Kırcali Bölge Tarih Müzesi’nden “Boncuklu Takılar” Projesi

Kırcali Bölge Tarih Müzesi, “2026 Avrupa Miras Günleri- Hikayeler” girişimine “Boncuklu takılar – miras ve gelenek, semboller ve güzellik” başlıklı hikayesiyle katıldı.

BTA’ya konuşan Tarih Müzesi küratörleri Svetla Mihaylova ile Lidiya Kirilova, hikayenin yarışmanın ilk turunda seçildiğini belirtti.

Bu yıl “Tehlike altındaki miras: canlandır, diren, yeniden anlam ver” teması ile düzenlenen yarışmanın katılımcıları,kendi bölgelerinin kültürel mirasıyla ilgili hikayelersundu. Lidia ve Svetla yarışmanın iki turdan oluştuğunu ve Avrupa genelinden sunulan projelerden birine 10.000 avroya kadar finansman alma fırsatını sağladığını eklediler.

Boncuklu takı yapımınıneski bir gelenek olan Rodoplar’da günümüzde de bu el işini yapan ve gelecek nesillere aktarabilen kadınlar var.

“Doğu Rodoplar’daki boncuklu takıların tarihini anlatmak istedik. Eğer hikayemiz onaylanır ve finansman alırsak, boncuklu takı yapımı atölyesi kurmayı düşünüyoruz. Boncuklu takı işinde usta olan kadınlarıatölyeye davet ederek takı yapımını çocuklara göstermelerini ve böyleliklebu geleneğin nesilden nesile aktarılıp yaşatılmasını amaçlıyoruz” ifadelerini kullandıLidiya Kirilova.

Projeye KırcaliBölge Tarih Müzesi koleksiyonuna ait ve bazıları 100 yıldan eski olan boncuklu takılar dahil edildi.

Svetla Mihaylova boncuklu takılar konusunu araştırırken, Afrika’dakiZulu kabilesinin boncuklu süslemeleriyle benzerliklerin olduğunu fark etmelerini paylaştı.

Bu benzerliğin nereden kaynaklandığını araştırma çabalarının oldukça uzun zaman aldığını anlatanmüze kuratörü, sonuçta bunun Osmanlı İmparatorluğu dönemindehapishanelerde yaşanan kültürel alışverişin bir sonucu olduğu ortaya çıktığını söyledi. Hapishanede çalıştırılan mahkumlar, şişe çantası, cüzdan, kemer ve bıçak kılıfı türünden nesneler üretiyordu. “Krumovgrad’ın Egrek köyünden çıkan boncuklu takılarınAfrika’dakitakılarlabenzerliğini bu etkileşime bağlıyoruz” sözlerini kullandı Mihaylova.

Doğu Rodoplar’da boncukların kötülükten, nazardan ve büyülerden koruduğuna inanıldığını belirten uzman,boncuklu takıların, korumak ve süslemek olmak üzere iki amaçla kullanıldığını aktardı.

Boncuklu takılar çoğunlukla kadın giysilerinde yer alır. Boncukların insan ile çevresindekiler arasında kalkan olduğu ve kişiyi nazardan koruduğuna inanılırdı.

Svetla Mihaylova devamla şunları belirtti: “Bundan dolayıboncuklu takıların kullanım alanı,saç örgüsü, şapka, bileklik ve kolyelerden başlayıp halk kıyafetlerine dikilmesine kadar son derece geniştir. Çocuk şapkalarında ve atların yularlarında da boncuklara rastlanmaktadır”

Bunun dışında boncuklu takılar içinde farklı semboller barındırır. Küçük ve yuvarlak boncuk doğadaki ışığı simgeler. Renkler de sembolik anlam taşır. Geçmişte yedi temel renk kullanılırken, günümüzün boncuklu takı yapımında daha zengin renk yelpazesi uygulanır.

Kaynak: BTA

Çeviri: Ergül Bayraktar, Tanya Blagova