Στις 7 Δεκεμβρίου 1909 στην ορεινή πόλη του Μπάνσκο γεννήθηκε ο μεγάλος ποιητής-ανθρωπιστής και αντιφασίστας Νικόλα Βαπτσάροφ. Λόγω των πεποιθήσεών του, κατηγορήθηκε για ανατροπή και καταδικάστηκε σε θάνατο δια πυροβολισμού. Η ποινή εκτελέστηκε στη Σόφια στις 23 Ιουλίου 1942. Ο Βαπτσάροφ είναι ο μόνος Βούλγαρος που έλαβε το τιμητικό βραβείο του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης, το οποίο του απονεμήθηκε μεταθανάτια το 1952. Η ανταποκρίτρια της ΒΕΡ στο Μπάνσκο Κέτι Τρέντσεβα διηγείται:
«Τη χρονιά που η μητέρα του ποιητή, η γιαγιά Ελένα Βαπτσάροβα, έλαβε το παγκόσμιο βραβείο για τον γιο της, το οικογενειακό τους σπίτι άνοιξε τις πόρτες του ως μουσείο, το οποίο σηματοδότησε την έναρξη των μουσειακών εργασιών στο Μπάνσκο. Εκεί διατηρούνται όλα τα σημαντικά έγγραφα που σχετίζονται με τη ζωή του ποιητή, την ιστορία της οικογένειάς του, προσχέδια ποιημάτων του, την πρώτη έκδοση της ποιητικής συλλογής «Τραγούδι της Μιχανής».
«Η ποίησή του αναγεννιέται πραγματικά, γιατί είναι εξαιρετικά ανθρώπινη και όλοι θα μπορούσαν να βρεθούν μέσα της, να βρουν τις λύπες, τα προβλήματα, τις χαρές, τα όνειρα, τα ιδανικά τους. Άνθρωποι από όλο τον κόσμο έρχονται εδώ για να υποκλιθούν στον Νίκολα Βαπτσάροφ.»