Τα κράτη της ΕΕ στα Ανατολικά Βαλκάνια κατοχυρώνουν τις σχέσεις τους το 2025

Στα πρόθυρα του Νέου Έτους 2026 στέλνουμε στην ιστορία το 2025, που πέρασε υπό συνθήκες έντονων στρατιωτικών ενεργειών στην Μαύρη Θάλασσα και η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ελλάδα, που είναι κράτη μέλη της ΕΕ μαζί με την Τουρκία, που είναι κράτος σύμμαχος του ΝΑΤΟ, εργάζονται σε διακρατική και πολυκρατική βάση για την διατήρηση της ειρήνης και της αλληλοκατανόησης στα Ανατολικά Βαλκάνια.

Από την άλλη Μνημόνιο υπογεγραμμένο στις Βρυξέλλες, μεταξύ της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στα τέλη του 2025 δημιουργεί δυνατότητες για επιταχυμένο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και κατασκευή νέων σιδηροδρομικών, οδικών, υδάτινων και ενεργειακών υποδομών, που να συνδέουν τις τρεις χώρες. Παρά την εκφρασμένη πολιτική βούληση για συγκεκριμένες ενέργειες δεν είναι σίγουρο ότι αυτό θα οδηγήσει στη λειτουργία του κατασκευασμένου αλλά ακόμα κλειστού νέου συνοριακού σταθμού «Ρουντοζέμ-Ξάνθη», ο οποίος καθυστερεί από την ελληνική πλευρά.  

Το Ράδιο Βουλγαρία ζήτησε την γνώμη δημοσιογράφων και ειδημόνων σχετικά με το ποιό ήταν το σημαντικότερο γεγονός στην ΝΑ Ευρώπη φέτος, βάση των διακρατικών σχέσεων της Βουλγαρίας με τις γειτονικές της χώρες.

Η Βουλγαρία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν την λήξη όλων των μεταπολεμικών αποζημιώσεων.

Η καθηγήτρια Γιούρα Κωνσταντίνοβα από το Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών της ΒΑΕ θεωρεί ότι το σημαντικότερο γεγονός στις βουλγαρο-ελληνικές σχέσεις το 2025 ήταν ότι η Σόφια και η Αθήνα δήλωσαν μαζί ότι δεν έχουν αιτήματα αποζημιώσεων η μια από την άλλη, που να απορρέουν από τους δυο Παγκόσμιους Πολέμους του 20ού αιώνα. Η Καθηγήτρια βρίσκεται στην Αθήνα όπου ετοιμάζει το καινούριο της βιβλίο  για τις Βουλγαρο-Ελληνικές σχέσεις.

«Στις 2 Μαϊου 2025 υπογράφηκε Κοινή Δήλωση με την οποία η Βουλγαρία και η Ελλάδα επιβεβαίωσαν ότι, στις 9 Ιουλίου 2024, έληξε η προθεσμία 60 χρόνων για το χρέος της βουλγάρικης πλευράς, για την προμήθεια στην ελληνική πλευρά, ρυθμισμένων υδάτων από τον ποταμό Άρδα (παραπόταμος του Έβρου), είπε η Γιούρα Κωνσταντίνοβα στο Ράδιο Βουλγαρία. Αυτή  η υποχρέωση της Βουλγαρίας απορρέει από την υπογραφή Συμφωνίας Ρύθμισης Οικονομικών Θεμάτων και Ανάπτυξης της Οικονομικής Συνεργασίας. Η Συμφωνία αυτή υπογράφηκε από την Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας και από το Βασίλειο της Ελλάδας στις 9 Ιουλίου 1964. Βάση αυτής η βουλγάρικη πλευρά πλήρωνε αποζημιώσεις από πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο έως και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και διέθετε στην Ελλάδα νερό από τον Άρδα για την άρδευση των γεωργικών εκτάσεων. Η αποζημίωση αυτή ανερχόταν σε 186 εκ. κυβικά μέτρα ετησίως. Με την υπογραφή της Κοινής Δήλωσης από τις 2 Μαϊου 2025 επιβεβαιώνεται ότι το βουλγάρικο χρέος έχει εκπληρωθεί και με τηνίδια Δήλωση η Βουλγαρία αναλαμβάνει την δέσμευση τα επόμενα 5 χρόνια να συνεχίσει να προμηθεύει νερό από τον Άρδα στην Ελλάδα αλλά σε όγκο με παραμέτρους και με πρόγραμμα, συμφωνούμενα σε ετήσια βάση αποδοχών.Το 2026 αναμένουμε να δούμε ποιά θα είναι τα πρακτικά βήματα για την υλοποίηση του επονομαζόμενου «Κάθετου άξονα» που πρέπει να συνδέσει το Αιγαίο με την Μαύρη Θάλασσα.».

Η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα αρχίζουν στρατηγική σύνδεση μεταξύ τους

Ο δημοσιογράφος και αναλυτής, Βλαντιμίρ Μίτεβ, από την ρουμάνικη σύνταξη του Ράδιο Βουλγαρία σχολίασε ότι από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία οι σχέσεις της Βουλγαρίας με την Ρουμανία σημειώνουν ανοδική τάση και το 2023 έφτασαν στο επίπεδο «στρατηγικής συνεργασίας». Ο Μίτεβ είναι δημιουργός του μπλογκ «Η γέφυρα της φιλίας».

«Το 2024 το σημαντικότερο γεγονός στις Βουλγαρο-Ρουμάνικες σχέσεις ήταν το ότι τα δυο κράτη έγιναν στα τέλη του έτους πλήρη μέλη της Ζώνης Σένγκεν, είπε ο Μίτεβ στο Ράδιο Βουλγαρία. Το 2025 το σημαντικότερο γεγονός έρχεται πάλι στα τέλη του χρόνου και είναι ότι στις 3 Δεκεμβρίου, στις Βρυξέλλες, υπογράφηκε Μνημόνιο μεταξύ της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας που προβλέπει ανάπτυξη του Μεταφορικού Διαδρόμου μεταξύ της μαύρης Θάλασσας και του Αιγαίου. Αυτό από την βουλγάρικη πλευρά και ενικά στην περιοχή θεωρείται επιτυχία γιατί προβλέπεται η κατασκευή νέων γεφυρών στον Δούναβη και συστηματική ανάπτυξη συνδετικών υποδομών. Στο Ρούσε θα γίνει δεύτερη γέφυρα κάτι που θα ελαφρύνει την κυκλοφορία στην ήδη υπάρχουσα. Η κίνηση από του χρόνου σ’ αυτό το μεθωριακό κομμάτι αναμένεται να γίνει ακόμα μεγαλύτερη, εφόσον είμαστε πια πλήρη μέλη του Σένγκεν. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία είχαν αρκετό καιρό μια αψιμαχία για το αν η Βουλγαρία καθάριζε καλά τον βυθό του Δούναβη και η Ρουμανία ζητούσε η χώρα μας να συμμετάσχει στο πρότζεκτ «FAST Danube 2», κάτι που επίσης συνέβη το 2025. Από την βουλγάρικη πλευρά πάλι υπήρχαν παράπονα ότι η Ρουμανία καθυστερεί έργα υποδομών και ίσως ότι δεν θέλει αυτά να υλοποιηθούν. Αλλά οιι ευρωατλαντικοί εταίοι των δυο κρατών θέλουν πραγματικά να αναπτυχθούν οι υποδομές στην περιοχή και αυτό κάνει τους πάντες να δραστηριοποιηθούν».

Η Επισκόπηση για τις σχέσεις της Βουλγαρίας με τις γειτονικές της χώρες στα Βαλκάνια το 2025 θα συνεχιστεί στις 30 Δεκεμβρίου με τα σχόλια για τα σημαντικότερα γεγονότα στις διακρατικές σχέσεις με την Τουρκία από τον Μεχμέντ Γιουμέρ, με την Σερβία από τον διδάκτωρ Μπίσερ Μπάντσεβ και με την Β. Μακεδονία.από τον Βλαντιμίρ Πέρεβ.

Κείμενο: Ίβο Ιβανόβ

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα