Νέο σημαντικό εύρημα στο Περπερικόν – σφραγίδα Βυζαντινής αυτοκράτειρας

Προσωπική σφραγίδα της Βυζαντινής αυτοκράτειρας Ειρήνης Δούκαινας Κομνηνής Λασκαρίνας  αποτελεί το νέο εύρημα των αρχαιολογικών ανασκαφών στο Περπερικόν – αρχαία πόλη στην Ανατολική Ροδόπη, η οποία σήμερα εμφανίζεται ένα από τα σπουδαιότερα αρχαιολογικά συγκροτήματα στη Βουλγαρία. Το αρχαίο αντικείμενο παρουσιάστηκε στο κοινό από τον διευθυντή των ανασκαφών Νικολάι Οβτσάροφ.

 

Η σφραγίδα, που χρονολογείται στον 13ο αιώνα, είναι μόλις η 5η γνωστή στον κόσμο που συνδέεται με την Ειρήνη – σύζυγο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Δούκα Βατάτζη και μητέρα του διαδόχου του θρόνου Θεόδωρου Λάσκαρη. Είχε συγγενική σχέση με τον Βούλγαρο τσάρο Ιβάν Ασέν Β΄, καθώς η κόρη του, Ελένη, παντρεύτηκε τον Θεόδωρο Λάσκαρη. «Αυτή η κυρία είναι κόρη αυτοκράτορα, εγγονή αυτοκράτορα, σύζυγος αυτοκράτορα και μητέρα αυτοκράτορα. Δηλαδή, από κάθε άποψη, δύσκολα υπάρχει κάποια σημαντικότερη στην ιστορία του Βυζαντίου. Τουλάχιστον εγώ δεν μπορώ να σκεφτώ κάποια με την πρώτη σκέψη», σχολίασε ο καθηγητής Οβτσάροφ, σύμφωνα με το ΒΤΑ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι άλλες σφραγίδες αυτής της πιθανότατα πιο ισχυρής γυναίκας στην ιστορία του Βυζαντίου βρίσκονται σε παγκόσμιες συλλογές, όπως αυτή του μουσείου Dumbarton Oaks στην Ουάσιγκτον, στο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης και σε ιδιωτικές συλλογές.

Κατά τον Μεσαίωνα, παρόμοιες σφραγίδες χρησιμοποιούνταν για τη σφράγιση και την επικύρωση επιστολών και εγγράφων. Ως εκ τούτου, το εύρημα αποτελεί ένδειξη πιθανής έντονης αλληλογραφίας μεταξύ της βουλγαρικής αυλής και της βυζαντινής αυτοκρατορικής οικογένειας.

Η περίοδος 1233–1235 είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών. Μετά τη νίκη του επί του ηγεμόνα της Ηπείρου Θεόδωρου Κομνηνού στη Μάχη της Κλοκοτνίτσας το 1230, ο Ιβάν Ασέν Β΄ ενίσχυσε τις θέσεις της Βουλγαρίας. Το 1235 το Βουλγαρικό Πατριαρχείο αποκαταστάθηκε και αναγνωρίστηκε από τον ορθόδοξο κόσμο σε σύνοδο στη Λάμψακο, πόλη στις ακτές της Μικράς Ασίας.

Η σφραγίδα είναι ιδιαίτερα σημαντική και λόγω της απεικόνισης της Ειρήνης με στέμμα και αυτοκρατορική ενδυμασία στη μία πλευρά και του Χριστού στην άλλη. Σύμφωνα με τον καθηγητή Οβτσάροφ, αυτή η εικονογραφία είναι εξαιρετικά σπάνια.

Το εύρημα είναι η 4η σφραγίδα σημαντικού ηγεμόνα που έχει ανακαλυφθεί στο Περαπερικόν, μετά από εκείνες των βυζαντινών αυτοκρατόρων Αναστασίου, Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου και Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, καθώς και τη χρυσή σφραγίδα του Βούλγαρου τσάρου Ιβάν Αλεξάντερ.

 

Επιμέλεια: Ελένα Καρκαλάνοβα

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα