Yazar
Tsvetana Toncheva
Haber
Efsanе sanatçı Gyurga Pindzhurova'nın hüzünlü gelin şarkısı:
“Guguk kuşu kuytu yerlerde öter”
Cuma 6 Kasım 2026 20:00
Cuma, 6 Kasım 2026, 20:00
FOTOĞRAF arşiv
Yazı Boyutu
En sevilen Bulgar halk müziği sanatçılarından biri olan Gyurga Pindzhurova'nın sıcak, dolgun ve etkileyici tınısıyla nesillerin kalbinde yer edinmiş sesi bugün hala canlı bir anıdır. Sevgiyle “Guga” olarak anılan şarkıcı, memleketi Tran bölgesinin folklorunu gerçek bir hazineye dönüştürmüş ve Bulgar kültür tarihine kalıcı bir iz bırakmıştır.
Müzik, çocukluk yaşlarındanan itibaren ailesinde yer almıştır. Annesi şarkı söyler, babası gadulka çalar ve on yıllar sonra Gyurga, ailesinin varlıklı olmadığını ancak müziği en büyük zenginlik olarak gördüğünü dile getirmiştir. Babasının erken vefatının ardından aile geçim sıkıntısını yaşamış ve annesi, evlerde ve tarlalarda işçi olarak çalışmak zorunda kalmıştır. Küçük Gyurga annesine eşlik ederek yöre insanlarından halk şarkılarını öğrendi. Yeteneğini fark eden büyük opera primadonnası Hristina Morfova, Gyurga’nın Sofya Devlet Müzik Okulu’nda profesyonel müzik eğitimi alması için ısrar etti. Daha sonra Gyurga, Morfova’nın yardımıyla Prag Konservatuar’nda burslu öğrenci olarak opera şarkıcılığı eğitimi aldı. Uluslararası bir opera kariyeri yapma imkanlarına rağmen, memleketi Tran’a dönmeyi tercih etti.
FOTOĞRAF Todor Slavçev arşiv
Ocak 1921’de aryalar ve halk şarkıları düzenlemelerinden oluşan Bulgaristan’daki ilk konserini vermiştir. Ücra bir köyde şan öğretmeni oldu, evlendi, iki çocuk doğurdu, şarkı söylemeye devam etti ve… hayatında bir başka karşılaşma da belirleyici oldu. Tran’a misafir olarak gelen Sofya Radyosu Müdürü Sirak Skitnik, tesadüfen Pindzhurova’yı dinler. Ardından, o dönemde şarkıların canlı olarak seslendirildiği Radyo’da solist olarak çalışmaya başlaması için bir teklif gelir. 1935 yılında ailesiyle birlikte Sofya’ya taşınan sanatçı, radyo programının düzenli bir katılımcısı oldu. Özellikle onun için düzenlenmiş, Trun bölgesine ait şarkıları “Trakya Üçlüsü” adlı halk müziği grubunun eşliğinde seslendiriyordu. Dönemin radyoculuk tarihine damga vurmuş diğer özelliği de her Pazar günü Radyo’nun Çocuk Saati programına katılması ve çocuklara halk şarkılarını sevdirmesidir.
FOTOĞRAF BNR
1939 yılında ilk plakları piyasaya çıktı. Kendine özgü sesi ve özgün yorumları ona büyük bir popülerlik kazandırdı. “Omile mi, Yagodo” belki de en ünlü şarkısıdır.
Gyurga Pindzhurova, Bulgar müziğine zengin bir miras bırakmıştır. Bulgaristan Ulusal Radyosu’nun arşivlerinde 80’in üzerinde halk şarkısı kaydı bulunmaktadır. Sadece memleketi Tran bölgesinin halk müziğini değil, ülkemizin diğer etnografik bölgelerine ait eserleri, Uyanış Dönemi şarkılarını ve haydut şarkılarını da seslendirmiştir... 1955 yılından itibaren Bulgaristan ve yurtdışında turnelere çıktı. Her yerde, herkesle ortak bir dil bulan, ihtiyacı olan herkese yardım eden, neşeli, samimi ve güneş gibi parlayan bir kadın olarak hatırlanır.
FOTOĞRAF arşiv
Gyurga Pindzhurova, hayranlarının sevgisi ve halk müziğine üstün katkıları nedeniyle devletin en yüksek ödüllerini ve unvanlarını layık görüldü. Doğduğu şehirde ona ithafen yarışmalar düzenleniyor ve belediye kültür merkezi onun adını taşıyor.
Gyurga Pindzhurova’nın unutulmaz icraları arasında “Guguk kuşu kuytuda öter” (Gugutka guuka v usoi) şarkısının özel bir yeri var. Gelin olan bir kadının itirafı, çocukluğa duyulan derin hüznü ve özlemi ortaya koyar. Halk geleneklerinde ve şarkılarında şefkat ve sevginin sembolü olarak bilinen guguk kuşu, manzaranın bir parçası olmaktan çıkıp, kahramanın hüznünü döktüğü bir sırdaşı haline gelir. Kuş, kadının küçük bir kız olduğu, ebeveynleri tarafından şefkatle sevilen ve bakılan zamanlara dair anıları canlandırır. Düğün ve yeni aile, kızlık döneminden olgunluğa geçişi işaret eder, ancak kalp, annenin şefkatinin ve babanın korumasının sıcaklığını saklamaya devam eder. “Lele” hitabının tekrarı, şarkıya halk şarkılarına özgü bir duygusallık katar ve hem sıcak hem de acı verici bir anı hissini pekiştirir. Şarkının Güney Sırbistan’da yaygın olan “Gugutka guka vo osoje” adlı Sırpça bir versiyonu da vardır. Bosilegradsko Kraište bölgesinde kaydedilen şarkı sözleri, Bulgarca versiyonuyla büyük benzerlik gösterir. Bu da Bulgaristan-Sırbistan sınırının her iki tarafındaki folklor geleneklerinin yakınlığını ortaya koyar.
Gyurga Pindzhurova'nın Tran şehrinde anıtı
FOTOĞRAF BTA
Gyurga Pindzhurova’nın yorumunda şarkı, özel bir naiflik ve samimiyet kazanır. Ses, gereksiz bir dramatizm peşinde koşmaz, aksine, hikayeyi incelikle ve doğal bir şekilde anlatır ve yaşar. Pindzhurova, çocukluk, anne sevgisi ve memleketle kaçınılmaz ayrılık üzerine bu küçük itirafı bir mesaja dönüştürüyor: her insan, hayat onu nereye götürürse götürsün, kalbinde bir zamanlar çocuk olduğu ve her zaman geri dönmeyi özleyeceği o yeri taşır.
Çeviri: Ergül Bayraktar
Haber üzerinde çalışanlar: Ergül Bayraktar