«Σ’ αγαπώ πατρίδα» των Ελισαβέτα Μπαγκριάνα και Λιουμπομίρ Πίπκοβ

Στις 24 Μαΐου είναι η Γιορτή του Βουλγάρικου Πνεύματος και των Βουλγάρικων Γραμμάτων. Τότε σημειώνεται και με το νέο ημερολόγιο η Ημέρα των Αγίων Κύριλλου και Μεθοδίου. Αυτήν την μέρα οι Βούλγαροι τραγουδούν κατάλληλα τραγούδια τα οποία έχουν δημιουργήσει καταπληκτικοί καλλιτέχνες. Σήμερα θα δώσουμε προσοχή στο τραγούδι «Σ’ αγαπώ πατρίδα» σε στίχους της ποιήτριας και συγγραφέα παιδικών βιβλίων, Ελισαβέτα Μπαγκριάνα, τους οποίους μελοποίησε ο συνθέτης Λιουμπομίρ Πίπκοβ.

Η Ελισαβέτα Μπέλτσεβα, γνώστή με το ψευδώνυμο Ελισαβέτα Μπαγκριάνα(1893-1991), έζησε 97 χρόνια και θεωρείται από τους καλύτερους βούλγαρους ποιητές του 20ού αιώνα. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σε 30 γλώσσες - γαλλικά, ιταλικά, σουηδικά, πολωνικά, ρουμάνικα και σε άλλες γλώσσες κρατών από το πρώην ανατολικό μπλοκ. Έχει κερδίσει χρυσό μετάλλιο από την Διεθνή Ένωση Ποιητών στην Ρώμη το 1969 ενώ το 1991 το όνομά της εντάχθηκε στην αμερικανική EncyclopediaofContinentalWomenWriters μαζί με τις βουλγάρες ποιήτριες Βάνια Πετκόβα και Μπλάγκα Ντιμιτρόβα. Η Μπαγκριάνα έχει γράψει επίσης ταξιδιωτικά μυθιστορήματα και κριτικές, ήταν και μεταφράστρια. 4 φορές ο παγκοσμίας εμβέλειας γλωσσολόγος, ακαδημαϊκός Στέφαν Μλαντένοβ Στογιάνοβ, την πρότεινε για υποψηφιότητα για βραβείο Νόμπελ.

Η Μπαγκριάνα έζησε στην Σόφια. Τους πρώτους στίχους της έγραψε στην εφηβεία της στο Βελίκο Τάρνοβο. Μετά το σχολείο έγινε δασκάλα σε ένα χωριό όπως πολλά κορίτσια της γενιάς της γιατί ήταν μέρος της καλλιέργειας των κοριτσιών στην Βουλγαρία πριν το σοσιαλιστικό καθεστώς του 1944. Τελείωσε Σλάβικη Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας. Μεταξύ των καθηγητών της ήταν ο Μιχαήλ Αρναούντοβ και ο Ιβάν Σισμάνοβ, ο Αλεξάνταρ Μπαλαμπάνοβ, ο Λιουμπομίρ Μίλετιτς. Εκείνη την περίοδο έκανε παρέα με συγγραφείς όπως ο Ντίμτσο Ντεμπελιάνοβ και ο Γιορντάν Γιόβκοβ. Η Μπαγκριάνα ήταν κομπάρσος στο Εθνικό Θέατρο και αργότερα στην Εθνική Όπερα και Μπαλέτο στην Σόφια.

Έκανε το ντεμπούτο της με 2 ποιητικές ανθολογίες – το «Νυχτερινό τραγούδι» και το «Γιατί», στο περιοδικό «Σύγχρονη σκέψη» το 1915. Έπειτα εργάστηκε ξανά ως δασκάλα (στην Βράτσα και το Κιουστεντίλ) και έγινε τακτικός συνεργάτης της «Εφημερίδας για την γυναίκα». Τα επόμενα χρόνια αρθρογραφούσε και στα περιοδικά ΛΙΚ και Ζλατορόγκ.

Παντρεύτηκε τον στρατιωτικό Ιβάν Σαπκάρεβ αλλά ο μεγάλος της έρωτας ήταν ο λογοτέχνης Μπογιάν Πένεβ που ήταν παντρεμένος με μια άλλη μεγάλη βουλγάρα ποιήτρια και συγγραφέα, την Ντόρα Γκάμπε. Η Μπαγκριάνα χώρισε και έχασε την επαφή της με τον γιό της ενώ ο Πένεβ απεβίωσε πριν να ζήσει μαζί της.

Στην αρχή η ποίηση της Μπαγκριάνα ήταν ζωηρή και χαρούμενη. Στην συνέχεια η διανοητική της ανησυχία άρχισε να σπάει τα κλασικά μοντέλα. Το 1925 γνωρίστηκε με τον Πένεβ ο οποίος της ενέπνευσε να ελευθερώσει τον ποιητικό της ρυθμό.  Την δεκαετία του ’50 προσπάθησε να υιοθετήσει το μοντέρνο μοντέλο της «δηλωτικής θέσης» όταν οι καλλιτέχνες προσπάθησαν να υποτάξουν τα αισθήματα στην λογική αλλά επέστρεψε στο χαρακτηριστικό της ύφος που συνδύαζε παράδοση με μοντερνισμό.  

Τα πρώτα της παιδικά ποιήματα εκδόθηκαν το 1924 στο περιοδικό «Παιδική χαρά» από τον συντάκτη, ποιητή, συγγραφέα και μεταφραστή, Γκέντσο Νεγκέντσοβ, που ήταν γνωστός με το ψευδώνυμο Ραν Μποσίλεκ. Μέχρι την δεκαετία του ’60 η Μπαγκριάνα συνέχεια έγραφε γιια παιδιά. Το 1950 εκδόθηκε η ποιητική της συλλογή «Παιδικές ευτυχισμένες μέρες» με φωτογραφίες της γνωστής ζωγράφου Νέβα Τουζσούζοβα. Το πρώτο ποίημα της συλλογής αυτή είναι το «Σ’ αγαπώ πατρίδα» το οποίο δημοσιευόταν συνέχεια επί δεκαετίες. Αυτό το ποίημα τράβηξε την προσοχή ενός από τους μεγαλύτερους κλασικούς βούλγαρους συνθέτες, του Λιουμπομίρ Πίπκοβ, ο οποίος ήταν εκτός από ευφυής μουσικός, ήταν ταλαντούχος λογοτέχνης και ποιητής, παιδαγωγός, δημοσιογράφος και κοινωνικός παράγοντας.

Ο Λιουμπομίρ Πίπκοβ ήταν γιός του Παναγιότ Πίπκοβ, συνθέτη που δημιούργησε  δυο από τα πιο σημαντικά βουλγάρικα τραγούδια – τον ύμνο για τους Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο, «Εμπρός λαέ αναγεννημένε», σε στίχους του Στογιάν Μιχαηλόβσκι και το τραγούδι «Πού είναι η Βουλγαρία;» σε κείμενο του Ιβάν Βάζοβ. Αυτά είναι τραγούδια σύμβολα του βουλγάρικου έθνους.  Ο Λιουμπομίρ συνέχισε την παράδοση της αγάπης για την πατρίδα που κληρονόμησε από τον πατέρα του και συνέχισε να χαρίζει στον βουλγάρικο λαό εμπνευστικούς ύμνους που συνεχίζουμε να τραγουδάμε στις αγαπημένες μας βουλγάρικες γιορτές.

Οι στίχοι του "Σ' αγαπώ πατρίδα μου" μιλούν για το πόσο όμορφη είναι η Βουλγαρία κάθε εποχή του χρόνου. Για λουλούδια και ήλιο, για σιτάρι και θερισμό, για το μάζεμα των φρούτων το φθινόπωρο, για την θαλπωρή της μητρικής αγκαλιάς τον χειμώνα. Ο Βούλγαρος αγαπάει την πατρίδα του συνέχεια, κάθε ώρα και στιγμή και είναι έτοιμος να αγωνίζεται για την ελευθερία της. 

Κείμενο: Τσβετάνα Τόντσεβα

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα