Το «Πόσο το χαίρομαι» του Χρίστοφ - υπόδειγμα βουλγαρικού χορωδιακού τραγουδιού

 Ο σπουδαίος δημιουργός Ντόμπρι Χρίστοφ, εκπρόσωπος της πρώτης γενιάς Βούλγαρων συνθετών, κατέχει ξεχωριστή θέση στον πολιτισμό της χώρας. Η σημαντική προσφορά του ως διακεκριμένου μαέστρου, εμπνευστικού δασκάλου, διορατικού μουσικολόγου και δραστήριου διευθυντή κορυφαίων μουσικών ιδρυμάτων έθεσε τις βάσεις της βουλγαρικής επαγγελματικής μουσικής. Μεγάλη είναι η συμβολή του στη συλλογή και τη μελέτη της βουλγαρικής λαϊκής μουσικής, στη δημιουργία κλασικών έργων για χορωδία και για σόλο φωνή, καθώς και στη διαμόρφωση των αισθητικών και δημιουργικών αρχών της δεύτερης γενιάς Βούλγαρων συνθετών. Υπήρξε δάσκαλος προσωπικοτήτων όπως ο Πάντσο Βλαντιγκέροφ, ο Βεσελίν Στογιάνοφ, ο Φίλιπ Κούτεφ και ο Μαρίν Γκολεμίνοφ.

Το χορωδιακό του έργο, στο οποίο συνδυάζονται η αυθεντική βουλγαρική παραδοσιακή μουσική και η εκκλησιαστική σλαβονική ψαλμωδία με τις αρχές της κλασικής αρμονίας, συνέβαλε καθοριστικά στην εξέλιξη της έντεχνης μουσικής στη Βουλγαρία. Βασισμένος σε παραδοσιακά τραγούδια από διάφορες περιοχές της χώρας, ο Ντόμπρι Χρίστοφ συνέθεσε δεκάδες έργα για μικτή, ανδρική και παιδική χορωδία. Σε πολλά από αυτά τα ξεχωριστά έργα διατηρούνται οι ιδιαιτερότητες της τοπικής διαλέκτου των πρωτότυπων στίχων. Έτσι ο Ντόμπρι Χρίστοφ κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να εξαλείψει τα όρια ανάμεσα στην προσωπική του δημιουργία και τη λαϊκή παράδοση.

Ξεκίνησε τη μουσική του πορεία στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Βάρνα, ως αυτοδίδακτο, αλλά εξαιρετικά προικισμένο ταλέντο. Σε ηλικία μόλις είκοσι ετών συνέθεσε δύο χορωδιακές συνθέσεις, τις «Λιλιάνα, όμορφη κοπέλα» και «Οι άμοιρες κοπέλες από τη Ζέραβνα», με τις οποίες συμμετείχε σε διαγωνισμό για υποτροφία σπουδών στο εξωτερικό. Η απόρριψή του από την επιτροπή προκάλεσε την αγανάκτηση της τοπικής κοινωνίας της Βάρνας, και οι κάτοικοι συγκέντρωσαν χρήματα για να μπορέσει ο νεαρός μουσικός να σπουδάσει στο Ωδείο της Πράγας, όπου δάσκαλός του ήταν ο Άντονιν Ντβόρζακ. Τα τρία χρόνια που πέρασε στην Πράγα διεύρυναν τις γνώσεις του και του έδωσαν νέα κριτήρια για την αξία της εθνικής μουσικής δημιουργίας.

Μετά την επιστροφή του στην πατρίδα, το 1903, ασχολήθηκε με την επεξεργασία βουλγαρικών τραγουδιών από τη Μακεδονία, τα οποία θεωρούσε τα καταλληλότερα για μουσική επεξεργασία με βάση τις αρχές της κλασικής αρμονίας. Τα περισσότερα, γραμμένα για ανδρική χορωδία, δημοσιεύτηκαν το 1923 στη συλλογή «Μακεδονικά τραγούδια». Ανάμεσα στα πιο αγαπημένα και συχνότερα εκτελούμενα είναι το «Πόσο το χαίρομαι», στο οποίο ένας νεαρός τραγουδά τον πόθο του να αποκτήσει ένα μαγαζί στην πόλη Στρούγκα, να κάθεται μπροστά του και να κοιτάζει τις όμορφες κοπέλες που πηγαίνουν στις τοπικές πηγές για να πάρουν νερό.

Τις τελευταίες δεκαετίες, αυτό το τραγούδι από την περιοχή της Στρούγκας, μιας γραφικής πόλης στη σημερινή Βόρεια Μακεδονία, στη βόρεια όχθη της λίμνης της Οχρίδας, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές μέσα από την ερμηνεία του περίφημου Βούλγαρου παραδοσιακού τραγουδιστή Κοσταντίν Γκούγκοφ. Οι βουλγαρικές χορωδίες αγαπούν και ερμηνεύουν συχνά και την εκδοχή του διακεκριμένου συνθέτη Πέτκο Στάινοφ, εκπροσώπου της δεύτερης γενιάς Βούλγαρων συνθετών. Ωστόσο, η επεξεργασία του μεγάλου μάστορα Ντόμπρι Χρίστοφ ήταν η πρώτη. Η δική του εκδοχή, γραμμένη αποκλειστικά για ανδρικές φωνές, έχει ερμηνευτεί από πολλά χορωδιακά σύνολα.

Μία από τις πιο αξιοσημείωτες ερμηνείες χρονολογείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και ανήκει στους άνδρες της Μικτής Χορωδίας της Βουλγαρικής Εθνικής Ραδιοφωνίας, υπό τη διεύθυνση του Μιχαήλ Μίλκοφ (1923–2003). Ο εξέχων αυτός μαέστρος, με σημαντική συμβολή στη χορωδιακή ερμηνεία στη Βουλγαρία, ίδρυσε τη Μικτή Χορωδία της Βουλγαρικής Εθνικής Ραδιοφωνίας το 1952 και παρέμεινε επικεφαλής της για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, αφήνοντας στο αρχείο της Ραδιοφωνίας περισσότερες από 500 ηχογραφήσεις. Ξεχωριστή θέση έχουν οι εμφανίσεις του συνόλου στο εξωτερικό, καθώς και οι συνεργασίες του με μερικούς από τους κορυφαίους μαέστρους παγκοσμίως, όπως ο Χέρμπερτ φον Κάραγιαν, ο Κλαούντιο Αμπάντο και ο Ρικάρντο Μούτι.

Η ερμηνεία του τραγουδιού «Πόσο το χαίρομαι» υπό τη διεύθυνση του Μιχαήλ Μίλκοφ ξεχωρίζει για τη δύναμη της εκφραστικότητάς της, τον πλούτο και την ομορφιά των φωνητικών ηχοχρωμάτων και την εντυπωσιακή ισορροπία του συνολικού ήχου.

Επιμέλεια: Σβέτλα Τόντοροβα