Karadeniz'de tehditler artıyor, güvenlik azalıyor, çözüm arayışları yoğunlaşıyor

Sofya’da düzenlenen  “Karadeniz ve Doğu Avrupa: Avrupa’nın güvenliği için anahtardır” konulu uluslararası konferansta bölgedeki yeni tehditler ve Karadeniz havzası ülkelerin karşı kaşıya kaldığı yeni sınamalar masaya yatırıldı.

Konferansın açılışında konuşan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova,  ticari gemilere yönelik saldırıların ardından Karadeniz’deki ticaretin ciddi risk altında olduğunu söyledi.

Saldırıların somut sonuçları bulunduğunu belirten Yotova, gemi trafiğinin kısıtlanması, sigorta maliyetlerinin artması, tedarik zincirlerinin kesintiye uğraması ve çevresel zarar riskinin bunlar arasında yer aldığını ifade etti.

Bulgaristan’ın şimdiden ekonomik ve mali kayıplar yaşadığını belirten Yotova, ülkenin tarımı açısından büyük önem taşıyan gübrelerin taşınmasının yanı sıra bölge ülkelerinin ve tüm Avrupa’nın tarımsal üretiminin de bu durumdan etkilendiğine dikkat çekti.

Saldırıların artık münferit olaylar olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Yotova, bunların gerçek askerî eylemler olduğunu söyledi. Bu saldırıların yalnızca münferit gemilerin ve mürettebatlarının güvenliğini değil, uluslararası deniz taşımacılığının özgür ve güvenli biçimde yürütülmesi ilkelerini de sorgulanır hâle getirdiğini kaydetti.

Yotova, kısa süre önce düzenlenen Ulusal Güvenlik Danışma Konseyinin toplantısında alınan kararları hatırlatarak, Avrupa çapında güvenli deniz taşımacılığını sağlamaya yönelik bir çerçeve mekanizması oluşturulmasını önerdiklerini belirtti.

Yotova önerileri şöyle sıraladı:

“Ticari ve sivil gemilere olası saldırılarda ortak tutum protokollerinin hazırlanmasını istedik, erken uyarı, ihbar, önleme ve yardım prosedürleri oluşturmak, kritik deniz altyapısı ve deniz çevre sistemlerinin korunmasını arttırmak, sefer güzergahının sadece amaca uygun kullanıldığına dair açık güvence veren gözetim mekanizmasını hazırlamak , NATO, Uluslararası Deniz Güvenliği Örgütü ve Karadeniz ülkeleriyle sıkı işbirliği ve koordinasyon içinde çalışmayı önerdik”.

Konferansta konuşan Savunma Bakanı Dimitır Sotyanov, üç gün sonra Brüksel’de zirve toplantısında Karadeniz güvenliği konusunun an gündeme alınacağını ve Bulgaristan’ın Karadeniz havzasından altı ülkenin Karadeniz’de askeri faaliyetler ve saldırıların önlenmesi ve denizin paylaşılan güvenlik bölgesi haline gelmesi için moratoryum talebinde bulunacağını ve söz konusu ülkelerin bu fikirde uzlaşmasını isteyeceğini söyledi.

Romanya’da yeni kurulan Karadeniz Güvenliği Merkezi’nin de önemli rol alacğını belirten Bakan Stoyanov, Varna ve Köstence’de de benzeri merkezlerin oluşturulacağını bildirdi.

Türkiye, Romanya ve Bulgaristan’ın oluşturduğu Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubunun önemine de vurgu yapıldı.

Bakan Stoyanov Ukrayna savaşının başladığı dört yıldan beri mayın arama ve patlayıcı hedef konusunda büyük yol kat ettiklerini belirterek, şöyle konuştu:

 “Savaşın başında denizde bir hedef tespit etme, arama, bulma ve imha için bir buçuk saat gerekli iken, günümüzde bu süre bir buçuk dakikaya indi. Süreçlerin ne kadar dinamik olduğunu görüyorsunuz ve bizim bu süreçlere cevap verecek yeni ve modern teknolojimiz, insan kaynağı ve becerilerimiz olmalıdır. Ne yazık ki Karadeniz’deki  saldırı olayları yoğunlaşıyor ve bu da ticari gemi seyrüseferlerini çok ciddi ölçüde tehdit ediyor. Zarar görenler arasında Türkiye de var, Romanya da, Bulgaristan da. Ticari gemilerin sigorta ücretleri yükselecek, riskler artacak ve Karadeniz havzası gemi yük taşımacılığı açısından tehlikeli durum alacak”.

İçişleri Bakanı İvan Demerdzhiev “Karadeniz ve Doğu Avrupa: Avrupa’nın güvenliği için anahtardır” konulu uluslararası konferansta bölgede tehditlerin çoğaldığına dikkat çekti.  

 Özellikle Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmanın sona ermesinin ardından bu konu daha da önem kazanacak. Bu nedenle Bakan Demerdzhiev, gemi ve insansız hava araçlarına karşı savunma sistemleri tedarikine yönelik çabalara dikkat çekti.

Demerdzhiev, “Sınırımızın güvenilir biçimde korunması ve örnek teşkil etmesi için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz” dedi.

Demerdzhiev’e göre Karadeniz’de dört temel risk bulunuyor:

"Birinci risk hibrid tehditleriyle ilgili- deniz mayınları, İHA sistemleri, navigasyon sinyallerinin susturulması, siber saldırı ve sabotaj faaliyetlerini kapsıyor. Bunun için erken uyarı vebilgi istihbarat alış verişi gerekiyor.

İkinci risk alanı su tesislerin, limanların, su altı kabloların hassasiyeti ve ülke ekonomilerinin bağlı olduğu ulaşım koridorlarının zedelenmesini kapsayan tehditlerdir.

Üçüncü risk dalı insan, mal, uyuşturucu, silah kaçakçılığı ve yolsuzluk ile ilgili olan tehditlerin artması, liman ortamlarının gittikçe daha az güvenilir yere dönüşmesidir. Ukrayna’da savaş bitince bu ortamın daha da kötüleşmesini bekliyoruz ve şimdiden daha bu senaryoya hazırlanıyoruz.

Dördüncü risk noktası afet ve kaza durumunda müdahale hazırlığıyla ilgili. Bir gemi saldırısı deniz suyu, çevre felaketi, insanların ekonomisi, balıkçılık ve deniz boyu ekonomik faaliyetlerin etkilenmesine yol açabilir”

Bakan Demerdzhiev Bulgaristan, deniz sınırının güvenli bir şekilde korunması, Avrupa Birliği ve NATO doğu kanadının dış sınırı olarak örnek olması için gerekli ve mümkün her şeyi yaptığını sözlerine ekledi.

Haber kaynak: BNR Horizont Programı

Derleyen: Sevda Dükkancı