Në themel të arsimit të së ardhmes qëndron zgjidhja e problemeve reale

Memorizimi i fakteve pa i kuptuar dhe pa nxjerrë përvojë praktike prej tyre, në një mjedis që ndryshon në mënyrë dinamike dhe bëhet gjithnjë e më kërkues, është një trashëgimi e së kaluarës që i largon të rinjtë nga shpalosja e potencialit të tyre. Në prag të vitit të ri shkollor, Georgi Ivanov, bashkëthemelues i organizatës „Fabrika Arsimore“, ngre çështjen e arsimit të së ardhmes, i cili e lidh përvetësimin e njohurive me kuptimin e procesit mësimor dhe zbatimin e tyre në jetën reale.

Sipas ekspertit, një nga sfidat kryesore për fëmijët dhe të rinjtë është të shohin kuptim në atë që mësojnë në klasat e shkollës.

„Problemi kyç nuk është mungesa e njohurive – në botën e teknologjive të reja tashmë kemi qasje në çdo lloj informacioni dhe mund ta aksesojmë lehtësisht atë në çdo kohë – thotë Georgi Ivanov. – Problemi më tepër qëndron te mungesa e kontekstit dhe, nëse arsimi nuk i jep përgjigje kësaj çështjeje, do të humbasim vëmendjen e nxënësve. Kuptimi shihet kur njohuria zbatohet në një sistem marrëdhëniesh shkak-pasojë, prandaj ajo duhet të lidhet me një skenar real – biznes, shkencë ose diçka nga përditshmëria, si dhe duhet të tregohet zbatimi, rezultati dhe ndikimi i saj në jetën reale.“

Por si krijohet lidhja midis arsimit dhe realitetit që na rrethon?

„Këtu ndoshta flasim për deficitin më të madh sistemik – që arsimi është i izoluar nga jeta“, përgjigjet Georgi Ivanov. Megjithëse programet kombëtare përcaktojnë një lloj kuadri, roli kyç mbetet ai i pedagogëve, thekson ai, duke shtuar se gjithnjë e më shpesh sheh njerëz të zgjuar dhe të përkushtuar. Dhe megjithëse përballen me pengesa, ata gjejnë mënyra për ta bashkuar atë që mësohet në shkollë me zbatimin e tij në praktikë. „Kjo çon në arritje shumë të mira të nxënësve që kanë pedagogë dhe frymëzues të tillë përballë tyre“, përfundon eksperti.

„Ekzistojnë tre mekanizma kyç mbështetës dhe i pari prej tyre është puna mbi projekte reale – vazhdon ai. – Kur nxënësit zgjidhin probleme që ekzistojnë jashtë shkollës, kjo u jep atyre një ide të mirë se çfarë mund të zbatojnë edhe në të ardhmen. Tani flitet shumë për profesionet që do të zhduken për shkak të inteligjencës artificiale dhe teknologjive të reja, prandaj bëhet gjithashtu thelbësore zhvillimi i aftësive të buta (mënyra se si njerëzit ndërveprojnë me njëri-tjetrin dhe menaxhojnë sjelljen e tyre). Falë tyre, një person mund të përshtatet dhe të mësojë shpejt, në mënyrë që të jetë i suksesshëm dhe të zhvillohet në një drejtim të mirë. Kushti i dytë është kontakti me profesionistë, sepse sado që të lexosh dhe të interesohesh, nëse nuk ke një mentor që të frymëzojë, të të japë udhëzimet e duhura dhe reagimin e nevojshëm, do ta kesh shumë më të vështirë të orientohesh në këtë botë. Dhe mekanizmi i tretë kyç është ndërdisiplinariteti, pasi jeta nuk është e ndarë në lëndë dhe çdo projekt përfshin elemente të ndryshme – për shembull matematikë, komunikim, teknologji, proces të të menduarit, punë në ekip. Prandaj, është e rëndësishme që ky ndërdisiplinaritet të integrohet në mjedisin tonë arsimor.“

Georgi Ivanov thekson se, megjithëse teknologjitë e reja po hyjnë si një mjet, çelësi mbetet konteksti njerëzor: „Ne duhet t’i përshtatim teknologjitë e reja me kontekstin njerëzor. Bota reale nuk krijohet duke i shtuar praktikën teorisë, por duke e kthyer vetë të nxënit në praktikë. Jo më kot ne i kushtojmë rëndësi pjesës praktike të gjërave.“

Një argument në këtë drejtim është edhe fakti se përjetimi është më i fuqishëm se teoria, sepse aktivizon njëkohësisht emocionin, veprimet dhe kujtesën, duke i shndërruar ato në mekanizmin më të fuqishëm për të mësuar.

„Teoria është baza mbi të cilën duhet të mbështetemi, por përjetimi lidhet me transformimin dhe kjo është gjëja më thelbësore – thotë më tej Georgi Ivanov. – Kur një person mëson përmes të bërit, në trurin e tij zhvillohen procese të ndryshme nga ato të përvetësimit pasiv të informacionit. Në vend që të aktivizohen zonat e kufizuara njohëse, siç ndodh gjatë dëgjimit ose leximit, përfshihet një rrjet më i gjerë neuronal, i cili bashkon të menduarit, emocionet dhe veprimin dhe çon në krijimin e një njohurie më të thellë dhe të integruar. Kjo, në fakt, e „ankoron“ informacionin më fort, sepse ai nuk është më abstrakt, por është bartës i kuptimit dhe kontekstit dhe bëhet një pronë personale.“

Në përfundim, Georgi Ivanov pranon se mënyra e tij e preferuar e të mësuarit është pikërisht përmes përjetimit, sepse gjërat që kalojnë përmes teje mbahen mend më gjatë. Kështu, përmes kujtimit, dalin në pah konteksti, koha, vendi, personi dhe duket sikur gjithçka gjallërohet përsëri.

• Shkenca, arsimi dhe biznesi i japin dorën njëri-tjetrit në një festival në Sofje

Përgatiti në shqip: Sindi Nikollofski