«Ψηλά» του Εβτίμ Εβτίμοφ και των FSB – τραγούδι που ανυψώνει το πνεύμα

Τοδεύτερο μισό του 20ού και τις αρχές του 21^ου αιώνα ο Εβτίμ Εβτίμοφ (28.10.1933 – 8.06.2016) ήταν ανάμεσα στους πιο δημοφιλείς βουλγάρους ποιητές. Περίφημος αριστοτέχνης της ερωτικής λυρικής, άγγιζε τις καρδιές χιλιάδων Βουλγάρων με τρυφερά και ειλικρινή ποιήματα, αφιερωμένα στην πρώτη θέση στις γυναίκες και τον έρωτα. Δημοσιευμένα σε πάνω από 40 ποιητικές συλλογές ( από το 1959 μέχρι το 2013), πολλά από τα έργα του ταλαντούχου ποιητή μετατράπηκαν σε στίχους εξαιρετικά επιτυχημένων τραγουδιών σε εκτέλεση μεγάλων αστεριών της βουλγαρικής ποπ μουσικής.

Το 1989 μια ομάδα εξαιρετικών μουσικών μετέτρεψε σε απίστευτη επιτυχία ένα από τα πιο άπλα εκ πρώτης όψεως ερωτικά ποιήματα του Εβτίμοφ. Το ποίημα, προφανώς αφιερωμένο στην αγαπημένη γυναίκα, φαίνεται έτσι:

Στάσου ψηλά,

πάνω από ζήλεια και προσβολή,

πάνω απ’ τις μικρόψυχες συκοφαντίες,

ψηλά, για να σε δω. 

Να είσαι πάνω από όλα σήμερα,

εσύ, γαλανομάτα μου αγάπη,

τα άστρα είναι άστρα,

γιατί είναι ψηλά.

 
Στα πρώτα μέτρα του τραγουδιού όμως, με τα μελωδικά άλματα και την επανάληψη της λέξης «ψηλά», οι στίχοι αρχίζουν να ηχούν: «Ψηλά, ψηλά, ψηλά… στάσου ψηλά!». Οι εμφάσεις στις επιμέρους λέξεις και φράσεις των στίχων, καθώς και η έμφαση στη λέξη «ψηλά», σε συνδυασμό με συγκινητική μελωδία και επιδέξια ενορχήστρωση, μετατρέπουν τη μινιατούρα «Ψηλά» του Ρούμεν Μπογιατζίεφ και του Κωνσταντίν Τσέκοφ σε αληθινό ύμνο της ακέραιης αξιοπρέπειας και της πνευματικής ανύψωσης.

Η μουσική του διάσημου συγκρότημα «Φορμάτσια Στούντιο Μπαλκάντον» (FSB) προσδίδει στους στίχους του Εβτίμ Εβτίμοφ βαθιά φιλοσοφικό νόημα, που τους υψώνει «ψηλά».

Η επιτυχία του τραγουδιού ήταν απίστευτη. Το «Ψηλά» παραμένει αιώνιο πρότυπο του βουλγαρικού μουσικού πολιτισμού.

Το 1975, όταν οι 22χρονοι Ρούμεν Μπογιατζίεφ, Κωνσταντίν Τσέκοφ και Αλεξάνταρ Μπαχάροφ έθεσαν την αρχή του πρότζεκτ «Φορμάτσια Στούντιο Μπαλκάντον» (FSB), οι πρώτες διασκευές του νεαρού ροκ τρίο «ανατίναξαν» τις αντιλήψεις των λατρών της μουσικής και των ειδικών για την επίδραση ενός όχι ιδιαίτερα δημοφιλούς εκείνη την περίοδο στη Βουλγαρία είδους μουσικής όπως η progressiverock. Ήδη τότε οι τρεις ιδρυτές του FSB εκτιμούσαν τις δυνατότητες για συμπερίληψη του μοναδικού βουλγαρικού φολκλόρ στα έργα τους.

Από τρίο το FSB έγινε κουιντέτο το 1979 με την προσχώρηση του κιθαρίστα Ιβάν Λέτσεφ και του ντραμίστα Πέταρ Σλάβοφ. Μαζί με τα νέα μέλη το συγκρότημα μετατράπηκε στο πιο ελκυστικό συναυλιακό γκρουπ στη Βουλγαρία, το οποίο εκτός από τραγούδια που κόβουν την ανάσα με καταπληκτικές μελωδίες και ενορχηστρώσεις, εντυπωσιάζει και με ασυμβίβαστο ήχο, άριστη επιλογή μουσικών οργάνων και συμπερίληψη πλούσιων στοιχείων όπως παραστάσεις φωτός ή λέιζερ. Από τότε μέχρι και σήμερα οι μουσικοί του FSB είναι πρότυπο υψηλής τέχνης και αγαπημένοι των βουλγάρων διανοούμενων. Δεν είναι απλώς γκρουπ, αλλά κοινότητα μουσικών και καλλιτεχνικών ενδιαφερόντων, γεύσεων και δυνατοτήτων, σύμβολο επαγγελματισμού, εμπειρίας και γνώσεων.

Οι πιο δραστήριοι στιχουργοί τους είναι ο αξέχαστος ποιητής με κιθάρα Μιχαήλ Μπέλτσεφ και η μουσικολόγος Ντανιέλα Κούζμανοβα, καθώς και μεγάλοι βούλγαροι ποιητές όπως οι Γκεόργκι Κωνσταντίνοφ, Ντόμπρι Ζότεφ, Καλίν Ντόνκοφ, Εβτίμ Εβτίμοφ και Βίκτορ Σαμουήλοφ.

Το τραγούδι «Ψηλά» με τον ανεπανάληπτο ήχο γκάιντας στο τέλος, είναι τέλειο παράδειγμα για την προσπάθεια του FSBγια συνδυασμό μεταξύ παραδόσεων και νεωτερισμού. Έτσι το συγκρότημα, που σήμερα είναι σύμβολο της βουλγαρικής ροκ μουσικής, σαν να λέει: «Σταθείτε ψηλά, Βούλγαροι! Τα άστρα είναι άστρα, γιατί είναι ψηλά!»

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα