Το βουλγάρικο διαβατήριο στην 11η θέση στον κόσμο

Το Γενικό Προξενείο της Βουλγαρίας στην Νέα Υόρκη δημοσίευσε μια πληροφορία που θυμίζει ένα διάσημο ποίημα του ρώσου φουτουριστή ποιητή, Βλαντιμίρ Μαγιακόβσκι για το διαβατήριο της Σοβιετικής Ένωσης. Εκεί ο ποιητής περιγράφει ότι οι συνοροφύλακες κοιτούν τα διαβατήρια των ξένων με διάφορες γκριμάτσες. Το αγγλικό με θαυμασμό, των αμερικανών με επιθυμία να είναι αρεστοί ενώ τα διαβατήρια των μικρότερων και πιο ασήμαντων κρατών τα πετούν σαν άρχηστα χαρτιά.

Αυτό το παράδειγμα από την ιστορία του διαβατηρίου διαφέρει από την σημερινή πραγματικότητα όχι λόγω ιδεολογίας αλλά λόγω της Στατιστικης της Διεθνούς Ένωσης Εναέριων Μεταφορών (ΙΑΤΑ).

Στα στοιχεία αυτά βασίζεται η κατάταξη του έγκριτου παγκόσμιου δείκτη «Henley Passport Index»για το 2026 που συμπεριλαμβάνει 199 διαβατήρια και 227 προορισμούς. Σ’ αυτήν την κατάταξη αυτήν την στιγμή το βουλγάρικο διαβατήριο βρίσκεται στην 11^η θέση κάτι που σημαίνει ότι οι βούλγαροι πολίτες έχουν καθεστώς χωρίς βίζα ή με βίζα όταν ταξιδεύουν προς 178 προορισμούς.  

Προς σύγκριση μόνο μι θέση και μόλις 2 προορισμοί χωρίζουν το βουλγάρικο διαβατήριο από το αμερικάνικο που βρίσκεται στην 10^η θέση. Στην 11^η θέση βρίσκεται και η Ρουμανία ενώ στην 12^η το Μονακό.

Για λιγότερο από 2 δεκαετίες – από την ένταξή μας στην ΕΕ το 2007 μέχρι σήμερα – το βουλγάρικο διαβατήριο διένυσε μακρύ δρόμο από ακριβές βίζες και αναμονή σε ουρές μέχρι ανεμπόδιστη διάβαση στα σύνορα.  

Αυτή η ελευθερία κίνησης δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς. Αναμφίβολα πρόκειται για μια αφορμή για υπερηφάνεια όταν ταξιδεύουμε γιατί σημαίνει ταυτόχρονα διεθνή αναγνώριση και εμπιστοσύνη. Όταν ο κόσμος ανοίγει τα σύνορά του για σένα λέει «πιστεύουμε στο κράτος σας και στην ασφάλεια των εγγράφων σας».

Παράλληλα η σε δυο στάδια ένταξη της Βουλγαρίας στην Ζώνη Σένγκεν ολοκλήρωσε αυτό που ο δείκτης μετρά με αριθμούς και δη την παύση των ελέγχων στα εναέρια, τα θαλάσσια και τα χερσαία σύνορα. Αυτό μετέτρεψε την ελευθερία κίνησης από πολιτικό δικαίωμα  στο χαρτί σε καθημερινή φυσική άνεση.

Σήμερα αισθανόμαστε το ταξίδι στην Ευρώπη σαν με αστική συγκοινωνία μεταξύ των κρατών με αεροπλάνο ή άλλο μεταφορικό μέσο. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε με τις ώρες υπό αντίξοες συνθήκες όπως συνέβαινε στους Βουλγάρους που ταξίδευαν πριν χρόνια προς την Ελλάδα. Σήμερα η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική είναι προορισμός για το Σαββατοκύριακο για μας. Ακόμα και για την Γεωργία οι Βούλγαροι ταξιδεύουν μόνο με ταυτότητα.

Για τις μεταφορικές εταιρίες αυτό σημαίνει χαμηλότερα έξοδα για λογισμικό και τέλος στις χιλιομετρικές ουρές οχημάτων στους συνοριακούς σταθμούς ενώ για τους νέους σημαίνει δυνατότητα για ταξίδι αλλά και για σπουδές, πρακτική και εργασία οπυδήποτε επιθυμούν.

 Ε, η σύγχρονη εποχή και η γεωπολιτική κατάσταση έφεραν κάποιες αλλαγές και εμπόδια. Αυτό ισχύει για το Ηνωμένο Βασίλειο όπου για τα σύντομα τουριστικά ταξίδια δεν απαιτείται κλασική βίζα αλλά για όλα τα ταξίδια απαιτείται Ηλεκτρονική Άδεια Ταξιδιού (ETA).

Πρόκειταιι για μια εξολοκλήρου ψηφιακή διαδικασία η οποία κοστίζει 16 αγγλικές λίρες και χωρίς την οποία η αεροπορική εταιρία από την οποία έχετε αγοράσει το εισητήριό σας δεν θα σας επιτρέψει να επιβιβαστείτε.

 Αυτό δημιουργεί δυσκολίες ειδικά στους ταξιδιώτες που δεν σκοπεύουν αρχικά να περάσουν από την Αγγλία αλλά αναγκάζονται λόγω απρόβλεπτων τράνζιτ μετακινήσεων λόγω π.χ. απεργιών. Τότε οι επιβάτες πρέπει να κάνουν ότι είναι απαραίτητο υπό την πίεση του χρόνου και αυτό είναι ψυχοφθόρο ειδικά όταν υπάρχει πρόβλημα πρόσβασης στο διαδίκτυο.

 Αυτή είναι μια από τις περιπτώσεις στις οποίς είναι πολύτιμο οι επιβάτες να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους.

Αλλά όταν συγκρίνουμε όλη αυτήν την πορεία που διανύσαμε τις τελευταίες δεκαετίες συνειδητοποιούμε ότι η δύναμη ενός διαβατηρίου στον 21^ο αιώνα δεν μετριέται με το πόσο αυστηρά μας κοιτάζει ο συνοροφύλακας αλλά με το ότι δεν υπάρχει καν λόγος να μας σταματά.

Και σ’ αυτά τα συμφραζόμενα σήμερα το «πορφυρό βιβλιάριο», όπως αποκαλείται το βουλγάρικο διαβατήριο, εξασφαλίζει ακριβώς την ελευθερία να διαβαίνουμε στον κόσμο με «ψηλά το κεφάλι».

Κείμενο: Νταρίνα Γκριγκόροβα

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα