Cuma öğleden sonra

İnsani ve İslami duruş: İstikamet

Cuma, 16 Ekim 2026, 14:00

Cuma öğleden sonra

FOTOĞRAF Pixabay

Yazı Boyutu

İstikamet, sözlükte doğruluk, düzgünlük, dimdik durma, dengeli ve aşırılıktan uzak olmam, kararlılık ve sebat anlamlarına gelir. İslâmî bir kavram olarak ise insanın inancında, sözlerinde ve davranışlarında Allah’ın emirlerine ve Peygamberimiz Hazreti Muhammed (s.a.s.)’in sünnetine bağlı kalarak dosdoğru ve düzgün bir hayat sürmesidir.

Kur’ân-ı Kerîm’de farklı yerlerde farklı türevleriyle fiil olarak geçen istikamet kelimesi, fail olarak da “müstakim” şeklinde şeklinde otuz ayet-i kerimede zikredilmektedir ve genel olarak samimi bir imanla hak ve hayır yolunda kararlılıkla yürümek şeklinde ele alınmaktadır. Nitekim Fussılet sûresinin 30. ayetinde, “Rabbimiz Allah’tır” deyip sonra dosdoğru olanlar övülüp müjdelenmektedir. Peygamber Efendimiz de bir sahabînin kendisinden kuşatıcı bir tavsiye istemesi üzerine, “Allah’a iman ettim dyip sonra da dosdoğru ol!” buyurarak istikametin imanla birlikte yaşanması gereken temel bir ilke olduğunu vurgulamıştır.

İstikamet, yalnızca inançta doğruluğu değil, hayatın bütün alanlarında ölçülü, dengeli ve dürüst olmayı da kapsar. İnsan; ibadetlerinde, ahlâkında, aile ve toplum ilişkilerinde aşırılıklardan uzak durmalı, hak ve adaletten ayrılmamalıdır. Kur’ân-ı Kerîm’de bildirilen orta yolu takip etmek, iyilikleri sürdürmek, kötülüklerden sakınmak, verilen sözleri yerine getirmek ve insanlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek istikametin esaslarındandır. Bu bakımdan istikamet; inançta samimiyet, sözde dürüstlük, davranışlarda adalet ve ölçülülük demektir.

İslâm ahlâkı ve tasavvufun sıklıkla üzerinde durduğu kavram ve değerlerden biri olan istikamet; dilin, kalbin ve davranışların doğruluğu şeklinde ele alınmaktadır. İstikamet, insanların takdirini kazanmak veya olağanüstü hâllere ulaşmak için değil, Allah’ın rızasını gözeterek sorumluluklarını yerine getirmek ve güzel ahlâkı korumak için önemlidir. Nitekim tasavvuf büyükleri, keramet arayışından önce istikamet sahibi olmaya önem vermişler ve asıl kerametin istikamet üzere bir hayat sürmek olduğunu vurgulamışlardır.

Namaz kılmayı ifade eden “ikame” ve “kıyam” kavramlarıyla aynı kökten gelmesiyle derin bir bağı bulunan istikamet, Müslümanın güzel bir hayat yaşaması için büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple Müslüman, her gün namazlarında “Bizi dosdoğru yola ilet” (el-Fâtiha 1/6) diye dua ederek hem doğru yolu bulmayı hem de o yolda kararlılıkla yürümeyi Allah’tan istemektedir.

Netice itibarıyla istikamet, kusursuz olmak değil; hayat boyunca hakka yönelmek, doğruluğu korumak ve gerektiğinde yeniden doğru yola dönmektir. İstikamet üzere bir hayat sürünce insan Allah’ın koruması altına girmekte ve lütufkâr yardımlarına mazhar olmaktadır. Öyleyse şairin sözüyle noktayı koyalım: Müstakim ol Hazreti Allah utandırmaz seni!

Haber üzerinde çalışanlar: Ergül Bayraktar