«Λούντο μλάντο» – το τραγούδι του Ατανάς Μπογιατζίεφ, που θεωρήθηκε λαϊκό

Στις 1 Μαρτίου 2026 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη Ατανάς Μπογιατζίεφ. Αποκαλούμενος «πατριάρχης της βουλγαρικής ποπ μουσικής», οι επιτυχίες του ξεχωρίζουν προ παντός με τον εθνικό τους χαρακτήρα και την εγγύτητά τους με τη βουλγαρική φολκλορική παράδοση. Ένας από τους πιο στενούς του συνεργάτες είναι ο ταλαντούχος ποιητής Μπογομίλ Γκούντεφ. Μετά από αρκετά επιτυχημένα κοινά έργα, οι δυο τους αποφασίζουν να γράψουν τραγούδια βασισμένα στη φολκλορική παράδοση. Έτσι, το 1970 κυκλοφορεί στη βουλγαρική μουσική αγορά ένα μικρό δισκάκι, που εκδίδεται από την «Balkanton», με δύο τραγούδια των Ατανάς Μπογιατζίεφ και Μπογομίλ Γκούντεφ – «Αγάπησα, μάνα μου» και «Από που να πάρω δύναμη».

Σε ειδική συνέντευξη για το Ράδιο Βουλγαρία ο γιος του Ατανάς Μπογιατζίεφ – ο συνθέτης Κριστιάν Μπογιατζίεφ, θυμάται την ενδιαφέρουσα ιστορία του «Από που να πάρω δύναμη», γνωστού σήμερα σε όλους με τον τίτλο «Λούντο μλάντο»: 

„Ερμηνευτές ήταν η Μάγκντα Παναγιότοβα και ο Πέταρ Τσέρνεφ. Θυμάμαι το μικρό δισκάκι που κυκλοφόρησε με καλλιτεχνική επιμέλεια του Αλεξάνταρ Μπραζίτσοφ – του γνωστού συνθέτη που είχε αποφοιτήσει από την Ακαδημία Καλών Τεχνών με ειδικότητα στη γραφιστική. Το 1970 εμφανίστηκε αυτό το μικρό δισκάκι με μια βούκλιτσα στο εξώφυλλο – σε ποπ αρτ αισθητική, ένα παιχνίδι με την επικαιρότητα της εποχής».

Το τραγούδι φτάνει και στο Ραδιόφωνο, αλλά δεν ακούγεται ποτέ στον αέρα:

«Όπως μάθαμε αργότερα – εξαιτίας ορισμένων στίχων στο κείμενο, ιδιαίτερα στο τέλος, όταν η κοπέλα ξυπνά τον νέο (το λούντο-μλαντο, δηλαδή, το τρελό νιάτο) και εκείνος λέει: “από πού να πάρω δύναμη, αφού εσύ την έχεις πιεί”. Αυτή η φράση, κατά τη γνώμη μου, εξάλειψε τη δυνατότητα να ακουστεί το τραγούδι από την Εθνική Ραδιοφωνία, γιατί έχει ένα είδος ερωτικού υπαινιγμού – τόσο ασήμαντου, αλλά ποιος ξέρει… σε εποχές που και η λογοκρισία ήταν διαφορετική… Την ίδια στιγμή έχω δει βιβλία με λαϊκά τραγούδια και στίχους, στα οποία υπάρχουν πολύ πιο έντονοι υπαινιγμοί, ακόμη και άμεσες παρόμοιες φράσεις. Προφανώς η ποπ μουσική κρινόταν λίγο διαφορετικά».

«Από που να πάρω δύναμη» παραμένει ηχογραφημένο και εκδεδομένο σε δίσκο, αλλά δεν ακούγεται στον αέρα σχεδόν για δύο δεκαετίες. Ξαφνικά, στη δεκαετία του ’90 πολλοί τραγουδιστές αρχίζουν να το ερμηνεύουν και πάντοτε το ανακοινώνουν ως λαϊκό. Ο γιος του συνθέτη απευθύνεται για βοήθεια στη ΒΕΡ. Οργανώνεται επιτροπή, παρουσιάζονται αποδείξεις – το παλιό μικρό δισκάκι και μια συλλογή με τραγούδια του Ατανάς Μπογιατζίεφ, εκδεδομένη τη δεκαετία του ’70, όπου περιλαμβάνεται και αυτό το τραγούδι. Η επιτροπή αποφασίζει να αλλάξουν τα μητρώα της Ραδιοφωνίας και να καταχωριστούν οι δημιουργοί. Σταδιακά οι βούλγαροι ερμηνευτές αρχίζουν να παρουσιάζουν το «Λούντο μλάντο» σωστά. Στην έντονη ερμηνεία της λαϊκής τραγουδίστριας Στογιάνκα Μπόνεβα, το τραγούδι περιλαμβάνεται σε ένα από τα πιο νέα σχολικά εγχειρίδια μουσικής για τη 10η τάξη με ρητή αναφορά των δημιουργών.

Ο Κριστιάν Μπογιατζίεφ λέει ότι δεν είναι λίγες οι φορές που έχει ακούσει το τραγούδι να ανακοινώνεται ως λαϊκό και μάλιστα εκπρόσωποι ορισμένων φολκλορικών περιοχών επιμένουν ότι προέρχεται, για παράδειγμα, από τη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας:

«Πιστεύω ότι για έναν δημιουργό είναι ωραίο το τραγούδι του, ιδιαίτερα όσο ζει, να θεωρείται λαϊκό – καθαρά σε ηθικό επίπεδο. Όταν τα φτιάχνεις για τους ανθρώπους και εκείνοι τα τραγουδούν και τα αναγνωρίζουν ως δικά τους – πράγματι αυτό ακούγεται σαν μεγάλο κομπλιμέντο!» – καταλήγει ο γιος του Ατανάς Μπογιατζίεφ.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα