«Πουλάκι μου, πολύχρωμο αηδονάκι» - συγκινητικό λυρικό τραγούδι από τη Ροδόπη

Η Ροδόπη – το βουλγαρικό βουνό, που μαγεύει με την απίθανη ομορφιά του, υποτάσσει με το μεγαλείο και τον μυστικισμό του. Τα τοπία της εντυπωσιάζουν κάθε ταξιδιώτη, τα εδάφη της είναι μάρτυρες αρχαίας ιστορίας, αλλά περισσότερο θαυμασμό προκαλούν ο ιδιαίτερος πνευματισμός της, το ήπιο ήθος και η καλοσύνη των κατοίκων της. Ο μεγάλος Βούλγαρος συγγραφέας Νικολάι Χάιτοφ χαρακτηρίζει τη Ροδόπη ως «βουνό με ψυχή». Μόνο εκείνος, που ένοιωσε την μαγεία της μπορεί να εξηγήσει στον εαυτό του γιατί ακριβώς αυτό το βουνό θεωρείται γενέτειρα του θρυλικού Ορφέα – τον αηδό της αρχαίας Θράκης, το παγκόσμιο σύμβολο της μουσικής. Τα τρυφερά μέλη της Ροδόπης έχουν τον προορισμό να δημιουργούν ξακουστούς τραγουδιστές. Οι κάτοικοι της Ροδόπης τραγουδούν συγκεντρωμένα και ολόψυχα, για αυτούς το τραγούδι δεν είναι απλώς έκφραση συναισθήματος, αλλά τρόπος ζωής. Το τραγούδι της Ροδόπης είναι βαθιά και προσωπική εξομολόγηση της καρδιάς με ιδιαίτερη ισχύ, που έχει ξεπεράσει τα όρια του εθνικού και έχουν λάβει διαστημικές διαστάσεις. Και αυτό ισχύει όχι μόνο για το πασίγνωστο σε όλο τον κόσμο «Ιζλέλ ε Ντέλιο», που περιφέρεται στο άπειρο ως μουσικό μήνυμα από τη Γη, αλλά και για το «Είμαι άσπρη, παλικάρι μου», «Ωραία μου κοπέλα» και πολλά άλλα.

Ανάμεσα στα πιο αγαπημένα τραγούδια από την πατρίδα του Ορφέα είναι το  «Πουλάκι μου, πολύχρωμο αηδονάκι», το οποίο η ξακουστή Ράντκα Κούσλεβα, το λεγόμενο «αηδόνι της Ροδόπης», μετέτρεψε σε αναμφισβήτητη επιτυχία. Ακόμη περισσότερο από την ερμηνεία, εντυπωσιάζει η επεξεργασία του τραγουδιού, την οποία πραγματοποίησε ο συνθέτης Αλεξάνταρ Γιόσιφοφ για άλλη θρυλική τραγουδίστρια της Ροδόπης – την Ναντέζντα Χβόινεβα. Ο Γιόσιφοφ υπέγραψε δημιουργία ευρέως φάσματος – πάνω από 1500 έργα σε σχεδόν όλα τα μουσικά είδη. Σαν να έχει μείνει στη σκιά η συμβολή του στις επεξεργασίες βουλγαρικής παραδοσιακής μουσικής, ενώ ο Αλεξάνταρ Γιοσίφοφ έχει δημιουργήσει περισσότερες από 300. Λίγο γνωστό είναι το γεγονός ότι στα νιάτα του εργάστηκε για περίπου 2 χρόνια στην Ορχήστρα Παραδοσιακής Μουσικής της Βουλγαρικής Εθνικής Ραδιοφωνίας, υπό τη διεύθυνση διακεκριμένων μουσικών της παραδοσιακής μουσικής, όπως ο Κόστα Κόλεφ και ο Ντιμίταρ Ντίνεφ. Και ακριβώς ο Κόστα Κόλεφ διευθύνει την ορχήστρα στην ηχογράφηση του «Πουλάκι μου, πολύχρωμο αηδονάκι» με τη φωνή της Ναντέζντα Χβόινεβα – μιας από τις πιο χαρακτηριστικές και δυνατές φωνές της Ροδόπης.

Γεννημένη ακριβώς 10 χρόνια μετά τη Ράντκα Κούσλεβα, η Χβόινεβα προερχόταν από ξακουστή οικογένεια χαϊντούτων, τραγουδιστών και μουσικών, γνωστή σε ολόκληρη την περιοχή της Ροδόπης. Ο παππούς της – ο Τόντορ Χβόινεφ, διακεκριμένος Βούλγαρος επαναστάτης, γνωστός ως Φόινιου Βόιβοντα, ήταν ξακουστός για το μεγάλο του πάθος – την γκάιντα. Το 1956, σε ηλικία 20 ετών, η Ναντέζντα Χβόινεβα κέρδισε το 1ο βραβείο στην επιθεώρηση καλλιτεχνικών ερασιτεχνικών σχημάτων στο Πλόβντιβ. Από το 1958 ήταν σολίστ του συγκροτήματος παραδοσιακών τραγουδιών της Βουλγαρικής Εθνικής Ραδιοφωνίας. Το υπέροχο άλτο με τη μοναδική χροιά την έκανε όχι μόνο μία από τις πιο περιζήτητες ερμηνεύτριες της παραδοσιακής μουσικής. Τη δεκαετία του 1960 προσκλήθηκε για συζήτηση στην Όπερα της Σόφιας, όπου της πρότειναν να αλλάξει τον επαγγελματικό προσανατολισμό της και να γίνει μέλος του περίφημου βουλγαρικού θαύματος της όπερας. Εκείνη αρνήθηκε – έβλεπε το μέλλον της μόνο μέσα από τοτραγούδι της Ροδόπης.

Η Ναντέζντα Χβόινεβα είναι η τραγουδίστρια που πραγματοποίησε την 1η ηχογράφηση του «Ιζλέλ ε Ντέλιο» στη Βουλγαρική Εθνική Ραδιοφωνία. Στο 9ο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών, το 1969, τιμήθηκε με χρυσό μετάλλιο ακριβώς για αυτό το τραγούδι. Όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 έγινε γνωστό ότι ο «Ντέλιο Χαϊντούτιν» ταξίδευε στο Άπειρο με τη φωνή μιας άλλης τραγουδίστριας, η Χβόινεβα απογοητεύτηκε πολύ. Ύστερα είπε στον εαυτό της: «Τι σημασία έχει, αφού ακούγεται βουλγαρικό τραγούδι! Εγώ έκανα τον κόσμο να το αγαπήσει, το ηχογράφησα στο ραδιόφωνο, η Βάλια Μπαλκάνσκα το έστειλε στο Διάστημα…».

Η φωνή της Ναντέζντα Χβόινεβα μετατρέπει κάθε τραγούδι σε αποκάλυψη. Σε αριστούργημα – όπως το «Πουλάκι μου, πολύχρωμο αηδονάκι».

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα