“Borisova Gradina” Parkı – Sofya’nın yeşil kalbi

Başkent sakinleri ve konuklarının gözde yerlerinden biri olan “Borisova Gradina” parkı, gerek yürüyüş yapmak ve eş dostla buluşmak, gerekse de spor yapmak için ideal şartlar sunmaktadır. Parkın kurulmasına 1882 yılında dönemin Büyük Belediye Başkanı İvan Hacienov’un girişimi üzerine başlandı. İlk başta böyle bir yatırımın yapılmasında anlam görmeyen Belediye Meclis üyeleri ile ciddi tarışmalar yürütmek zorunda kalan Hacienov, buna rağmen park oluşturma işlerine başlanmasını sağlayabildi ve Romanya Kraliyet Sarayı bahçivanı İsviçreli Daniel Nef’i davet ederek kendisine bugünkü “Ariana” gölü etrafındaki alanın bakımı ve başkentin yeşillendirilmesi için dikim malzemesinin satışı görevini verdi.

Bulgaristan’da mimari tarihçesinin yaşayan hafızası olan ve iki dönemBulgaristan Mimarlar Birliği başkan yardımcılığı ile bir dönem başkanlığını yapan Todor Bulev ile birlikte Sofya’nın en büyük parkında bulunan ve amblem niteliği taşıyan bazı yerlerve kişilere ilişkin ilginç hususları dikkatinize sunuyoruz.

"Kamusal alan yeşillendirilmesinin Avrupa’nın şehircilik tarihçesinde nispeten yeni bir şey olduğunu kaydetmek gerekir. 19. yüzyılın sonunda biz Bulgaristan’da şehircilik konusunda epey geride kalmış olsak da kentsel yeşillendirmeyi kısa sürede şehirlerimize taşımayı başardık. Gerek “Borisova Gradina” parkı, gerekse de aynı dönemde kurulmasına başlanan “Şehir Bahçesi” parkı, bunun örnekleridir. Ayrıca Bulgaristan’da bulunan büyük şehirlerin neredeyse tümünün merkezinde o dönemde oluşturulan birer bahçe bulunmaktadır.”

“Borisova Gradina”, kurulduğu an itibari ile ilk şehirdışı parklardan biriydi. İlk 10-15 yılda Daniel Nef tarafından yapılan parkın çevre düzenlemesi ve bakım işleri, sondaki dönemde oğulları tarafından üstlenildi, 1888 yılında ise Çar Ferdinand’ın fikri üzerine “Ariana” Gölü oluşturuldu. Göl, içinde çok sayıda su zambağı çiçeği açtığı için Sofyalılar tarafından “Nilüfer Gölü” olarak bilinen sözüm ona balık gölüne giden iki yürüyüş yolu ile birlikte parkın tarihi çekirdeğinin bir bölümüdür.

Parkta ayrıca daha 1896 yılında yabancı ticaret temsilcileri ve diplomatlar tarafından kurulan ve ülkemizde ilk tenis klübünün bir parçası olan tenis kortları bulunmaktadır.

"Devasa bahçe alanının geliştirilmesi, kort çevresinin park olarak düzenlenmesine olanak sağladı. Borisova Gradina parkının geri kalan bölümünde çevre düzenleme işleri neredeyse yapılmadığı için bu kısım, bundan 40-50, hatta 80 yıl önceki görünümünü koruyan orman halindedir” diyor mimar Bulev.

Parkın tarihçesinde amblem bir şahıs olan Burgas’lı Georgi Duhtev, 1934-1944 yılları arasındaki dönemde kentin yeşil kalbinin bakım işlerini üstlendi.

" Burgas’taki Deniz Bahçesi’nin kurucusu olan Georgi Duhtev, 10 yıl zarfında “Borisova Gradina” parkını yönetti. Ördek Gölü ve çok sayıdaki spor sahaları onun eseridir”.

1944 yılı sonrasında da spor sahaları yapımına devam edildi.

"Parkla ilgili şimdiki algımız açısından bu tesislerin çok fazla olduğunu düşünebiliriz, fakat kurulması, başından beri çok doğal bir süreç olmuştur. Spor tesislerinin oluşturulması için parklardan daha uygun yer mi var” diyen mimar Bulev, spor sahasına dönüştürülen amblem yerlerine işaret etti. “Yaz Estradası” sahnesi, çocuklara yönelik oyun sahasıydı. Ördek Gölü’ne yakın alan ise Ermeni Spor Klübü’ne kullandırıldı. “Dragan Tsankov” bulvarına bakan tarafta 1904 yılında “Yunak” adı ile kurulan ilk stadyum ise ayakta duran 25 000 kişilik kapasitesi ile şu anda parkta inşa edilen yeni ÇSKA stadını geçiyordu. “Yunak” stadyumuna yakın sahalar, “Yunak Cimnastik Derneği ve “Vasil Levski” Spor Klübüne verildi. ”

“Borisova Gradina” Parkı, kurulmasından bu yana geçen yıllarda çeşitli gelişme etaplarından geçerek birçok değişikliğe uğradı. 1989 yılı sonrasında başkentin kalbinde yer alan bu yeşil vahanın nasıl geliştirileceği konusu gündeme gelerek tartışmalara sebep oldu. Halihazırda yeni ihtilaflara konu olan parkın kamu niteliğini muhafaza ederek kilit önem taşıyan mekanları tekrar işlevsel kılmak üzere Borisova Gradina’ya kalıcı ve yasa ile garantilenen koruma sağlamak amacı ile hazırlanan yeni teferruatlı plan, belediye başkanlığının barındırılık kurulu tarafından yeniden düzenlenmek için iade edildi. Planın yeniden değerlendirilmesi ise en erken 2027 yılının bahar mevsiminde mümkün olacak.

Haber          : Yoan Kolev

Çeviri          : Tanya Blagova