Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

Pazar, 8 Kasım 2026, 06:00

Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

FOTOĞRAF Petriç Bölge Tarih Müzesi

Yazı Boyutu

2026 yılının 3 Ekim tarihinde Bulgaristan, Birinci Bulgar Devleti'nin son dönemininen önemli hükümlarından biri olan Çar Samuil'e (997-1014) ait kalıntıları 21 top atışı eşliğinde düzenlenen merasimle karşıladı.

Çar Samuil’in kemikleri Selanik’teki Bizans Kültürü Müzesi’nde yapılan ve iki ülke başbakanlarının katıldığı bir törenle Yunanistan tarafından ülkemize teslim edildi. Bu önemli olay, pek çok insanın gözlerini tarihe çevirmesine ve bu meşhur hükümdarın şahsiyetiyle daha yakından tanışmasına vesile oldu. Bugün sizlere, Çar Samuil’in ulviyet ile trajik kader hatırasının yaşatıldığı Samuil kalesi hakkında bilgi vereceğiz.

"Samuil Kalesi" Milli Parkı ve Müzesi

"Samuil Kalesi" Milli Parkı ve Müzesi

FOTOĞRAF Facebook/ Samuil Kalesi

Petriç kasabasına 16 kilometre ve Kuzey Makedonya sınırına 3 kilometre uzaklıkta, bundan 1000’den fazla yıl önce Çar Samuil ordusunun II. Basilios önderliğindeki Bizanslılar’ın saldırısı sonucu bozguna uğradığı yerde "Samuil Kalesi" Milli Parkı ve Müzesi bulunmaktadır. Çarın bir zamanlar Klyuch geçidini kontrol ettiği Kufalnitsa tepesi ise gözlerine mil çekilmiş askerlerini görünce kederden ölen hükümdarın efsanesini yaşatmaktadır.


Belasitsa Savaşı ve Çar Samuil'in ölümü – Manasî Kroniği'nden bir minyatür

Belasitsa Savaşı ve Çar Samuil'in ölümü – Manasî Kroniği'nden bir minyatür

FOTOĞRAF nationalgeographic.bg

1014 yılının Temmuz ayında meydana gelen ve Çar Samuilordusunun Bizans ordusunun ilerleyişini durdurmaya çalıştığı Belasitsa Savaşı, namı diğer ve Klyuch köyü Savaşı, Bulgar tarihinde bir dönüm noktasıdır.

Çar Samuil, Bizans’a karşı savunmayı takviye etmek için Klyuch köyünün güneyinde, Belasitsa yamaçlarının yüksek kesimlerinden başlayıp Ograjden Dağı’na kadar devam eden 8 kilometrelik bir savunma sistemi inşa etti. Samuil ayrıca tepenin üzerine üç sur ve iki hendekle korunan toprak bir tahkimat da yaptırdı.

Çar Samuil askerlerinin kampı olarak kullanılan 43 toprak altısığınak vardı. Samuil Kalesi’nin konumu, tüm geçidin kontrol edilmesine olanak sağladığı için bütün savunma sistemi için stratejik bir nokta niteliğin taşırdı.

İşte tam da burada “Bulgar Katili” lakabıyla tarihe geçen Bizans İmparatoru II. Basilios’un, Çar Samuil’in 14 binden fazla askerinin gözüne mil çektiği trajik savaş yaşandı. Kalbine bıçak gibi saplanan bu tablo, Bulgar hükümdarının ölümüne sebep oldu. Bugün Petriç yakınlarında dikilen anıt, bize Birinci Bulgar Devleti tarihinin bu feci anını hatırlatmaktadır.

Müzenin baş rehberi ve idari sekreteri Silviya Velcheva şöyle konuştu:

Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

FOTOĞRAF Petriç Bölge Tarih Müzesi

" Samuil Kalesi Müzesi, 1982 yılında bir Ortaçağ Bulgar kalesinin gözler önüne serilmesi amacı ile kuruldu. Kalenin duvarlarındaki bronz kabartmalarda Samuil'in kör edilmiş askerleri, hükümdardan yardım istercesine kollarını açmış halde tasvir ediliyor. Merkezde ise Profesör Boris Gondov tarafından yapılan Çar Samuil'in heykeli boy gösteriyor. Bronzdan dökülmüş ve 5 metre yüksek olan bu abide, sanki her an yere yığılacakmış gibi dizleri hafif çökmüş bir şekilde duran Bulgar hükümdarının, kör edilmiş askerlerinden oluşan uzun diziyigördüğü anı hatırlatıyor. Çar Samuil’in bir elinde kılıç tutması, onun 40 yılı aşkın bir süre boyunca Bulgar devletinin başkomutanı olduğunu vurgular. Diğer elinde ise hükümdar otoritesinin sembolü olan bir asa var. Başını hafifçe yukarı doğru kaldırışı ise Bulgaristan’ın bekasına olan inancını simgeler. Prof. Boris Gondov, Çar Samuil’in kör edilmiş ordusunu gördüğünde yaşadığı sonsuz acıyı bize gösteriyor. Bir zaferin ya da bir kahramanın onuruna dikilmiş anıtlar her yerde bulunurken, burada büyük bir trajedinin abidesini görüyoruz.”

Samuil Kalesi’nin Bulgar tarihinde yaşanan en büyük felaketlerden biriyle ilişkilendirilidiğini söyleyen Silviya Velçeva, tarihi olaylar hakkında şunları  anlattı: "29 Temmuz 1014'te, İmparator II. Basilios'un komutasındaki Bizans orduları Bulgar topraklarına girdi. İmparator, geçilmez yerlerden yollar bulmak için iki izlemci gönderdi. Bunlardan biri, çatışmanın başından beri yer alan Nikiforos Ksifios’tu ve onun birliği güneye, Belasitsa Dağı’na doğru ilerledi. Diğer izlemci ise Teofilakt Votaniyat’tır. Kendisi kuzey birliğini komuta etti ve Ograjden Dağı’na doğru ilerledi. "

Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

FOTOĞRAF Petriç Bölge Tarih Müzesi

Klyuch geçidindeki çatışma başladığında aynı anda iki cepheden düzenlenen saldırıya uğrayan Bulgar askerleri, hazırlıksız yakalandı. Çar Samuil, oğlu Gavrail Radomir tarafından bir ata bindirilip Prilep Kalesi’ne götürülerek kurtarıldı. Çok sayıda asker öldürülürken çoğu esir alındı – 14 binden fazla askerin gözlerine kısa bir süre sonra mil çekildi, yolu göstermesi için her yüz kişiye birer tek gözlü asker bırakıldı.

Gözlerine mil çekilen Bulgar askerleri, hükümdarlarının yanına dönmeleri için salıverildi. 6 Ekim 1014 tarihinde dönen askerlerinin yürek dağlayan hali karşısında yıkılan Çar Samuil, kalp krizi geçirerek öldü. Böylece, on yıllar boyunca Bulgar devletinin bağımsızlığını korumayı başarmış olan büyük bir hükümdarın hayatı sona buldu.

Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

FOTOĞRAF Facebook/ Samuil Kalesi

Günümüzde müze parkı, "yeşil okullar" olarak adlandırılan eğitim programları kapsamında birçok öğrenci tarafından ziyaret edilir, Çar Samuil konusu ise tarih ders kitaplarında yer alır. "Samuil Kalesi" ise uluslararası projelere dahil edilerek gelişimeye devam ediyor.

"Petriç Belediye Başkanlığı ve şehirdeki Tarih Müzesi iki büyük projeyi hayata geçirmektedir. Bunlardan biri, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya arasındaki INTERREG programı kapsamında "Samuil Kalesi" Ulusal Tarihi Anıtının yenilenmesine ve halka açılmasına yönelik sınırötesi bir projedir. Bu proje kapsamında dijital rekonstrüksiyon, görsel iletişim ve etkinlik merkezi inşa edilecektir. İkinci proje ise, Samuil Kalesi’nin en tanınmış unsurlarından biri olan büyük yer altı sığınağın restorasyonu ve korunmasıyla ilgilidir, zira bu sığınağın, çar tarafından kullanılmış olduğuna inanılmaktadır. Petriç Belediyesi için bu, bütün bölgenin tarihine, kültürüne ve turizm potansiyeline yapılan bir yatırımdır. Bir müze olarak bizim için önemli olan, ziyaretçinin bu mekanın önemini kavraması ve Çar Samuil ile askerlerinin tarihiyle yakın bağ kurması, ayrıca “Samuil Kalesi”nin sadece korunması değil, gelecek nesillere aktarılmasıdır.”

Çar Samuil ve kör edilen askerlerinin anısı Samuil Kalesi’nde yaşatılıyor

FOTOĞRAF Petriç Bölge Tarih Müzesi

"Şehir halkı için Çar Samuil, tarih ders kitaplarındaki sıradan bir tarihi şahsiyet değil, şehrin ve bölgenin kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır. Onlar için kale, gücün ve devlet egemenliğinin sembolüdür. Samuil’den bahsettiğimizde, aslında yerel hafızamızdan bahsediyoruz. Bu nedenle, Samuil Kalesi Ulusal Parkı ve Müzesi’nin bugünkü rolü çok önemlidir.”

“Samuil Kalesi” Ulusal Parkı ve Müzesi, Bulgaristan Turizm Birliği’nin 100 Ulusal Turistik Yer listesine dahil edilmiştir. “Daha 1965 yılında burası ulusal öneme sahip bir kültür anıtı olarak ilan edilmiş, 1968 yılında ise o dönemde Blagoevgrad’daki ‘Arkeoloji’ bölümünün başkanı olan Dimka Serfimova’nın yönetiminde ilk arkeolojik kazılar başlamıştır,” dedi rehber Silviya Velçeva.



"Samuil Kalesi" Milli Parkı ve Müzesi'ndeki sergi salonu

"Samuil Kalesi" Milli Parkı ve Müzesi'ndeki sergi salonu

FOTOĞRAF Facebook/ “Samuil Kalesi”

Anıt kompleksi, Petriç Bölge Tarih Müzesi’nin “koleksiyonunda” yer alan önemli tarihi anıtlarından biridir. Bu müzenin bünyesinde, etkileyici antik Herakleia Sintica kenti ve ünlü Bulgar kahini Vanga’nın müze evi de bulunmaktadır. Müzenin baş rehberi ve idari sekreteri Silviya Velçeva, şunları belirtti:

"Tarih Müzesi 1966'dan beri varlığını sürdürüyor, ancak başlangıçta özel bir evde bulunan bir müze koleksiyonuydu. 1974'te 'Bratya Mladinovi' Kültür Merkezinin zemin katına taşındı, 2022'de ise eski bir askeri binanın kapsamlı bir restorasyonun ardından müzenin yeni binasının açılmasıyla gelişiminde önemli bir adım attı.

Proje, Yunanistan'ın Serres Belediyesi ile ortaklaşa hayata geçirildi. Müze, arkeoloji, tarih ve etnografya alanlarından sergilere ev sahipliği yapıyor."

Çeviri: dr. Emine Bayraktarova