Sağlıkta koruyucu hizmet en önemlidir

Sağlık, insanın hayattaki en büyük zenginliğidir, ancak sağlığa özen göstermek hem hastanın hem de tıp uzmanları ve kurumların sorumluluğundadır. Kıdemli ağız, diş ve çene cerrahı Dr. Lilyana Dimitrova ile genç hekim Dr. Mina Markova, daha güçlü bir önleyici sağlık anlayışına duyulan ihtiyaç ve doktorların çalışma koşulları hakkında Bulgaristan Ulusal Radyosu’na konuştu.

Dr. Lilyana Dimitrova’ya göre Bulgaristan sağlık sistemindeki en büyük sorunlardan biri, insanların kendi sağlıklarına yeterince önem vermemesi. Doktor, sağlık sistemindeki pek çok eksikliğe rağmen, hastaların önleyici sağlık kontrollerine erişimi olsa bile “teşhis edilme kaygısı” nedeniyle muayenelerini sıklıkla ertelediğini belirterek şöyle devam etti:

"İnsanlar, sağlığın doktorların değil, kendi sorumlulukları olduğunu henüz kavrayamadı. Zorlanıyorlar, karmaşık geliyor. Önleyici paketler veya tetkikler sunulduğunda ya da bir uzmana yönlendirildiklerinde bile, buna zaman ayırmakta zorlanıyorlar. Hastalıklara karşı bir korku var.  “Şimdi tomografi çektireceğim, ya bir şey çıkarsa?” endişesi var. Bu da doktorlar ve hastalar arasında işbirliğini zorlaştırıyor."

Dr. Dimitrova’ya göre mevcut sorunlardan biri, sağlık hizmetlerinde ortak ve standart bir yaklaşımın olmaması. Hastalar da sağlık sistemi içinde ne yapacaklarını ve nereye başvuracaklarını çoğu zaman bilemiyor. Farklı doktorlardan alınan birbirinden farklı görüşler ise hastaların kafasını karıştırabiliyor ve kimi zaman tedaviyi sürdürmekten vazgeçmelerine neden olabiliyor.

Nesiller boyunca doktor yetiştiren biri olarak Dr. Dimitrova, ülke genelinde tıp uzmanlarının dengesiz dağılımına da dikkat çekti. Bazı bölgelerin uzman hekimlerden yoksun kaldığını ve bunun ciddi hastalıkların teşhis ve tedavisinde gecikmelere yol açtığını belirten Dr. Lilyana Dimitrova, geçmişte yürütülen organize önleyici sağlık hizmetlerinin daha geniş kitlelere ulaştığını, günümüzde bu sorumluluğun çok daha büyük ölçüde hastanın kendisine bırakıldığını söyledi. Uzman toplumdaki sağlık bilincinin yetersiz olmasını da ciddi sorunlardan biri olarak değerlendirdi.

Genç hekim Dr. Mina Markova, tıp uzmanlarının katılımıyla geliştirilen daha fazla bilgilendirmse kampanyasının düzenlenmesi gerektiğini belirterek, hastaların korunma ve zamanında tedavinin önemini kavrayabilmeleri için anlaşılır ve güvenilir bilgilere erişimin büyük önem taşıdığını vurguladı.

Endokrinoloji ve metabolik hastalıklar alanında uzmanlaşan Dr. Mina Markova, tüm zorluklara rağmen birçok genç doktorun Bulgaristan’da kalmayı tercih ettiğini ve kendisinin de kariyerine burada devam etmeyi planladığını belirterek, ülkedeki sağlık sektöründe değişimin mümkün olduğuna ve ortak çabalarla sağlık hizmetlerinin iyileştirilebileceğine içtenlikle inandığını ifade etti.

Dr. Markova, dört yıl önce eğitimlerini tamamladıktan sonra mezun olduğu sınıftaki doktorların çoğunun Bulgaristan’da kalmayı tercih etmesini umut verici bulduğunu belirterek sözlerine şöyle devam etti:

“Elbette çoğu, uzmanlık eğitimleri için büyük şehirlerdeki hastanelere gitti, ancak memleketlerine dönen ya da daha küçük yerleşim yerlerine yerleşenler de vardı. Bu durum beni o dönemde çok mutlu etmişti. Gelecekle ilgili belirsizlikleri tartıştık, ancak çoğumuz yurtdışına gitmek yerine ülkemizde kalıp halkımıza hizmet etmeyi istiyorduk. Bazı alanlarda şimdiden olumlu değişim belirtileri var ve umarım durum daha da iyiye gider. Tıp camiasının ve yetkililerin bu yönde ilerlemesi gerektiğini düşünüyorum, çünkü bu hepimiz için önemli.”

Genç doktorların karşı karşıya olduğu sorunlardan birinin, insanca yaşayabilecekleri bir gelire sahip olabilmek için birden fazla yerde çalışmak zorunda kalmaları olduğunu vurgulayan Dr. Markova’ya göre bu durum, istirahate ve aileye ayrılan zamanı kısıtlayarak sağlık çalışanları üzerindeki yükü daha da artırıyor. Uzman ayrıca, son yıllarda tıbbi hizmetlerin giderek büyük şehirlerde yoğunlaşmasını ve diğer bölgelerde doktor eksikliğinin yaşanmasını da ciddi bir sorun teşkil ettiğini belirtti.

Dr. Dimitrova ve Dr. Markova, ülkedeki tıbbi gelişmeler hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla doktorları, kamuoyunun tanınmış isimlerini, siyasetçileri ve medya temsilcilerini bir araya getiren Medya, Toplum, Aile ve Gelenekler Vakfı’nın 25. Ulusal Toplantısı’na katıldılar.

Yazı: Evelina Stoyanova, BNR, Horizont programı

Çeviri: Ergül Bayraktar