Turhan Rasiev Bulgaristan mizah edebiyatında marka olmuş bir isim

Bulgar edebiyatının önde gelen mizah ve hiciv ustalarından Turhan Rasiev'i vefatının birinci yılında saygı ve minnetle anıyor, Rasiev'in yakın dostu, yazar ve çevirmen Rüstem Aziz Karakurt'un radyomuza konuşurken paylaştığı anı ve değerlendirmelerini dikkatinize sunuyoruz.

Yergi ustasının edebî kişiliği, kültürel faaliyetleri, toplumsal duruşu ve Bulgaristan Türklerinin kültür hayatına yaptığı katkıları ayrıntılı biçimde anlatan Rüstem Aziz, Turhan Rasiev'i Bulgaristan mizah edebiyatının "marka isimlerinden biri" olarak tanımladı, Aziz Nesin ve RadoyRalin gibi önemli mizah yazarlarıyla dostluk kurduğu, onların sanat anlayışından etkilendiğini ifade etti.

Turhan Rasiev'in kültürel ve toplumsal faaliyetlerini anlatan Rüstem Aziz, 1993 yılında Varna Türk Kültür Derneği'nin kuruluş sürecinden bahsetti, “Sabahattin Ali” Halk Kültür Evi'nin çalışmalarına değindi. Rasiyev'in bu kurumun başkanlığını üstlendiği dönemde toplantılarda ve kültür gecelerinde kısa hicivleri ve fıkralarıyla hazır bulunanları hem güldürürmeyi hem düşündürmeyi başardığını söyleyen Aziz, “Onun katılmadığı etkinlikler tuzsuz yemek gibiydi” sözlerini kullandı.

Komünist rejim ve özellikle isim değiştirme sürecinde Rasiev'in baskı ve kötü muamele gördüğünü, gözaltına alındığını ancak yaşadıklarını hiçbir zaman öne çıkarmadığını anlatan Rüstem Aziz, yaşadığı acılara rağmen aydınların topluma karşı sorumluluk taşıdığına inandığı ve benzer olayların tekrar yaşanmaması için düşüncelerini cesaretle dile getirmeyi sürdürdüğü belirtti.

Söyleşinin bir diğer konusu, Turhan Rasiev'in iki dilde yazma yeteneğidir. Uzun yıllar Bulgarca yazan Rasiev'in, Rüstem Aziz Karakurt'un teşvikiyle eserlerini Türkçeye çevirmeye ve zamanla doğrudan Türkçe yazmaya başladı. İki dil arasında aynı düzeyde üretim yapabilmesi yoğun bir çaba, çalışma, özen ve istek yolundan geçti. Bu özelliği sayesinde hem Bulgar hem de Türk okurları tarafından takdir gören ender yazarlardan biri oldu.

Turhan Rasiev'in yaklaşık otuz kitaptan oluşan eserler yazmış olduğunu, mizah ve hiciv kitaplarının yanı sıra dil ve soyadları üzerine bilimsel çalışmalarının da bulunduğu belirten Karakurt, Rasiev'in yazma gücünün toplumsal olayları dikkatle izlemesinden ayrıntıları fark etme yeteneğindenve güçlü gözlem kabiliyetinden kaynaklandığını ifade etti. Kitaplarının çoğunun düşük tirajla basıldığı ve bugün ulaşılmasının zor olduğu belirten Rüstem Aziz, kendi arşivindeki eserleri araştırma yapmak isteyenlerle paylaşmaya hazır olduğunu ifade etti.

İş arkadaşımız Aziz Şakir’in Rüstem Aziz Karakurt’la yaptığı söyleşinin tamamını ekli ses dosyasından dinleyebilirsiniz.