«Η σονάτα του σεληνόφωτος» του Άνγκελ Ζάμπερσκι

Ομάστορας του λυρικού-δραματικού έντεχνου λαϊκού τραγουδιού Άνγκελ Ζάμπερσκι (1931 – 2011) ήταν ανάμεσα στους πρώτους συνθέτες, που κέρδισαν αναγνώριση για τη βουλγαρική ποπ μουσική στις ευρωπαϊκές σκηνές. Ο Ζάμπερσκι άρχισε να παίζει βιολί όταν ήταν παιδί. Αργότερα τελείωσε τη Φωνητική Σχολή του Ωδείου στη Σόφια (σήμερα Εθνικής Μουσικής Ακαδημίας) στην τάξη του θρυλικού τραγουδιστή και παιδαγωγού καθ. Χρίστο Μπράμπαροφ. Η όπερα παρέμεινε το μεγάλο πάθος του μέχρι το τέλος της ζωής του: μελετούσε λεπτομερώς τις παρτιτούρες του Βέρντι και του Πουτσίνι, παρακολουθούσε τις σταδιοδρομίες των παγκόσμιων αστεριών της όπερας. Ενδιαφερόταν και για την τζαζ – ανάμεσα στα είδωλά του ήταν ο Ντιουκ Έλινγκτον και ο Κάουντ Μπέιζι. Το 1955 άρχισε δουλειά στη ΒΕΡ ως μουσικός διαμορφωτής της παραγωγής των «Εκπομπών για το εξωτερικό» (σήμερα Ράδιο Βουλγαρία), δημιουργούσε και μουσική για το Ράδιο-Θέατρο. Το 1958 μαζί με τέσσερις φίλους του, ο Ζάμπερσκι ίδρυσε το ανδρικό φωνητικό συγκρότημα «Φίλοι του τραγουδιού». Μερικούς μήνες αργότερα μαζί με την Ράινα Ντένεβα το κουιντέτο ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι «Πρώτη συνάντηση».

Ο Άνγκελ Ζάμπερσκι ήταν ο συνθέτης που κέρδισε το πρώτο μεγάλο βραβείο στην ιστορία του διεθνούς φεστιβάλ ποπ μουσικής «Ο Χρυσός Ορφέας». Αυτό συνέβη το 1965, όταν ο διαγωνισμός ονομαζόταν ακόμη «Τραγούδια για τα βουλγαρικά Παράλια της Μαύρης Θάλασσας» και ο Ζάμπερσκι παρουσίασε δύο έργα – «Καλιάκρα» και «Προς το Σλάντσεβ μπριαγκ» σε εκτέλεση της ταλαντούχας Μίμη Νικόλοβα. Για το «Καλιάκρα» έλαβε την πρώτη του μεγάλη διάκριση.

Το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’60 ήταν περίοδος δημιουργικής καταξίωσης. Τότε γράφθηκαν επιτυχίες όπως τα «Αντάτζιο», «Οι σημύδες και το κορίτσι», «Όταν σε αναζητήσω», «Γερανοί», «Να πιστεύω;», «Τα πουλιά διηγούνται», τα οποία κέρδισαν αναγνώριση σε βουλγαρικούς και διεθνείς διαγωνισμούς. Τη δραστηριότητά του ως φωνητικού παιδαγωγού ο Άνγκελ Ζάμπερσκι άρχισε στο νεοϊδρυθέν Στούντιο Ερμηνευτών Έντεχνης Λαϊκής Μουσικής στη ΒΕΡ και συνεχίστηκε στο ιδρυθέν το 1968 Τμήμα Έντεχνης Μουσικής του Βουλγαρικού Κρατικού Ωδείου. Ήταν ανάμεσα στους πιο καταξιωμένους καθηγητές με φωνητική τάξη και ειδική μεθοδολογία. Επιτυχίες του έφερε και η δημιουργική συνεργασία με αστέρια όπως οι Μαργκρέτ Νικόλοβα, Γκεόργκι Κόρντοφ, Μπορίς Γκοτζούνοφ, Μπορισλάβ Γκραντσάροφ, Γιορντάνκα Χρίστοβα, Μαργαρίτα Ράντινσκα,  Κριστίνα Ντιμιτρόβα, Παναγιότ Παναγιότοφ… Ίσως όμως η πιο αληθινή και ειλικρινής ερμηνεύτρια των τραγουδιών του κατά τη δεκαετία του ’60 του περασμένου αιώνα ήταν η νεαρή Λίλη Ιβανόβα. Λεπτές φωνητικές μινιατούρες όπως τα «Αντάτζιο», «Η άσπρη βάρκα», «Να πιστεύω;» και η «Η σονάτα του σεληνόφωτος» ήταν αποτέλεσμα της συνάντησης δύο εξαιρετικά ταλαντούχων μουσικών, που αποδείχθηκαν «στο ίδιο μήκος κύματος» στον καλλιτεχνικό τρόπο έκφρασής τους.

«Οι σημύδες και το κορίτσι» είναι επιτυχία και πριν τη Λίλη – μαζί του ο Γκεόργκι Κόρντοφ κέρδισε δεύτερο βραβείο σε φεστιβάλ στη γαλλική πόλη Ρεν, αλλά τον χαρακτηριστικό ήχο του το τραγούδι απέκτησε στην ερμηνεία της Λίλη Ιβανόβα. Η δική της ερμηνεία του «Αντάτζιο» έφερε στον συνθέτη τη μεγαλύτερη διάκριση – «Το χρυσό κλειδί» στο Φεστιβάλ του 1966 στην Μπρατισλάβα. Δύο χρόνια αργότερα το τραγούδι «Να πιστεύω;» κέρδισε πρώτο βραβείο στη Βαρκελώνη. Σήμερα είναι κλασικά πρότυπα της βουλγαρικής ποπ μουσικής.

Οι χαρακτηριστικές για τον Άνγκελ Ζάμπερσκι πλατιά μελωδία και πλούσια συναισθηματικότητα μετέτρεψαν σε επιτυχία άλλο ένα τραγούδι, αγαπημένο μέχρι και σήμερα στην ερμηνεία της ζεστής, πλούσιας σε χροιές φωνής της Λίλη Ιβανόβα. Το 1968 η «Σονάτα του Σεληνόφωτος» κέρδισε δεύτερο βραβείο στον «Χρυσό Ορφέα» και κυκλοφόρησε σε μικρό δίσκο βινυλίου μαζί με άλλα τρία τραγούδια του προγράμματος του διαγωνισμού. Μετά από ολόκληρα 32 χρόνια – το 2000, η μπαλάντα συμπεριλήφθηκε στο άλμπουμ «Άνεμοι» της Λίλη Ιβανόβα και αργότερα και στις συλλογές «The Best 2» του 2003 και «Απίστευτα» του 2015.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα