Το μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος» γυρίζει τον κόσμο

Το μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος», του πιο μεταφραμένου σύγχρονου βούλγαρου συγγραφέα, του Γκεόργκι Γκοσποντίνοβ, κατατάχτηκε στην πρώτη θέση στο «ΤΟΠ 10» των καλύτερων μεταφρασμένων βιβλίων», για το 2025, του ισπανικού περιοδικού για τέχνη και πολιτισμό «El Cultural». Το μυθιστόρημα είναι μεταφρασμένο στα ισπανικά από την María Vútova. Υπάρχει μεταφρασμένο και στα ελληνικά από την Αλεξάνδρα Ιωαννίδου.

«Ο κηπουρός και ο θάνατος είναι ένα συγκινητικό και ζεστό βιβλίο που παίζει με την μνήμη, το χρονικό και το φανταστικό», λένε από το ισπανικό περιοδικό.

Το δανέζικο έντυπο «Πολίτικεν» αφιέρωσε άρθρο στο μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος». Ο δημοσιογράφος Κιμ Σκότε γράφει ότι «ο Γκοσποντίνοβ είναι ένα από τα μεγάλα ονόματα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και στο συγκεκριμένο βιβλίο έχει γράψει μια προσωπική αλλά ταυτόχρονα παγκοσμίως σημαντική ιστορία για τον θάνατο του πατέρα του».

Πριν 10 μέρες το μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος» επιλέχθηκε και για βιβλίο της χρονιάς στην κατάταξη «ΤΟΠ 10» της πολωνέζικης εφημερίδας «Gazeta Wyborcza». Η μεταφράστρια στα πολωνέζικα είναι η Μαγκνταλένα Πίτλακ.

«Το μυθιστόρημα αυτό διηγείταιι για τον τρόμο και το αίσθημα ότι είσαι αβοήθητος όταν βρίσκεσαι μπροστά στο ανεπίστρεπτο, γράφει στην εφημερίδα. Γίνεται όμως λόγος και για την παράξενη ηρεμία που νιώθει ο άνθρωπος μπροστά στο μοιραίο. Στην περίπτωση γίνεται λόγος για τον θάνατο του πατέρα του συγγραφέα, ο οποίος παρακολουθεί τον εαυτό του, τις αντιδράσεις του, τα συναισθήματά του και δίνει φωνή σε έναν άνθρωπο που πεθαίνει από καρκίνο και στις τελευταίες του στιγμές πρέπει να βασίζεται στην φροντίδα του γιού του».

Το μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος» επιλέχτηκε και για Βιβλίο της Χρονιάς για το 2025 στην Γερμανία. Η μετάφραση είναι του Alexander Sitzmann. Στις αρχές του Δεκέμβρη επιτροπή 30 ατόμων από κριτικούς λογοτεχνίας και από το γερμανικό Ραδιόφωνο «SWR» χαρακτήρισαν το μυθιστόρημα «Μοναδικό στο είδος του βιβλίο» και σχολίασαν ότι πρόκειταιι για κομψά μεταφρασμένο μυθιστόρημα για την θλίψη.

Το μυθιστόρημα «Ο κηπουρός και ο θάνατος» κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2024 και αμέσως μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Τον Οκτώβριο ο Γκοσποντίνοβ παρουσίασε το τελευταίο του βίβλιο στην Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης ενώ τον Νοέμβριο και στην Βιέννη.  

«Πρόκειται για το πιο προσωπικό βιβλίο του Γκοσποντίνοβ, ανέφεραν στην λογοτεχνική ανάγνωση «Open Books» στην Φρανκφούρτη. Ο συγγραφέας ανασταίνει τον πατέρα του με ένα συγκινητικό προσκύνημα. Με χιούμορ και ζεστασιά αποτίει φόρο τιμής στον πατέρα του που αγαπούσε την κηπουρική και μέχρι το τέλος της ζωής του συνέχισε να σκάβει, να σπέρνει και να καθαρίζει τα αγριόχορτα αλλά και να διηγείται ιστορίες. Ο πατέρας αυτός ζωγραφίζει εικόνα του κόσμου, τόσο ζωντανή που οι πόνοι ξεχνιούνται. Πρόκειται για ένα βιβλίο για τους γονείς μας που μας μαθαίνουν πως να ζούμε και πως να αποχαιρετιόμαστε».

Ταυτόχρονα ένα από τα θρυλικά θέατρα της Πράγας, το «Divadlo Na zábradlí» ετοιμάζει παράσταση βασισμένη στο μυθιστόρημα του Γκεόργκι Γκοσποντίνοβ «Χρονοκαταφύγιο». Η πρεμιέρα θα είναι στις 6 Φεβρουαρίου 2026. Στο θέατρο αυτό δραματουργός ήταν ο Βάτσλαβ Χάβελ και θεωρείται χώρος ελευθερίας, διαδήλωσης, αντίστασης, μέρος του νέου κύματος, του θεάτρου του παραλόγου και κριτήριο γούστου.

Το 2023 ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοβ και η μεταφράστρια Άντζελα Ροντέλ έλαβαν το διεθνές βραβείο «Booker» για την αγγλική έκδοση του «Χρονοκαταφυγίου» που είναι μεταφρασμένο και στα ελληνικά από την Αλεξάνδρα Ιωαννίδου.

Το 2024 το «Χρονοκαταφύγιο» κυκλοφόρησε στην Τσεχία σε μετάφραση του Νταβίντ Μπέρνστάιν, ο οποίος κέρδισε το 2025 βραβείο από την Ένωση Μεταφραστών της Τσεχίας.

Το «Χρονοκαταφύγιο» είναι μυθιστόρημα για το πως ζει κάποιος σε μια κοινωνία με οξεία έλλειψη μέλλοντος. Το βιβλίο συνδυάζει την σάτυρα με την νοσταλγία και την ιστορία με την ειρωνία. Καλούμαστε σε έναν διάλογο για τον κόσμο χθες και για τον κόσμο αύριο.

Επιμέλεια: Μιγκλένα Ιβανόβα, Ντιάνα Τσανκόβα

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα