Το «λαζαρούβανε» - ένα λαϊκό έθιμο για το Σάββατο του Λαζάρου

Μία εβδομάδα πριν το Πάσχα η εκκλησία δοξάζει την Аνάσταση του Λαζάρου. Στο βουλγαρικό φολκλόρ αυτή η γιορτή συνδέεται με την άνοιξη σαν μεταβατική περίοδο και σύμβολο της αναγέννησης της ζωής, της αφύπνισης των φυσικών στοιχείων, της νεότητας και της νέας αρχής.

«Λάζαρε, χαίρεσαι, ότι έρχεται η χαρούμενη άνοιξη;» - ρωτούν τον Λάζαρο σε ένα παραδοσιακό τραγούδι, που ερμηνεύεται στην γιορτή. Περιγράφεται ο ερχομός της άνοιξης, όταν ανθίζουν όλα τα λουλούδια. Στο τραγούδι της Γκαλίνα Ντουρμουσλίσκα έχει ανθίσει το κόκκινο τριαντάφυλλο και η λιλά πασχαλιά, νεαρή νύφη κάθεται κάτω από την πασχαλιά και στολίζει με τριαντάφυλλο το καπελάκι του παιδιού της.

Το «λαζαρούβανε» είναι έθιμο, που είχε μεγάλη σημασία για την κοινωνικοποίηση των νεαρών κοπελών. Θεωρούταν πώς κορίτσι, που δεν συμμετείχε στο έθιμο, δεν μπορεί να παντρευτεί. Ομάδες κοριτσιών, οι λεγόμενες «λάζαρκες» γύριζαν όλο το χωριό. Ο λαός πίστευε, ότι έφεραν σε όλους υγεία και ευημερία.

Τα τραγούδια μάθαιναν από κορίτσια, που συμμετείχαν στο «λαζαρούβανε» την προηγούμενη χρονιά. Μερικοί από τους στίχους των τραγουδιών είναι ευχή προς τις ίδιες τις «λάζαρκες»: «Φύγε, Λάζαρε, φύγε και του χρόνου να ξανάρθεις, αν με βρεις νύφη, θα σου φέρω κούκλα.» Οι κοπέλες υπόσχονταν στον Λάζαρο και πλουσιότερα δώρα, εάν το επόμενο χρόνο είναι με παιδί στα χέρια.

Τραγούδια του Λαζάρου υπάρχουν για κάθε μέλος της οικογένειας, για διάφορα επαγγέλματα και μάλιστα για τον κήπο της κοπέλας.

Εάν στο σπίτι έμενε κοπέλα, που δεν είχε αρραβωνιαστεί, με τραγούδι της εύχονταν αυτό να γίνει.

Οι οικοδεσπότες χάριζαν στις κοπέλες αυγά και χρήματα. Τα χρήματα μοιράζονταν αργότερα, ενώ τα αυγά έβαφαν για το Πάσχα.

Κάνοντας συμβολικό κύκλο, οι «λάζαρκες» οπωσδήποτε επέστρεφαν στο σημείο, από το οποίο ξεκίνησαν. Όλο το χρόνο τραγουδούσαν, χόρευαν και αν συναντούσαν κάποιον στον δρόμο, τραγουδούσαν ειδικά τραγούδια γι’ αυτόν.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα