«Ας είναι καλοκαίρι» – υπόδειγμα ποιητικής ειλικρίνειας και μουσικού ταλέντου

Όταν στις 12 Ιουλίου 2020 έφυγε από τη ζωή η Μιριάνα Μπάσεβα, τα βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης έγραψαν ότι χάθηκε «η ποιήτρια της διαστημικής τρυφερότητας». Υπήρξε αγαπημένη δημιουργός και διακεκριμένη δημοσιογράφος, γνωστή και ως «το κορίτσι με τον βαρύ χαρακτήρα». Άρχισε να γράφει ποίηση αρκετά αργά, γύρω στα 23 της χρόνια. Εμφανίστηκε επίσημα ως ποιήτρια στην εφημερίδα «Λογοτεχνικό Μέτωπο» σε ηλικία 25 ετών, ενώ η πρώτη της ποιητική συλλογή, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Βαρύς χαρακτήρας», κυκλοφόρησε το 1976, όταν ήταν 29 ετών. Η συλλογή γνώρισε αμέσως μεγάλη επιτυχία, ακόμη και στους λογοτεχνικούς κριτικούς. Το έργο της Μιριάνα Μπάσεβα ξεχωρίζει για τη μοναδική ποιητική του γλώσσα, η οποία συνδυάζει σκόπιμα τραχιά και  τολμηρή εικоνοποιία με την εκλέπτυνση του συναισθήματος και της σκέψης. Για τον εαυτό της ως ποιήτρια είχε ξεκάθαρη άποψη: «Ο Σβετοζάρ Ίγκοφ (Βούλγαρος φιλόλογος, κριτικός και ιστορικός της λογοτεχνίας, δοκιμιογράφος, ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής) με παρουσίασε κάποτε στο ρωσικό κοινό ως τη Βουλγάρα Τσβετάγιεβα και φούσκωσα από περηφάνια. Αν και θα προτιμούσα να μοιάζω στην Αχμάτοβα. Ίσως να ακουγόμουν φρέσκια και τολμηρή, επειδή άρχισα να γράφω χωρίς σχεδόν καμία “ποιητική βάση δεδομένων” στο μυαλό μου – πριν αρχίσω να γράφω, δεν αγαπούσα καθόλου την ποίηση…»

Μετά την πρώτη συλλογή ακολούθησαν οι «Μικρή χειμωνιάτικη μουσική» το 1979 και «Εκατό χρόνια ματαιοδοξίας» το 1992, καθεμία από τις οποίες περιλάμβανε και ποιήματα από τις προηγούμενες εκδόσεις. Όλες οι επόμενες εκδόσεις περιείχαν ήδη δημοσιευμένα ποιήματα, γιατί η Μιριάνα Μπάσεβα απλώς… σταμάτησε να γράφει ποίηση. Είναι δημιουργός λιγότερων από εκατό ποιημάτων, απολύτως αρκετών,όμως, για να συγκαταλέγεται ανάμεσα στις σημαντικότερες μορφές της βουλγαρικής λογοτεχνίας.

Εκτός από την πρωτοτυπία της σκέψης της, χαρακτηριστικό γνώρισμά της ήταν και η μουσικότητα των στίχων της. Δεν είναι τυχαίο ότι υπήρξε μία από τις πιο περιζήτητες στιχουργούς για δημοφιλή τραγούδια, τα οποία συνέθεσαν κατά καιρούς οι Πέταρ Τσέρνεφ, Μιχαήλ Μπέλτσεφ και Γιούρι Στούπελ και ερμήνευσαν οι μεγαλύτεροι αστέρες της βουλγαρικής ποπ μουσικής. Η πιο επιτυχημένη όμως συνεργασία της ήταν με τον συνθέτη Στέφαν Ντιμιτρόφ, με τον οποίο παρέμειναν στενοί φίλοι μέχρι το τέλος της ζωής της. Χάρη στη συνεργασία τους, η βουλγαρική μουσική απέκτησε εμβληματικές επιτυχίες όπως τα «Απελπισμένη περίπτωση» και «Μακάρι», που ερμήνευσε μοναδικά η Μπογκντάνα Καραντότσεβα.

Νωρίτερα όμως, το 1977, μια λιτή, ειλικρινής και γεμάτη ενθουσιασμό μουσική μινιατούρα των Μπάσεβα και Ντιμιτρόφ, αφιερωμένη στην ομορφότερη εποχή του χρόνου, κέρδισε τις καρδιές των ακροατών και χάρισε στους δημιουργούς της το δεύτερο βραβείο στο φεστιβάλ «Χρυσός Ορφέας». Με το «Ας είναι καλοκαίρι» οι νέοι, γοητευτικοί και ταλαντούχοι τραγουδιστές του συγκροτήματος «Τόνικα» εδραίωσαν την θέση τους ως αστέρες, την οποία είχαν αποκτήσει έναν χρόνο νωρίτερα με ένα ακόμη εξαιρετικό τραγούδι του Στέφαν Ντιμίτροφ - το «Λάντο λε».

Δεκαετίες αργότερα, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «24 Ώρες», ο συνθέτης θυμήθηκε ότι, όταν δημιουργήθηκε το τραγούδι, υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στο καλλιτεχνικό σύνολο των Μηχανικών Στρατευμάτων. Όταν η Μιριάνα Μπάσεβα τού έδειξε το ποίημά της «Καλοκαίρι», κάθισε στο πιάνο και μέσα σε πολύ λίγο χρόνο συνέθεσε τη μελωδία. «Αυτό το κείμενο είναι μια ευχή που τα περιέχει όλα, μια εικόνα που ονειρεύεται όλη η ανθρωπότητα – να είναι όλα όμορφα, ζεστά, να ωριμάζει το σιτάρι στα χωράφια. Είναι μια ευχή για ειρήνη», λέει ο Στέφαν Ντιμιτρόφ.

Για να μπορέσει το τραγούδι να συμμετάσχει στον διαγωνισμό του «Χρυσού Ορφέα», η Μιριάνα πρόσθεσε ακόμη μία στροφή, συνδεδεμένη με την επίθεση της Γερμανίας εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης τον Ιούνιο του 1941. Αποκτώντας έτσι το αναγκαίο για την εποχή, κοινωνικοπολιτικό μήνυμα, το τραγούδι παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο φημισμένο φεστιβάλ, απέσπασε το δεύτερο βραβείο, ηχογραφήθηκε στη Βουλγαρική Εθνική Ραδιοφωνία, το συγκρότημα «Τόνικα» το ερμήνευε σε όλες τις συναυλίες του και, όπως θυμάται ο Ντιμιτρόφ, «το κοινό παραληρούσε». Έτσι, ολόκληρη η Βουλγαρία άρχισε να τραγουδά το «Ας είναι καλοκαίρι».

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα