«Βίλα σέι γκόρα» - παραδοσιακό αριστούργημα από την περιοχή του Πίριν

Οι Βούλγαροι ζούμε σε μικρή χώρα, αλλά υπερηφανευόμαστε για το εξαιρετικά πλούσιο φολκλόρ μας, το οποίο φυλάσσει τη σοφία του έθνους και το μεταδίδει από γενιά σε γενιά. Η ποικιλομορφία της βουλγαρικής λαϊκής δημιουργίας έχει ως αποτέλεσμα τον χωρισμό της χώρας σε έξι λαογραφικές περιοχές: του Πιρίν, της Ροδόπης, της Θράκης, του Σοπλούκ, του Βορά και της Ντόβρουτζας.

Η μικρότερη λαογραφική περιοχή – του Πιρίν, είναι πλούσια και πολύχρωμη.Εκεί είναι ευρεία διαδεδομένα τα θέματα, που συνδέονται με τους απελευθερωτικούς αγώνες  και ένα από τα δημοφιλέστερα τραγούδια με τέτοια υπόθεση - το λυρικό «Βίλα σέι γκορά», λέει για την αυτοθυσία και τα βάσαναενός νεαρού αγωνιστή για την ελευθερία. Η συγκινητική υπόθεση του «Βίλα σέι γκορά» εμπνέει μεγάλους συνθέτες σαν τον Ντόμπρι Χρίστοφ και τον Πάντσο Βλαντιγκέροφ να δημιουργήσουν διάφορες εκδοχές του έργου για χορωδίες και για σόλο ερμηνείες.

Το τραγούδι συχνά εκτελούν ξακουστές τραγουδιστές του Πιρίν όπως η Ρούσκα Στοήμενοβα και ο Ιλία Αργκίροφ, αλλά περιλαμβάνεται επίσης στο ρεπερτόριο διακεκριμένων ερμηνευτών από άλλες λαογραφικές περιοχές. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι ο ξακουστός Γκρούιτσο Ντόντσεφ, γεννημένος στο Χάρμανλι, ο οποίος επι δεκαετίες υπήρξε ταυτόχρονα τραγουδιστής, χορευτής και νταουλιέρης στο συγκρότημα «Φίλιπ Κούτεφ». Στην εκδοχή του Γκρούιτσο Τνότσεφ – εκπροσώπου της Θρακικής λαογραφικής περιοχής, κάτω από το μόνο δένδρο στο δάσος, το οποίο δεν έχειβγάλει φύλλα, κείται έναπαλικάρι με εννιά βαριές πληγές, αλλά η δέκατη τον πονάει περισσότερο και αυτή θα του πάρει τη ζωή.

Η πιο δημοφιλής ερμηνεία του τραγουδιού για το δάσος που βγάζει φύλλα και τον τραυματισμένο νεαρό ήρωα είναι η εμβληματική χορωδιακή επεξεργασία του διακεκριμένου συνθέτη, μαέστρου, επιστήμονα και κοινωνικού παράγοντα – καθηγητή Κίριλ Στέφανοφ. Γεννήθηκε το 1933 στο Μπλαγκόεβγκραντ και από παιδί έπαιζε βιολί. Το 1956 αποφοίτησε με άριστα από το Ωδείο (σήμερα Εθνική Μουσική Ακαδημία «Καθ. Πάντσο Βλαντιγκέροφ») με ειδίκευση στη χορωδιακή διεύθυνση και αμέσως διορίστηκε κύριος καλλιτεχνικός διευθυντής και μαέστρος της χορωδίας στο Κρατικό συγκρότημα λαϊκών τραγουδιών και χορών «Πιρίν», που είχε ιδρυθεί δύο χρόνια νωρίτερα στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Με αυτό το σύνολο ο Κίριλ Στέφανοφ πραγματοποίησε πάνω από 6000 συναυλίες σε περισσότερες από 50 χώρες σε όλες τις ηπείρους. Το κοινό ξεπέρασε τα 6 εκατομμύρια θεατές και ακροατές, ενώ ενθουσιώδεις κριτικές για τις εμφανίσεις τους δημοσιεύτηκαν σε περισσότερα από 100 έντυπα από την Αγγλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Ρωσία, τον Λίβανο, την Τυνησία, τις ΗΠΑ, την Αργεντινή, την Αυστραλία, την Ιαπωνία, την Ινδία…

Ο Κίριλ Στέφανοφ είναι καθηγητής χορωδιακής διεύθυνσης. Το πολύπλευρο έργο του περιλαμβάνει πρωτότυπα τραγούδια για διάφορα φωνητικά σύνολα, από τα οποία περισσότερα από 750 είναι επεξεργασίες για λαϊκή χορωδία, έργα για ορχήστρα, μεγάλες σουίτες πάνω σε λαϊκά μοτίβα για χορωδία, ορχήστρα και χορευτικό σύνολο, επεξεργασίες λαϊκών τραγουδιών για σολίστες και ορχήστρα, θεατρική μουσική. Είναι ο δημιουργός που καθιέρωσε το πολυμορφικό σκηνικό θέαμα, συνδυάζοντας χορωδία, σόλο τραγούδι και χορευτικά στοιχεία.

Το έργο του στο συγκρότημα «Πιρίν» αποτελεί πρότυπο όσον αφορά τη σύγχρονη βουλγαρική συνθετική δημιουργία για φολκλορικά σύνολα. Στον πρόλογο της συλλογής που συνέταξε «Λαϊκά τραγούδια από την περιοχή του Πιρίν», ο Κίριλ Στέφανοφ αναφωνεί: «Τα τραγούδια του Πιρίν! Δεν είναι άραγε ζωντανή φωτιά από την αιώνια ζωντανή λαϊκή ψυχή! Μέσα τους αντηχούν, με τо κουδούνισμά τους, οι καθάριες πηγές μιας κρυστάλλινα καθαρής αγάπης προς το γένος και την πατρίδα, προς καθετί βουλγαρικό…».

Καθαρή αγάπη προς καθετί βουλγαρικό ηχεί και στην επεξεργασία του Κίριλ Στέφανοφ τουδιαμαντού του Πιρίν «Βίλα σει γκόρα» με τις φωνές των υπέροχων κοριτσιών της χορωδίας του συγκροτήματος «Πιρίν».

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα