ad gören çocuklar, bunun narkotik içeren bir vape olduğundan habersizdir” dedi.

Gülme gazı – malüllüğe yol açan eğlence

Gülme gazı konusu da güncel olmaya devam ediyor. Getirilen kısıtlamalar ve kamunun dikkaatinin çekilmesine rağmen hastanelerin toksikoloji bölümlerine gülme gazı kullanan gençler gelmeye devam ediyor.

“Ağır nörolojik komplikasyonlar gelişen, hatta hayatına tekerlekli sandalyede devam eden hastalar var” diyen toksikoloji uzmanı, gülme gazının sinir sistemi için kilit önem taşıyan B 12 vitamini etkisiz hale getirdiğini anlattı.

 “Önce karıncalama ve hassasiyet kaybı başlıyor, sonrasında ise hareket fonksiyonu kaybı yaşanabiliyor”.

Dr. Veli birçok gencin gülme gazında aşırı dozun olmamdığına dair yanıldıklarını öne sürerken “Tam tersine, aşırı doz çok hızlı olur” sözlerini kullandı.

Gülme gazı, akciğerlerdeki oksijenin yerini alır ve yarattığı öfori etkisi aslında oksijen eksikliğinin bir sonucudur. Sınır aşıldığında bilinç kaybı, solunumun durması, kasılma, hatta ölüm gibi sonuçlar meydana gelebilir.

Fentanil – artık Avrupa’da bulunan bir tehlike

 

Toksikoloji uzmanı dr. Şasine Veli, radyomuza konuşurken ABD’de ağır narkotik krize sebep olan bir sentetik madde olan fentanilin artık Bulgaristan dahil Avrupa’da yayılmaya başladığına dair uyarıda bulundu.

 “Kokain olarak satılan, fakat sık sık fentanil içeren bu uyuşturucu madde mikgram miktarında olduğunda bile ölüme sebebiyet verebilir” diyen uzman doktor, bu madde sıklıkla tüketicilerin haberi olmadan diğer uyuşturucularla karıştırılması tehlikeyi daha da artırdığına dikkat çekti.

Kurumlar ve ailelerin uyum içinde hareket etmeleri önemlidir

Toksikoloji uzmanı, sorumluluğun kurumlar, veliler, okul ve toplum arasında paylaşıldığını söylerken “Uyum içinde hareket edilmemesi, başarısılığı beraberinde getirir. Kurumların müdahale etmeleri, okulun öğrencilerin dilinde konuşması, velilerin ise bilgili olmaları şarttır” dedi ve ilk bağımlılık belirtilerini önemsemeyen bazı velilerin, vape kullanımına hoşgörülü olduklarına dikkat çekti:

 “Bazıları sigara içmesin, vape kullansın diye çocuklarına bizzat vape almaya hazır olduğunu ярщвеи. Bu çok büyük bir problem.”

Veliler neye dikkat etmeli

dr. Veli, en sık bağımlılık belirtilerini şöyle sıraladı:

Ani davranış değişiklikleri,

Göz teması kurmaktan kaçınma,

İçe kapanma ve sık sık dışarı çıkma,

Okul başarısında düşüş,

Daha fazla paraya ihtiyaç duyma,

Arkadaş çevresinin değişmesi,

Motivasyon ve konsantrasyon eksikliği.

Tik Tok’tan değil, uzmanlardan bilgi alın!

Dr. Şasine Veli, sözlerine son verirken gençlere seslendi:

 “Tik Tok, rastgele önünüze gelen kliplerden veya sosyal medya fenomeni olan kişilerden değil, bilgi ve tecrübesahibi olan insanlardan bilgi alın” çağrısında bulunan uzman konuğumuz, bilgili olan çocuğun tehlikeli maddelere kolay kolay el uzatmayacağını söyledi.

“Bugün modern, eğlenceli ve zararsız görünen madde kullanımı bir süre sonra bağımlılık ve ağır sağlık sorunlarına sebep olabilir.

Kaynak: BNR Horizont Programı

Söyleşi: Gergana Hrischeva