Η Γιάνκα Τάνεβα και το τραγούδι «Η Μπόινα στην πόρτα κάθονταν»

«Η Μπόινα στην πόρτα κάθονταν και προς το δάσος κοίταζε...» - η συμπαγής φωνή της Γιάνκα Τάνεβα ηχεί βαθιά και μακρινή. Έρχεται από την γεωγραφική περιοχή της Θράκης, από τις χειμερινές συγκεντρώσεις  γύρω από τα τζάκια όταν τραγουδούσαν για να κάνουν πιο ευχάριστες τις δουλειές σε κλειστό χώρο.

«Πότε θα έρθεις Ρόσεν να ανεμίσεις σημαία και να μαζέψεις τσέτα, να μπεις επικεφαλής της...» - ένα από τα τραγούδια με την μεγαλύτερη επίδραση διηγείται για την αναμονή, την ανησυχία, την δύναμη, την αξιοπρέπεια και την ελπίδα κατά την δραματική και ηρωική εποχή του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα της Βουλγαρίας όταν η προσωπική ελευθερία ήταν μέρος της εθνικής.

Η μοναδική χροιά της Γιάνκα Τάνεβα, που ήταν για χρόνια σολίστρια του Κρατικού Ανσάμπλ Παραδοσιακών Τραγουδιών και Χορών «Φίλιπ Κούτεβ», ντύνει με συναίσθημα την λαογραφική αυτή μινιατούρα. Η φωνή μιας από τις εμβληματικές παραδοσιακές τραγουδίστριες από την βουλγάρικη πλευρά της Θράκης είναι εύκολα αναγνωρίσιμη. Άλτο - βαθιά και δυνατή, χαρακτηριστικά χαμηλή. Επί δεκαετίες η Τάνεβα ήταν η τραγουδίστρια με την πιο χαμηλή φωνή στην Βουλγαρία.  

Η Τάνεβα γεννήθηκε το 1927 στο χωριό Νταουτλί (σήμερα πόλη Καμπλέσκοβο, κοντά στο Μπουργκάς) και μεγάλωσε με τα τραγούδια της περιοχής. Έμαθε να τραγουδά από την μητέρα της, τις θείες της, της γιαγιά της. Το 1951 βρέθηκε στην Σόφια και έλαβε μέρος σε διαγωνισμό για το ανσάμπλ Κούτεβ. Ανησυχούσε ότι η φωνή της δεν ήταν όμορφη αλλά ο σύζυγός της την έπεισε να παρουσιαστεί μπροστά στον ίδιο τον Κούτεβ.

Ο Κούτεβ σηκώθηκε κι άκουγε όρθιος, έπειτα είπε ότι αυτήν την φωνή έψαχνε. Η απόφαση ήταν ομόφωνη ότι το ανσάμπλ έχει ανάγκη την χροιά της. Ο ρόλος της ήταν αναντικατάστατος. Τραγούδησε σε όλα τα τραγούδια που έγιναν διάσημα ανά τον κόσμο όπως το «Λαλέ λι σι ζιουμπιούλ λι σι» και το «Πολέγκναλα ε Τοντόρα».  

Η Τάνεβα έμεινε χήρα στα 27 της χρόνια και μόνη της μεγάλωσε τα δυο παιδιά της. Αλλά συνέχισε να τραγουδά, να ηχογραφεί, να ταξιδεύει σε περιοδείες και φεστιβάλ και όπου κι αν πήγαινε το κοινό ξεσπούσε σε χειροκροτήματα. Η ερμηνεύτρια τραγουδούσε στις χορωδίες «Μεγάλες βουλγάρικες φωνές», «Άγγελοι» και «Διαστημικές φωνές» και κέρδισε πολλά βραβεία. Έχουν διασωθεί πολλές ηχογραφήσεις της.

Κείμενο: Τσβετάνα Τόντσεβα

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα