Ο Βούλγαρος πάτερ Μάξιμ και η ζωή του στην Ιερά μονή Κύκκου

Πιστοί από όλο τον κόσμο συρρέουν καθημερινά στο βουνό Τρόοδος, για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Ελεούσας από τη Μονή του Κύκκου στην Κύπρο. Ιδιαίτερα έντονη είναι η κίνηση κατά τις μεγάλες χριστιανικές γιορτές. Πολλοί Βούλγαροι επισκέπτονται επίσης την ιερά μονή.

Τо «βουλγαρικό ίχνος» στη σύγχρονη ανάπτυξη της μονής τοανακαλύπτουμε και στον οικονομό της, πατέρα Μάξιμο. Είναι Βούλγαρος από την πλευρά του πατέρα και Κύπριος από την πλευρά της μητέρας, απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Πλόβντιβ «Παΐσιος του Χιλανδαρίου» και προσκαλείται συχνά και στο Βουλγαρικό Κυριακάτικο Σχολείο «Ρόντνα στριάχα» στην Κύπρο.

«Πριν τελειώσω την 12η τάξη, δεν άντεξα και είπα ότι θέλω να μετακομίσω στο μοναστήρι», λέει ο πάτερ Μάξιμος. «Έμεινα σχεδόν 8 μήνες εδώ, και έπειτα με έστειλαν να σπουδάσω θεολογία. Αργότερα, με την ευλογία του μητροπολίτη Νικολάι, γράφτηκα στο Πανεπιστήμιο του Πλόβντιβ. Μετά σπούδασα στη Μόσχα, επέστρεψα στην Κύπρο και το 2021 έγινα μοναχός. Λίγο αργότερα, με την ευλογία του μητροπολίτη Νικηφόρου (σ.σ. ηγούμενου της Μονής του Κύκκου), ο οποίος είδε σε μένα ορισμένα χαρίσματα, με έβαλε στο υψηλότερο διοικητικό αξίωμα, του οικονομού της κεντρικής μονής. Σε αυτήν την θέση φροντίζω για την υποδοχή των επισκεπτών, για τους σχεδόν 100 εργαζομένους που αποτελούν μέρος του προσωπικού των 250 ατόμων της μονής, καθώς και για τις οικονομικές της δραστηριότητες και για ό,τι έχει σχέση με τη διοίκησή της.

Παρότι η Μονή του Κύκκου είναι σταυροπηγιακή, υπάγεται μόνο πνευματικά στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Κύπρου. Οικονομικά είναι απολύτως ανεξάρτητη από αυτήν. Γι’ αυτό και όλα τα έσοδα που πραγματοποιεί παραμένουν για τις ανάγκες της μονής. Με αυτά αυτοσυντηρείται, αλλά αναπτύσσει και σειρά άλλων δραστηριοτήτων προς όφελος της κοινωνίας: στηρίζει φτωχές οικογένειες, διατηρεί δικές της κοινωνικές δομές, γηροκομείο, παιδικό σταθμό και δομή για άτομα με αναπηρία, ενώ στηρίζει και το έργο άλλων κοινωνικών οργανώσεων. Η Μονή του Κύκκου διαθέτει δική της αστυνομία, πυροσβεστική υπηρεσία, ασθενοφόρο, μουσείο με 9 καταστήματα και δικά της αγροκτήματα.

«Η μονή δεν είναι ασκητική. Εμείς είμαστε ανοιχτό μοναστήρι και έχουμε κοινωνικό μοναχισμό. Είμαστε ανοιχτοί για κάθε άνθρωπο, για επισκέπτες, για προσκυνηματικές ομάδες, για τουρίστες. Η μονή ανοίγει τις πύλες της στις 4:30 το πρωί και δέχεται επισκέπτες έως τις 18:30 τον χειμώνα και έως τις 19:30 τους θερινούς μήνες. Δεν έχουμε περιορισμούς. Και αυτό κάνει τη μονή μας ξεχωριστή. Είναι ανοιχτή για κάθε δραστηριότητα που θέτει στο κέντρο τον άνθρωπο».

Στην πραγματικότητα, παρόμοιο ρόλο η μονή διαδραματίζει ήδη από τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυσή της. Με αυτό συνδέεται και ο θρύλος της θαυματουργής εικόνας, η οποία σήμερα φυλάσσεται στον ναό του Κύκκου.

«Τον 11ο αιώνα, ακόμη πριν χθιστούν ναός και μονή, εδώ ζούσε ένας μοναχός με το όνομα Ησαΐας. Ήταν μεγάλος ασκητής. Συχνά τον επισκέπτονταν βυζαντινοί αξιωματούχοι. Ο στρατιωτικός διοικητής του κυπριακού τμήματος της αυτοκρατορίας, ο Εμμανουήλ Βοτομίδης, γνωρίστηκε με τον μοναχό και φωτίστηκε από την Παναγία, ότι έπρεπε να μεταφέρουν την εικόνα της Παναγίας Ελεούσας από την Κωνσταντινούπολη στον Κύκκο, τα χρόνια πριν μπουν οι Φράγκοι και αρπάξουν τα πάντα. Ο Εμμανουήλ και ο Ησαΐας πήγαν στον βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό. Εκείνος όμως δεν πίστεψε ότι αυτό ήταν από την Παναγία. Και τότε εκείνη του εμφανίστηκε. Έπειτα παρέδωσε την εικόνα και παραχώρησε γη για την ανέγερση της μονής και όλων των μετοχίων της».

Πέρα από το ότι συνδέεται προσωπικά με τη Βουλγαρία, στον πάτερ Μάξιμ προσέρχονται και πολλοί συμπατριώτες μας που ζουν στην Κύπρο. Ο ίδιος διδάσκει θρησκευτικά σε ένα από τα βουλγαρικά κυριακάτικα σχολεία. Μας λέει ότι για εκείνον η Βουλγαρία είναι κάτι πολύ πολύτιμο και αγαπημένο. Αγαπά να επικοινωνεί με Βούλγαρους ιερείς, καθώς και με ανθρώπους που επισκέπτονται την Κύπρο.

«Το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία είναι πολύ σημαντικό μέρος. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι μπορεί να φέρει μόνο καλό και να διαμορφώσει καλούς ανθρώπους», είναι πεπεισμένος ο πάτερ Μάξιμ. «Όταν τα παιδάκια μεγαλώσουν, θα έχουν εκείνον τον σπόρο, τον οποίο ο Θεός θα μπορέσει να ποτίσει και έτσι το παιδί θα γίνει ένας όμορφος άνθρωπος.

Η Εκκλησία πάντοτε έπαιζε σημαντικό ρόλο. Γι’ αυτό και το μάθημα των θρησκευτικών αποτελεί μέρος του DNA της κυπριακής παιδείας. Και για κάθε σημαντική απόφαση σχετικά με τα εκπαιδευτικά προγράμματα, το Υπουργείο Παιδείας συμβουλεύεται την Κυπριακή Εκκλησία… Η Εκκλησία είναι το θεμέλιο κάθε χριστιανικού κράτους. Μπορεί κάποτε η γλώσσα της να είναι αιχμηρή, αλλά πρέπει να την ακούμε, γιατί οι ιεράρχες λένε αυτό που έλεγε ο Χριστός».

Πώς τα μικρά Βουλγαρόπουλα του κυριακάτικου σχολείου, όπου διδάσκει ο πατέρας Μάξιμος, προσλαμβάνουν τον λόγο του Θεού;

«Αυτό που βλέπω είναι ότι ακόμη και παιδιά από μικτούς γάμους δείχνουν ενδιαφέρον. Όταν πηγαίνω για να διδάξω, έρχονται όλα τα παιδιά, ακόμη και οι γονείς. Αυτό είναι ένα μήνυμα για το ότι οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό. Και τα παιδιά θέλουν να μάθουν. Αλλά είναι σημαντικό να υπάρχει ένα καλό πρόγραμμα, που να μην τα επιβαρύνει και όλα να έρχονται με την ηλικία. Οι Βούλγαροι εδώ είναι πολύ ανοιχτοί στη θεολογική σκέψη, αρκεί όλα να γίνονται προσεκτικά, με αγάπη και χωρίς κριτική. Έτσι είναι και τα παιδιά».

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα