Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

Bulgaristan’da cumhurbaşkanının yetkileri nelerdir?

Pazar, 25 Ekim 2026, 06:00

Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

FOTOĞRAF БГНЕС

Yazı Boyutu

Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılırken cumhurbaşkanının yetkilerini ve devlet yönetimi mimarisindeki rolünü hatırlamakta fayda var. Ülkemizin parlamenter cumhuriyet olmasına ve birçok kişinin devlet başkanının yalnızca temsili görevleri olduğunu düşünmesine rağmen, Bulgaristan halkı tarafından doğrudan seçimle beş yıllık bir görev süresi için seçilen cumhurbaşkanının Bulgar Ordusu Başkomutanı olup ülkeyi uluslararası ilişkilerde temsil ettiğinin bilinmesi gerekiyor.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihi Halk Meclisi tarafından belirlenir, yeni seçilen cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı ise milletvekilleri önünde eski cumhurbaşkanı ve yardımcısının görev süresi sona ermeden üç gün önce yemin ederler.

Bulgaristan Anayasası ile belirlenen cumhurbaşkanının esas yetkileri şunlardır:

Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

FOTOĞRAF BTA

-       Halk Meclisi ve mahalli yönetim seçimlerinin tarihini belirler,

-       Halk Meclisi kararı üzerine ulusal referendum tarihini belirler,

-       Halka ve Parlamento’ya sesleniş konuşmaları yapar, mesajlarda bulunur,

-        Yasaların yayımlanmasını onaylar ya da veto uygulayıp tekrar görüşülmesi için iade eder,

-       Hükümet oluşturma prosedürüne katılır,

-       Diplomatik temsilciler ve devlet memurları atamalarını yapar,

-       Vatandaşlık, sığınma ve af kararları, tahsili mümkün olmayan devlet alacaklarının affedilmesi kararlarını verir,

-       Kanunca belirlenen bazı durumlarda ve Bakanlar Kurulu önerisi üzerine uluslararası sözleşmeler yapar,

-       Bir dizi düzenleme organında kotasını doldurur,

-       Nişan ve madalyalar takdim eder, Anayasa’da ve kanunlarda özellikle belirtilen yetkileri uygular.

Ülkemizde kanunların kabul edilmesi ve yayımlanmasında cumhurbaşkanının rolü kilit önem taşır Her ne kadar birçok kanun resmî olarak Parlamento'da görüşülüp oylansa da, kanunun Devlet Gazetesi'nde yayımlanabilmesi için son söz ve imza cumhurbaşkanına aittir.

Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

FOTOĞRAF president.bg

Hukuk uzmanı Toncho Kraevski, radyomuza konuşurken bu yetkinin önemine dikkat çekti.

“Bu gibi durumlarda cumhurbaşkanı oldukça güçlü bir siyasi figür olarak öne çıkar. Çünkü cumhurbaşkanı siyasi bir tutum sergileyecek olursa, onun imzası olmadan başsavcı ve hükümet ataması dahil devletteki en önemli tayinlerin bazıları yürürlüğe giremez. Bu atamaların Devlet Gazetesi'nde yayımlanabilmesi için devlet başkanının imzası gerekir. Bu husus gücünü aynı zamanda hem sembolik hem tam kılar, çünkü ilam olmadan hiçbirşey olmaz”.

Cumhurbaşkanı milletin birliğini temsil eder

Devlet başkanının önemli yetkilerinden biri de yeterince üzerinde durulmayan “milletin birliğini temsil etme” görevidir. Toncho Kraevski’nin öne sürdüğü gibi, cumhurbaşkanlığı makamının anlamını idrak etmek için bu kavramın iyi anlaşılması gerekir.

"Milletin birlik ve beraberliği estetiğin bir kategorisi ya da sembolik bir vahdet değildir. Bu, Bulgaristan Anayasası’nın önkoşuludur. Bir Anayasa’nın var olabilmesi için bu yasayı kabul etmiş bir öznenin bulunması şarttır. Böyle bir öznenin bulunduğunu varsaymamız lazım ve bu özne Bulgaristan halkıdır. Bu halk, birliğini gerek Büyük Halk Meclisi, gerek Halk Meclisi, gerekse de Cumhurbaşkanı olsun devlet müesseseleri aracılığıyla gerçekleştirir. Çoğu zaman son yıllarda sıkça olduğu gibi Halk Meclisi kendi aralarında uzlaşamayan partilerden oluşur. Bu durum, siyasi oluşumların Anayasa’da öngörülen milletin birliğini korumalarını engeller. Dolayısıyla milletin birlik ve beraberliği bazen Parlamento tarafından güvence altına alınamayabilir. Bu nedenle, söz konusu birliğin tek bir kişi tarafından temsil edilmesi önemlidir ve bu diktatörlük ya da otoriterlik manasına gelmiyor”.

Toncho Kraevski

Toncho Kraevski

FOTOĞRAF İvan Ruslanov

Hukuk uzmanı Toncho Kraevski, radyomuza konuşurken bu yetkinin önemine dikkat çekti.

 “Bu gibi durumlarda cumhurbaşkanı oldukça güçlü bir siyasi figür olarak öne çıkar. Çünkü cumhurbaşkanı siyasi bir tutum sergileyecek olursa, onun imzası olmadan başsavcı ve hükümet ataması dahil devletteki en önemli tayinlerin bazıları yürürlüğe giremez. Bu atamaların Devlet Gazetesi'nde yayımlanabilmesi için devlet başkanının imzası gerekir. Bu husus gücünü aynı zamanda hem sembolik hem tam kılar, çünkü ilam olmadan hiçbirşey olmaz”.

Cumhurbaşkanı milletin birliğini temsil eder

Devlet başkanının önemli yetkilerinden biri de yeterince üzerinde durulmayan “milletin birliğini temsil etme” görevidir. Toncho Kraevski’nin öne sürdüğü gibi, cumhurbaşkanlığı makamının anlamını idrak etmek için bu kavramın iyi anlaşılması gerekir.

" Milletin birlik ve beraberliği estetiğin bir kategorisi ya da sembolik bir vahdet değildir. Bu, Bulgaristan Anayasası’nın önkoşuludur. Bir Anayasa’nın var olabilmesi için bu yasayı kabul etmiş bir öznenin bulunması şarttır. Böyle bir öznenin bulunduğunu varsaymamız lazım ve bu özne Bulgaristan halkıdır. Bu halk, birliğini gerek Büyük Halk Meclisi, gerek Halk Meclisi, gerekse de Cumhurbaşkanı olsun devlet müesseseleri aracılığıyla gerçekleştirir. Çoğu zaman son yıllarda sıkça olduğu gibi Halk Meclisi kendi aralarında uzlaşamayan partilerden oluşur. Bu durum, siyasi oluşumların Anayasa’da öngörülen milletin birliğini korumalarını engeller. Dolayısıyla milletin birlik ve beraberliği bazen Parlamento tarafından güvence altına alınamayabilir. Bu nedenle, söz konusu birliğin tek bir kişi tarafından temsil edilmesi önemlidir ve bu diktatörlük ya da otoriterlik manasına gelmiyor”.

Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

FOTOĞRAF migration.bg

Hukuk uzmanı vatandaşlığın verilmesi ve affın da milletin birliği fikrinin türevleri olduğuna dikkat çekti.

" Daha gözle görülür olan vatandaşlığı ele alacak olursak eğer, bu kimin Bulgar toplumunun, siyasi toplumun bir parçası olup kimin olmadığını belirleme imkanıdır, zira vatandaşlık beraberinde siyasi haklar da getirir. Yani bu şekilde biz kimin bizden olup bizimle birlikte kaderimizi belirleyebileceğini, kimin dışarıda kalacağını belirleriz. Af yetkisi de aynı şekilde değerlendirilebilir. Bu yetkiler aslında tarihte çara aitti. Demokratik ve cumhuriyetçi bir yönetim modelini benimsemiş olmamıza rağmen, bugün bu yetkiler devlet başkanı tarafından kullanılmaktadır. Bu yetkilerin toplu bir organ tarafından üstlenilmesi işlevsel anlamda çok zor.”



Cumhurbaşkanlığı milletin birlik ve beraberliğin güvencesidir

FOTOĞRAF BTA

Cumhurbaşkanı, aynı zamanda Bulgar Ordusu Başkomutanıdır. Toncho Kraevski başkomutanlık yetkilerine dair şöyle konuştu:

"Bu, bir cumhuriyette subayların atanması ya da askeri bir durumda kararların alınması konusunda son sözün sivillere ait olması gerektiği anlamına gelir. Hatta oluşan vaziyetin askeri olup olmadığının belirlenmesi de sivillerin yetkisinde olmalıdır. Bulgaristan’ın savaş halinde olup olmadığına Halk Meclisi karar verebilir. Ancak Meclis, askeri komuta ve yönetimi doğrudan üstlenemez. Askeri faaliyetler üzerinde sivil ve demokratik bir denetim sağlanmasının ve bu faaliyetlerin tamamen askerlerin elinde kalmamasının tek güvencesi, devlet başkanının yetkileridir. Cumhurbaşkanı, aslında militarist bir yönetimin ortaya çıkmayacağının güvencesidir. Son söz bir sivil yetkilide kalır. Bu sivil yetkili savaş konularında ne kadar bilgili ve yetkin olursa o kadar iyi, çünkü böyle birinin generallerin iradesine alet edilmesi zor olur”.

Haber   : Yoan Kolev

Çeviri   : Tanya Blagova