TURİZM

Haber

Banichan’ın nakışlı haritası köyün canlı hafızasıdır

Cumartesi, 21 Kasım 2026, 07:32

Banichan’ın nakışlı haritası köyün canlı hafızasıdır

FOTOĞRAF geograf.bg

Yazı Boyutu

Bulgar nakış sanatı renkler, şekiller ve semboller aracılığıyla Bulgar geleneğini aktaran bir dilidir. Kumaş üzerine işlenen her motif, renk ve geometrik şekil, doğayı, yaşamı, bereketi, sağlık ve insanın dünya ile olan bağı simgeleyen bir mesaj taşır.

Bulgaristan’ın güneybatısındaki Goce Delchev belediyesine yakın, yaklaşık 500 kişilik nüfusa sahip (2025 yılı itibarıyla) küçük bir köyde ise bir grup kadın, atalarının nakış dilinin güzelliğini sergilemeye ve bu geleneği yaşatmaya devam ediyor.

Banichan’ın nakışlı haritası köyün canlı hafızasıdır

FOTOĞRAF Facebook/ Rumyana Dzhibova

Banichan köyünden nakışçılar Hristina Katrandzhieva, Tanya Kacharova ve Rumyana Dzhibova, 10 yıl önce, Uluslararası Harita Yılı (International Map Year) kapsamında Pirin ve Rodop dağları arasında yer alan köylerinin nakışlı bir haritasını hazırladılar.Bu hanımlar ve o zamanlar 11 yaşında olan Hristina’nın en büyük arzusu, memleketlerinin hatırasını koruyup gelecek nesillere aktarmaktı.

Banichan köyündeki “İzgrev 1930” Halk Okumaevi sekreteri Rumyana Dzhibova, BNR -Blagoevgrad'a verdiği demeçte şu açıklamalarda bulundu:

Rumyana Dzhibova

Rumyana Dzhibova

FOTOĞRAF Facebook/ Rumyana Dzhibova

"10 yıl önce, bir bağış kuruluşuna başvuruda bulunmuştuk. Banichan köyüne ait9 çorap modelini, önlüklerde ve peştemallerdeki16 nakış desenini keşfetmemizin ardından, kadınların gömleklerine ve koşularına (geleneksel kıyafetin altına giyilen uzun gömlekler) işlenmiş nakışları bulmak benim için bir meydan okumaydı.  Bunun sebebi ise yöremizingelensel kadın kıyafetininoldukçabenzersizolmasıydı.

Bu gerçekten de bir zorluktu, çünkü projenin konseptini hazırlarken, sadece bilinen nakış desenlerine odaklanmaya karar vermiştim ve haritayı 70 x 100 cm boyutunda yapmayı planlamıştık. Hatta elimizdekilerle yetineceğimizi ve bunun bize yeterli olacağını düşünmüştüm. Haritaya Banichan'ı diğer tüm yerleşim yerlerinden ayıran tüm sembolleri işleyerek benzersiz bir eser yaratmayı hedef belirledik”

Kadınların o zamana kadar aşina oldukları nakış desenleri, haritayı doldurmak için hiç de yeterli olmadı. Rumyana Dzhibova günümüzde yeni nakışlar bulmanın zor olduğunu dile getirdi.  Geçmişte kadınların bu dünyadan en güzel kıyafetleriyle ayrılma geleneği vardı ve bu nedenle nakışların çoğu kaybolmaya yüz tutmuştu. Ancak zamanla her şey yoluna girdi ve Banichan köyünün nakış tarihini gösteren haritadaki “boşluklar”ı doldurmak için gösterilen azim sayesinde bu başarıya ulaşıldı. Üçünün çalışması gece gündüz devam etti.Sadece nakış yapmakla kalmayıp, her gün yeni nakış desenleri bulmak zorundaydılar. Rumyana Dzhibova’nın tesadüfen İngiliz Kütüphanesi koleksiyonundaki fotoğraflarda yöresine ait süslemeleri görmesi de ilginç bir ayrıntıdır.

İşlemeli haritada, eski geleneksel kıyafetlerde rastlanan, köye özgü 23 benzersiz ve karakteristik nakış işlemesi görülebilir.

Banichan’ın nakışlı haritası köyün canlı hafızasıdır

FOTOĞRAF Facebook/ Rumyana Dzhibova

Rumyana Dzhibova’nın sözlerine göre tasarımlar Banichan kadın gömleğinin kollarından ve yakasından alınmıştır. Haritada, eski kiliseler, bu bölgeye özgü bir çeşit olan Banichan su soğanı, mineral kaynakları ve iki nehir, örgü çoraplar ve el sanatları gibi yerleşim yerine özgü sembollerde yer almaktadır. Ve elbette – leylekler. Banichan köyünün, her bahar burayı yuva kurmak için seçen çok sayıdaki kuş nedeniyle “leyleklerin köyü” olarak bilinmesi tesadüf değildir.

Rumyana Dzhibova gururla: “On yıl önce 12 leylek yuvası vardı, şimdi ise 27’den fazla” diye belirtti.

Uluslararası Harita Yılı kapsamında Bulgaristan Kartografya Derneği aracılığıyla bu eşsiz Bulgar haritasının Uluslararası Kartografya Derneği’nin web sitesine yüklendiğini ve tüm dünyaya insanların memleketlerine ve sembollerine duydukları sevgiyi anlattığını hatırlatan Rumyana Dzhibova sözlerine şöyle devam etti:

Banichan’ın nakışlı haritası köyün canlı hafızasıdır

FOTOĞRAF Facebook/ Rumyana Dzhibova

"Bir Fransız haritacılık sitesi, haritamıza geniş yer ayırmıştı. Harita, dünyanın dört bir yanını dolaşmaya devam ediyor ve bugün bile onu görmek ve canlı olarak dokunmak için gelen yerli ve yabancı ziyaretçileri cezbediyor. Haritanın sadece bu nakışları yeniden canlandırmakla kalmayıp, Banichan kadınının güzelliğe ve ruhsal yüceliğe olan özlemini de yeniden canlandırmayı başardığı için de ayrıcamutluyum.Haritanın hazırlanmasından  sonra çok kişi yeniden gömleklerini işlememeye başladı. Bu benim için muazzam bir başarı ve en çok gurur duyduğum şey. 2016 yılında haritayı tamamladıktan sonra, ben şahsen bölgemizden en az on farklı nakış desenini daha keşfedip yeniden canlandırmayı başardım"

Banichan köyünün nakışlı haritası, yerel okuma evinde sergileniyor ve tüm sakinler için bir gurur kaynağı. İnsanlar, bu harita sayesinde nakışa ve yerel hafızanın, tarihinin ve geleneklerininbir parçası olan eski Banichan nakışlarına ilginin yeniden canlandığını söylüyorlar."

 

Yazı: Bilyana Slavcheva, BNR- Blagoevgrad

Çeviri: Ergül Bayraktar

Haber üzerinde çalışanlar: Ergül Bayraktar