«Η γεύση του χρόνου» - η βουλγαρική φωνή της ροκ

Από την εμφάνισή της κατά τη δεκαετία του ’50 του περασμένου αιώνα η ροκ είναι η φωνή των νέων, της διαμαρτυρίας τους και της επιδίωξης της ελευθερίας. Φέρει την ενέργεια της νεότητας και το δικαίωμα να θέτει δύσκολες ερωτήσεις για τα μεγάλα προβλήματα της εποχής. Σε όλο τον κόσμο η ροκ προκαλεί σκέψεις και συναισθήματα σε πολλούς έξυπνους και ευαίσθητους ανθρώπους και μετατρέπεται σε αντίδραση στην καθεστηκυία τάξη – θορυβώδη και επαναστατική, ποιητική ή λυρική, πάντα ιδιόμορφη.

Στη Βουλγαρία συνώνυμο της ροκ μουσικής είναι το γκρουπ «Στουρτσίτε» - θρυλικό συγκρότημα, που απέκτησε το καθεστώς προτύπου για κλασικό επαναστατικό πνεύμα στην ποπ κουλτούρα μας. Ιδρυμένο το 1967 από τον Κίριλ Μάριτσκοφ, τον Πέταρ Τσανκόφ, τον Πέταρ Γκιουζέλεφ και τον Βεσελίν Κισιόφ, το γκρουπ εμφανίστηκε σε μια περίοδο, όταν η παγκόσμια ροκ κουλτούρα ήταν ήδη γλώσσα μιας ολόκληρης γενιάς. Για τους νέους στη Βουλγαρία η ροκ ήταν παράθυρο σε έναν άλλο κόσμο και διαφορετικός τρόπος σκέψης. Αρχικά οι «Στουρτσίτε» ακολουθούσαν τα παγκόσμια πρότυπα. Αργότερα ομολόγησαν ότι τα πρώτα τους βήματα σημαδεύτηκαν από μίμηση των The Beatles. Το γκρουπ ήταν ομόφωνο ότι πρέπει να έχει γερή βάση, στην οποία να πατήσει, για να αναπτυχθεί. Η πραγματική πρόκληση ήταν να δημιουργήσει δική του γλώσσα. Και οι «Στουρτσίτε» το πέτυχαν – με τη συμμετοχή διάφορων μουσικών στην πορεία των χρονών το συγκρότημα σταδιακά μετέτρεψε την παγκόσμια ροκ αισθητική σε μέρος του βουλγαρικού πολιτισμού.

Στην αποστολή τους για τη βουλγαρική ροκ οι «Στουρτσίτε» πιστεύουν απόλυτα. Τα έργα τους χρησιμοποιούν την καθολική γλώσσα του είδους, αλλά μιλούν για τους Βουλγάρους, στα βουλγαρικά. Στο βιβλίο «Η φιλοδοξία, αποκαλούμενη βουλγαρική ροκ» ο Ρούμεν Σπάσοφ χαρακτηρίζει τη ροκ ως ιδιόμορφη σύνθεση μεταξύ μουσικής, ποίησης, σύγχρονου φολκλόρ και σύγχρονων τεχνολογιών. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, σε όλο τον κόσμο η ροκ είναι αντίδραση στους δυνατούς της ημέρας και στις χώρες, όπου λείπει πραγματική δημοκρατία, καταπνίγεται με όλα τα μέσα και αναπόφευκτα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Με την έννοια αυτή οι «Στουρτσίτε» είναι μέρος μιας κουλτούρας που λογομαχεί και εξεγείρεται. Στα τραγούδια του γκρουπ από διαφορετικά χρόνια αποκρυσταλλώνει την εξέλιξη της βουλγαρικής ροκ. Οι στιχουργοί τους είναι πολλοί και διαφορετικοί, αλλά οι ίδιοι οι στίχοι έχουν κοινό πνεύμα και χαρακτήρα. Όλα αυτά δημιουργούν βουλγαρικό φαινόμενο, που τόσο μοιάζει, όσο διαφέρει από τα παγκόσμια πρότυπα.  

Ένα από τα πιο έντονα έργα των «Στουρτσίτε» - «Η γεύση του χρόνου», επί περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες είναι πρότυπο του σύγχρονου πολιτισμού μας. Η μουσική και η ενορχήστρωση είναι του Κίριλ Μάριτσκοφ και τους στίχους - ενός ποιητή που χαρακτηρίζεται ως «σκληρός και ασυμβίβαστος».

Ο Βόλεν Νικολάεφ (9 Σεπτεμβρίου 1954 – 15 Μαρτίου 2011) είναι δημιουργός περισσότερων από 600 ποιημάτων. Τα τραγουδούν αστέρα όπως η Λίλη Ιβανόβα και ο Βασίλ Νάιντενοφ, αλλά στην ιστορία ο Νικολάεφ παραμένει ως ένας από τους στενότερους συνεργάτες των «Στουρτσίτε». Σε στίχους του είναι επιτυχίες τους όπως οι «20^ός αιώνας», «Ιουλιέτα», «Αποχαιρετισμός», «Η σκάλα», «Άμλετ»… Οι στίχοι του Βόλεν Νικολάεφ για το τραγούδι «Η γεύση του χρόνου» είναι μια συζήτηση για τη γενιά, την ωρίμανση και το κόστος των περασμένων χρονών. «Αλμυρή είναι η γεύση του χρόνου», που παίρνει πολλά, αλλά σου δίνει τη δυνατότητα να βρεις τον εαυτό σου.

 Με επιτυχίες όπως «Η γεύση του χρόνου» οι «Στουρτσίτε» δημιουργούν ροκ με αυθεντικό πρόσωπο, στην οποία συνδυάζονται ο παγκόσμιος μουσικός πολιτισμός, η βουλγαρική ποίηση και η προσωπική θέση. Σήμερα οι «Στουρτσίτε» είναι πολύ περισσότερο από όνομα ενός από τα πιο δημοφιλή βουλγαρικά ροκ γκρουπ. Είναι απόδειξη για το ότι ένα παγκόσμιο είδος μουσικής μπορεί να βρει έδαφος στη Βουλγαρία, χωρίς να χάσει την ενέργειά του και χωρίς να παραμείνει μόνο αντίγραφο.

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα