«Σεβντάνα» - η θρυλική κλασική βιολιού της Βουλγαρίας

Ο Γκεόργκι Ζλάτεφ-Τσερκιν έγραψε το όνομά του στην ιστορία της βουλγαρικής μουσικής με την τεράστια προσφορά του ως φωνητικός παιδαγωγός, που εκπαίδευσε δεκάδες περίφημους τραγουδιστές όπερας. Απόφοιτος του έγκριτου Πανεπιστημίου Μουσικής και Σκηνικών Τεχνών στη Βιέννη /University of Music and Performing Arts Vienna/, στην αρχή της σταδιοδρομίας του ο νεαρός Βούλγαρος ονειρευόταν τη σκηνή, παρόλο που παράλληλα μάθαινε και σύνθεση κοντά στον αριστοτέχνη της φωνητικής μινιατούρας Γιόζεφ Μαρξ. Κατά τη δεκαετία του ’20 του 20ού αιώνα στην πρωτεύουσα της Αυστρίας Ο Γκεόργκι Ζλάτεφ-Τσέρκιν έπαιζε στο Ακαδημαϊκό Θέατρο Όπερας, συμμετείχε ως σολίστας σε καντάτες και ορατόρια, παρουσίαζε ρεσιτάλ με άριες και τραγούδια. Αφού τελείωσε τις σπουδές του, επέστρεψε στην πατρίδα και άρχισε να διδάσκει τραγούδι στην Κρατική Μουσική Ακαδημία στη Σόφια. Το 1936 έφυγε και πάλι για τα Βιέννη, αλλά το Άνσλους τον γύρισε στη Βουλγαρία, όπου από τις αρχές της δεκαετίας του ’40 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70 του περασμένου αιώνα ο Ζλάτεφ-Τσέρκιν ήταν ένας από τους πιο καταξιωμένους καθηγητές τραγουδιού στη Μουσική Ακαδημία.

Η προσφορά του ως συνθέτη συχνά σαν να υποτιμάται, παρά τις πολυάριθμες παραστάσεις της πιο δημοφιλούς οπερέτας του «Το επαναστατικό τραγούδι» και την υποχρεωτική παρουσία των τραγουδιών του σε στίχους μεγάλων βουλγάρων ποιητών στο ρεπερτόριο σχεδόν κάθε βουλγάρου τραγουδιστή. Επιδέξιος αριστοτέχνης της μελωδίας, στα έργα του ο Ζλάτεφ-Τσέρκιν προτιμά τα μουσικά είδη δωματίου και το πιο αγαπητό έργο του είναι η εμβληματική «Σεβντάνα» για βιολί και πιάνο, που δημιουργήθηκε το 1944 και ερμηνεύτηκε για πρώτη φορά από τη θρυλική βουλγάρα βιολίστρια Νεντιάλκα Συμεώνοβα.  

Συγκινητικό και ενδόμυχο, με σαγηνευτική μελωδία σε λαϊκό πνεύμα, το έργο υπάρχει σε πολλές παραλλαγές για διάφορα μουσικά όργανα. Ισχυρίζεται ότι στον Πρώτο Πανβουλγαρικό Διαγωνισμό Τραγουδιστών και Οργανοπαικτών το 1948 ερμηνεύτηκε ακόμη σε τρομπόνι.

Το 2019 η μεγάλη ντίβα της βουλγαρικής ποπ μουσικής Λίλη Ιβανόβα κυκλοφόρησε διπλό άλμπουμ με τον τίτλο «Σεβντάνα», με το ομώνυμο τραγούδι, δημιουργημένο με ιδέα της τραγουδίστριας με τη μελωδία του Ζλάτεφ-Τσέρκιν, τους στίχους του Στέφαν Βαλντόμπρεφ, την ενορχήστρωση του Ζίβκο Πετρόφ και με τη συμμετοχή του βιολιστή Βάσκο Βασίλεφ.

Κάποιοι ερευνητές βρίσκουν την έμπνευση του συνθέτη στο δράμα «Κάτω από τον παλιό ουρανό» του διάσημου συγγραφέα και πολιτικού Τσάνκο Τσερκόφσκι, ενός από τους ιδρυτές της Βουλγαρικής Γεωργικής Λαϊκής Ένωσης. Η τραγική ιστορία σε αυτό το έργο επικεντρώνεται στο αιώνιο θέμα για το ερωτικό τρίγωνο. Η υπόθεση εκτυλίσσεται στις αρχές του 20ού αιώνα σε ένα βουλγαρικό χωριό και το όνομα της πρωταγωνίστριας που στο τέλος χάνει το μυαλό της, είναι η Σεβντάνα. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ο Ζλάτεφ-Τσέρκιν εντυπωσιάστηκε από την τοποθεσία «Πασόβι σκαλί» κοντά στο χωριό Γιούντολα, το οποίο βρίσκεται μεταξύ της Ρίλα και της Ροδόπης. Ο θρύλος λέει ότι εκεί ζούσε όμορφη βοσκοπούλα που λεγόταν Σεβντάνα. Ένας πλούσιος άρχοντας από το Πάζαρτζικ ήρθε για κυνήγι στην τοποθεσία, είδε την κοπέλα, την ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά και αποφάσισε να την απαγάγει. Ο αρραβωνιαστικός της Σεβντάνα άκουσε τις κραυγές της, ήρθε στα βράχια και έριξε τον βιαστή στον γκρεμό και στη συνέχεια οι δύο νεαροί έφυγαν μακριά.  

Ο επιτυχημένος πιανίστας και εγγονός του συνθέτη – ο Γκεόργκι Τσέρκιν, λέει σε μερικές συνεντεύξεις του, ότι κατά τη γνώμη του, Σεβντάνα είναι το όνομα μιας κοπέλας, με την οποία ο παππούς του ήταν ερωτευμένος, αλλά επειδή αυτός ο έρωτας παρέμεινε απραγματοποίητος, ο συνθέτης εξέφρασε το μεγάλο πάθος του στο όμορφο έργο. Οποιαδήποτε και να είναι η αλήθεια για την έμπνευση, σήμερα η «Σεβντάνα» είναι αιώνια βουλγαρική επιτυχία με άξια θέση στο ρεπερτόριο των περισσότερων βιολιστών μας. Και ανάμεσα στις σύγχρονες ερμηνείες της αναμφίβολα αξεπέραστη είναι αυτή του καταπληκτικού Σβετλίν Ρούσεφ.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα