«Νάνι μι, νάνι, Νταμιάντσο» και το άφταστο ποιητικό ταλέντο του Λ.Πίπκοφ

Ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες με αναμφισβήτητη συμβολή όχι μόνο στη βουλγαρική, αλλά και στην ευρωπαϊκή μουσική του 20του αιώνα είναι ο Λιουμπομίρ Πίπκοφ, γνωστός με το εξαιρετικό του ταλέντο στη μετουσίωση του λόγου. Στη βουλγαρική συνθετική σχολή δεν υπάρχει προσωπικότητα, της οποίας η κουλτούρα, το λογοτεχνικό στυλ και το ποιητικό χάρισμα να μπορούν να συγκρίνονται με εκείνα του Πίπκοφ. Ο Πίπκοφ χειρίζεται τον λόγο σαν μουσικός, αλλά και σαν άνθρωπος, ο οποίος νοιώθει βαθιά συνδεδεμένος με την ποίηση. Σε μεγάλο μέρος των έργων του, ειδικά στα τραγούδια του οι ερευνητές βρίσκουν διάφορους τρόπους, με τους οποίους ερμήνευε τα λόγια και τα σύνδεε με την μουσική δραματουργία. Ο συνθέτης θεωρεί το χορωδιακό τραγούδι ένα από τα σημαντικότερα είδη στη δημιουργία του. Ανάμεσα στα αριστουργήματά του είναι έργα σαν το «Στο χωράφι», «Ανοιξιάτικος άνεμος», «Κίτρινη πεταλούδα» και δύο κύκλοι τραγουδιών, που μέχρι και σήμερα αποτελούν σημαντικό μέρος του ρεπερτορίου των βουλγαρικών χορωδιών. Ιδιαίτερη θέση ανάμεσα σε αυτά τα εμβληματικά για την τραγουδιστική μας τέχνη έργα καταλαμβάνει το «Νάνι μι, νανι, Νταμιάντσο», το οποίο γράφτηκε το 1948 για μεικτή χορωδία πάνω σε λαϊκό κείμενο.

Ο τρόπος, με τον οποίο συνδυάζεται η αμεσότητα  του βουλγαρικού ποιητικού φολκλόρ με την επαγγελματική διεισδυτική ματιά του συνθέτη είναι πραγματικά απίθανος.  Η κεντρική μορφή – της μητέρας, η οποία νανουρίζει το παιδί της, ενώ είναι αναγκασμένη να δουλεύει σκληρά στο χωράφι, είναι εξαιρετικά δυνατή. Τρυφερότητα, κούραση, αγωνία, πλύπη αποτυπώνονται στο μητρικό χάδι, το οποίο συνοδεύεται από την πραγματικότητα της σκληρής δουλειάς.  Ένα νανούρισμα – ταυτόχρονα προσωπικό και κοινωνικό, αφηγημένο χωρίς ίχνος στόμφου, με τη φυσική αμεσότητα και απλότητα της βουλγαρικής λαϊκής δημιουργίας.

Για τον Λιουμπομίρ Πίπκοφ το φολκλόρ δεν είναι κάποιο εξωτερικό εθνικό σημάδι, αλλά βαθιά βάση της μουσικής σκέψης. Όπως ισχυρίζεται ένας από τους έγκριτους ερευνητές του συνθέτη ο καθηγητής Ιβάν Χλεμπάροφ, «Ο Πίπκοφ είναι εθνικός δημιουργός όχι με τη θεματολογία, αλλά με την αντίληψη του κόσμου…Βασιζόμενος στη λαϊκή παράδοση, καλλιεργεί μέσα του μια αρμονικότητα της συνείδησης, η οποία παραμένει κύριο στοιχείο της κοσμοαντίληψής του σε όλη τη δημιουργία του». Έντονο παράδειγμα σε αυτήν την σχέση είναι το «Νάνι μι, νάνι, Νταμιάνσο» - τραγούδι, στο οποίο δεν υπάρχουν άμεσα λαϊκά μοτίβα, αλλά το βουλγαρικό στοιχείο αναμφισβήτητα είναι παρόν. Βρίσκεται στην τονικότητα, στη σχέση με τον λόγο, στον ρυθμό της μουσικής φράσης και, πάνω απ’ όλα, στον τρόπο με τον οποίο αποδίδεται η συγκινητική εικόνα: η μητρική φωνή, η εγγύτητα με το παιδί, το βάρος της καθημερινότητας και εκείνη η σιωπηλή ανθρώπινη επιμονή που επιτρέπει στην τρυφερότητα να επιβιώνει ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα