Η συγγραφέας Ζντράβκα Εβτίμοβα: Η κοινωνία μας βρίσκεται μπροστά σε άβυσσο

Τις τελευταίες εβδομάδες η βουλγαρική κοινωνία συγκλονίζεται από ένα αίσθημα κατάρρευσης των θεσμών – γίναμε μάρτυρες της φρικτής υπόθεσης «Πετροχάν» με έξι χαμένες ζωές, ενδοοικογενειακών δολοφονιών, διάδοσης εικόνων κακοποίησης ζώων και παράνομα καταγεγραμμένων βίντεο από ινστιτούτα αισθητικής σε πορνογραφικούς ιστοτόπους. Το αίσθημα ατιμωρησίας δεν φεύγει και το τρενάκι του τρόμου μοιάζει να μην έχει τελευταία στάση, ενώ όλα αυτά συμβαίνουν στο κατώφλι επικείμενων πρόωρων βουλευτικών εκλογών. «Η κοινωνία μας βρίσκεται μπροστά σε άβυσσο», προειδοποιεί η παγκοσμίως αναγνωρισμένη βουλγάρα συγγραφέας Ζντράβκα Ευτίμοβα σε συνέντευξή της στη Βουλγαρική Εθνική Ραδιοφωνία.

Σύμφωνα με τα λόγια της, όπου τα χρήματα αρχίζουν να παίζουν τον κύριο ρόλο, η ανθρωπιά και ο ανθρωπισμός αποχωρούν: «Κι εγώ πιστεύω ότι ακριβώς ο ιός της απληστίας είναι η αιτία όλων αυτών των δεινών – των δολοφονιών, των βασανισμών, του εξευτελισμού της ανθρωπιάς, της παιδοφιλίας, δηλαδή τα πιο χαμηλά πάθη οδηγούν στα πιο γρήγορα και εύκολα χρήματα», λέει η Εβτίμοβα.

Γιατί εκφυλιστήκαμε σε τέτοιο βαθμό; Χρειάζεται αναμόρφωση ή ακριβώς οι συγγραφείς και οι άνθρωποι της τέχνης πρέπει να συγκροτήσουν ένα μέτωπο για να σταματήσουν την υποχώρηση της  πνευματικότητας και τη σκληρότητα;

«Εγώ προσωπικά δεν πιστεύω ιδιαίτερα στην αναμόρφωση όταν ο ιός της φιλαργυρίας έχει ήδη εμφανιστεί. Και το μοναδικό μέσο εναντίον αυτού του ιού είναι ο άνθρωπος να γνωρίζει, να μπορεί και να διαθέτει προσόντα. Ένας άνθρωπος που μπορεί να κερδίζει τα χρήματά του με τις γνώσεις που έχει συσσωρεύσει σε όλη του τη ζωή δεν θα παραδοθεί στον ιό της φιλαργυρίας και της απληστίας. Και η απληστία νικά εκεί όπου τα χαμηλά πάθη του ανθρώπου ξεσπούν – δολοφονίες, παιδοφιλία, διαφθορά… αυτό φυσικά αποτελεί εκφυλισμό και είναι μονάδα μέτρησης του πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει ή δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα μπροστά στα οποία βρίσκεται. Αυτή η παρακμή δείχνει ότι έχουμε επιτρέψει ως κοινωνία στον αναλφαβητισμό και την άγνοια να επικρατήσουν, γιατί ο αμόρφωτος και αμαθής αρπάζει τα βρόμικα χρήματα. Τα χρήματα μετατρέπονται στο μοναδικό σημάδι ότι αξίζεις κάτι».

Ένα από τα σημεία αναφοράς για την αντιμετώπιση της διαφθοράς είναι η πίστη. 

«Η πίστη είναι το μεγαλύτερο αντίθετο της επιθυμίας να συνθλίβεις, να προκαλείς πόνο και να μετατρέπεις τον πόνο σε οικονομικό πόρο. Όταν από την παιδική ηλικία ο άνθρωπος δεν έχει διαπαιδαγωγηθεί με τέτοια θεμέλια, τότε εύκολα παραδίδεται στον πειρασμό να μετατρέπει την ταπείνωση των ανθρώπων, τον πόνο, τη βρομιά σε πηγή πλούτου. Αυτό είναι συντριπτικό για μένα και νομίζω ότι έχουμε επιτρέψει ως κοινωνία τα βρόμικα χρήματα να κυριαρχούν στη συνείδηση των ανθρώπων σε μεγάλο βαθμό. Και όταν υπάρχουν πελάτες για τέτοια υλικά που μετατρέπουν τον πόνο σε πηγή πλούτου, αυτό σημαίνει ότι η κοινωνία πράγματι βρίσκεται μπροστά σε άβυσσο. Φοβάμαι, αλλά ο φόβος ποτέ δεν βοήθησε τους ανθρώπους. Ο φόβος είναι μόνο ένδειξη ότι πρέπει να γίνει κάτι. Νομίζω ότι ο ρόλος της τιμωρίας, της δικαιοσύνης και της απονομής δικαίου είναι τεράστιος. Γι’ αυτό ακριβώς ο αγώνας για δικαιοσύνη στη χώρα μας είναι τόσο σημαντικός και θεωρώ ότι κανείς δεν πρέπει, χάρη στα χρήματα που κατέχει, να εξαγοράζει την ενοχή του και να παρουσιάζεται αθώος. Αν ένα σύστημα δικαιοσύνης επιτρέπει να αγοράζεις με χρήματα την αθωότητά σου, αυτό δεν ονομάζεται δικαιοσύνη αλλά συνέργεια στο έγκλημα».

Ο δημιουργός καθοδηγείται πάντοτε από τα συναισθήματα. Ο γράφων παρατηρεί τη ζωή και την αποτυπώνει σε όσα έχει γράψει. «Μερικοί γράφουν για να διατηρήσουν μέσα τους την αίσθηση της εντιμότητας. Το ταλέντο δεν μπορεί να ζει σε περιβάλλον δουλοπρέπειας – είναι η αντίθεση της υποταγής και της κολακείας», είναι κατηγορηματική η συγγραφέας του διηγήματος «Αίμα από τυφλοπόντικα», το οποίο αποτελεί μέρος της διδασκαλίας της λογοτεχνίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επιμέλεια: Ελένα Καρκαλάνοβα

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα