«Τα δελφίνια» της Γιορντάνκα Χρίστοβα

Η μεγάλη κυρία της βουλγαρικής ελαφράς μουσικής ξεκίνησε τη σόλο πορεία της μόλις στα είκοσι. Το 1963 ηχογράφησε τη «Σερενάτα», σε μουσική του Ιβάν Μαρίνοφ και στίχους του Νικολάι Νικόλοφ, με εντυπωσιακή ενορχήστρωση του νεαρού τότε Μίλτσο Λεβίεφ. Εκείνη την εποχή ο Λέβιεφ δίδασκε στο πρώτο βουλγαρικό «Στούντιο τραγουδιστών ελαφράς μουσικής», ενώ η Χρίστοβα ήταν από τους αποφοίτους της πρώτης τάξης, που πήραν τα διπλώματά τους το 1964.

Η συνεργασία τους συνεχίστηκε με τραγούδια σε στίχους του Ραντόι Ράλιν, όμως η μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1966. Τότε η Χρίστοβα ερμήνευσε «Τα δελφίνια», σε μουσική του Ντιμίταρ Βάλτσεφ και στίχους του Ντιμίταρ Κερελέζοφ, κερδίζοντας το πρώτο βραβείο βουλγαρικού τραγουδιού στον διαγωνισμό «Τραγούδια για τη βουλγαρική Μαύρη θάλασσα». Έναν χρόνο αργότερα, ο διαγωνισμός απέκτησε το όνομα με το οποίο έμεινε στην ιστορία – «Χρυσός Ορφέας».

Η χαρισματική Γιορντάνκα Χρίστοβα ερμηνεύει «Τα δελφίνια» με ευαισθησία, λυρισμό και χαρακτηριστικό για την ίδια ύφος – στοιχεία που καλλιέργησε στο «Στούντιο Τραγουδιστών Ελαφράς Μουσικής» υπό την καθοδήγηση του σκηνοθέτη Βίλι Τσανκόφ.

Χρόνια αργότερα, σε συνέντευξή της στο Jazz FM, θυμήθηκε:«Στο Στούντιο ο Βίλι Τσανκόφ μάς δίδασκε σκηνοθεσία και υποκριτική τέχνη. Μου είπε ότι κάθε τραγούδι είναι ένα μικρό θεατρικό έργο τριών ή τεσσάρων λεπτών, μέσα στο οποίο πρέπει να συγκινήσεις το κοινό με τον στίχο και να είσαι πειστικός. Τον πίστεψα... Γι’ αυτό δεν έδινα τόση σημασία στη φωνή, έδινα μεγαλύτερη προσοχή στους στίχους. Μπαίνω στην ατμόσφαιρα και προσπαθώ να δημιουργήσω το κλίμα που, κατά τη γνώμη μου, ταιριάζει στο θέμα και στο τραγούδι.»

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η Γιορντάνκα Χρίστοβα θριάμβευσε σε περισσότερες από σαράντα χώρες, από τη Ρωσία και την Τσεχία έως τη Γερμανία και τη Γαλλία, από την Ισπανία και την Ελλάδα έως την Αλγερία και τη Συρία, και από τον Καναδά έως τη Νικαράγουα. Παραμένει μέχρι σήμερα η πιο αγαπητή Βουλγάρα τραγουδίστρια στην Κούβα.

Η ίδια θυμάται με ιδιαίτερη συγκίνηση τη δημιουργία του τραγουδιού:

«Ο Ντιμίταρ Βάλτσεφ ήταν αρχιμουσικός της ορχήστρας του Σατιρικού Θεάτρου και μου πρότεινε αυτό το τραγούδι… Ήταν ένας εκπληκτικός μουσικός! Πολύ ευφυής, πολύ συναισθηματικός, και τραγουδούσε ο ίδιος τα τραγούδια του με τρόπο που ούτε εγώ δεν μπορούσα να αποδώσω – με εξαιρετικές φωνητικές δυνατότητες, κλιμάκωση και εκφραστικότητα. Τον αγαπούσα πάντα πολύ. Ο Ντέτσο Ταραλέζκοφ έκανε μια εξαιρετικά λιτή ενορχήστρωση, όχι όπως οι περισσότερες φεστιβαλικές με μεγάλες ορχήστρες. Δημιούργησε έναν τόσο οικείο ήχο… Βλέπεις μπροστά σου την εικόνα… Και βρίσκεσαι εκεί, μαζί με τα δελφίνια…»

Ακριβώς αυτή η διακριτική ενορχήστρωση χαρίζει στο τραγούδι τη μοναδική του ατμόσφαιρα. Η θάλασσα, το φεγγαρόφωτο που σχηματίζει ένα ασημένιο μονοπάτι πάνω στα νερά και τα δελφίνια που το διασχίζουν δημιουργούν μία από τις πιο ποιητικές εικόνες της βουλγαρικής ποπ μουσικής.

Για τον συνθέτη Ντιμίταρ Βάλτσεφ «Τα δελφίνια» ήταν μέρος της προσπάθειάς του να διαμορφώσει μια αυθεντική εθνική ταυτότητα για το βουλγαρικό ελαφρό τραγούδι. Στα απομνημονεύματά του με τίτλο «Η άλλη χορδή» γράφει:

«Εκείνα τα χρόνια μια ολόκληρη γενιά δημιουργών προσπαθήσαμε να δώσουμε στο βουλγαρικό ελαφρό τραγούδι τη δική του προσωπικότητα, μια εθνική νότα και τη δική μας ψυχή, ώστε να αναγνωρίζεται όπως συμβαίνει με τα τραγούδια τόσων άλλων λαών... Πιστεύω ότι ακόμη και η μουσική που γράφεται για ψυχαγωγία πρέπει να έχει τη δική της ατμόσφαιρα και το δικό της εθνικό χρώμα.»

Σχεδόν έξι δεκαετίες μετά την πρώτη του παρουσίαση, το τραγούδι «Τα Δελφίνια» εξακολουθεί να συγκινεί το κοινό και να θεωρείται ένα από τα κορυφαία έργα της βουλγαρικής μουσικής. Υπήρξε ο πρώτος μεγάλος θρίαμβος της Γιορντάνκα Χρίστοβα και του Ντιμίταρ Βάλτσεφ στον «Χρυσό Ορφέα» το 1966 και παραμένει μέχρι σήμερα ένα λαμπρό δείγμα της βουλγαρικής μουσικής δημιουργίας, όπου η μελωδία, η ποίηση και η ερμηνεία ενώνονται με τρόπο πραγματικά διαχρονικό.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα